Dakrenovatie
Rieten dak renoveren: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een rieten dak renoveren betekent meestal het aangetaste vlak opnieuw dekken en niet het hele dak vernieuwen. Een rietdekker meet met een priem hoeveel riet er nog ligt; onder de vijftien centimeter heeft bijdekken geen zin meer. Het noordvlak is doorgaans jaren eerder aan de beurt dan het zuidvlak.
Hoe een rietdak van bovenaf verteert
Riet slijt van buiten naar binnen. De bovenste centimeters vangen alle regen, zon en vorst, en daar breken de halmen langzaam af tot een korte, grijze stoppel. Onder die verweerde laag ligt riet dat er nog gaaf uitziet, en dat is precies waarom een rietdak zich laat renoveren in plaats van vervangen. Het tempo verschilt sterk per dakvlak. Een zuidvlak droogt na elke bui snel op en kan veertig jaar mee; een noordvlak blijft langer klam, krijgt mos en algen en haalt soms de helft. Ook de vorm telt: een steil vlak met veel wind eromheen blijft droger dan een flauw vlak in de luwte van een boom. Wat de vertering versnelt is alles wat vocht vasthoudt, van overhangende takken tot een dakkapel die de waterloop onderbreekt.
Meten hoeveel riet er nog ligt
De enige betrouwbare beoordeling gaat met een priem: een dunne stalen pen die de rietdekker tot op het beschot of de gording in het pakket duwt en waarmee hij de resterende dikte afleest. Een nieuw gedekt vlak is doorgaans vijfentwintig tot dertig centimeter dik. Zakt dat op meerdere plekken onder de vijftien centimeter, dan is bijdekken zinloos, want er zit te weinig lengte over om nieuw riet aan te binden. Tussen die waarden in is bijdekken de logische keuze. De rietdekker meet op meerdere punten per vlak, want de dikte verloopt: bij de dakvoet is het pakket vaak dunner dan bij de nok. Vraag om de gemeten waarden per vlak op papier. Dat maakt het mogelijk om over vijf jaar te zien of de vertering doorzet en om de volgende beurt te plannen.
Bijdekken, keren of geheel vernieuwen
Bijdekken betekent dat er een nieuwe laag riet over de bestaande wordt aangebracht en aan de onderliggende constructie of aan het oude pakket wordt vastgezet. Dat is de lichtste ingreep en levert een dak op dat er weer als nieuw uitziet. Keren is een oude techniek waarbij het pakket wordt opengelegd en de nog gave onderkant naar boven wordt gebracht; dat gebeurt tegenwoordig zelden, omdat het arbeidsintensief is en het resultaat onzeker. Geheel vernieuwen betekent alles eraf tot op de constructie en opnieuw beginnen, en dat is het moment waarop je ook isolatie, een brandwerende laag of een ander bindsysteem kunt aanbrengen. Wat je zelf kunt blijven doen is het jaarlijkse onderhoud: takken weghouden, het dakvlak afvegen en losgeraakte halmen bij de dakvoet melden. Het dekwerk zelf is een vak.
Hoe rietdekwerk wordt afgerekend
Het dekwerk gaat per vierkante meter dakvlak, waarbij bijdekken en volledig vernieuwen elk hun eigen meterprijs hebben; bijdekken is een fractie van vernieuwen omdat de sloop en een groot deel van het materiaal wegvallen. De nok gaat apart per strekkende meter, want de afwerking met vorsten, zink of een rietruiter is eigen werk. Hetzelfde geldt voor de hoekkepers en de aansluitingen op schoorstenen en dakkapellen. Los daarvan staan de steiger, de afvoer van het oude riet en eventueel constructieherstel dat pas bij het openleggen zichtbaar wordt. Vraag naar de rietsoort en de herkomst en laat de pakketdikte op de offerte zetten; dat getal bepaalt de levensduur en is na oplevering niet meer te controleren zonder een priem. Vraag tot slot hoeveel jaar de rietdekker verwacht dat dit vlak nu meegaat.
Het ene vlak vervangen en het andere laten liggen
Omdat het noordvlak eerder op is, ligt het voor de hand om alleen dat vlak te laten doen. Vaak is dat ook de verstandige keuze, maar er zitten twee haken aan. De eerste is de nok: die zit op beide vlakken vast en moet bij vervanging van één zijde toch worden opengelegd en opnieuw afgewerkt, dus die kosten maak je hoe dan ook. De tweede is het beeld. Nieuw riet is goudgeel en wordt pas na vijf tot tien jaar grijs, dus je huis heeft jarenlang twee kleuren. Voor veel eigenaren is dat geen probleem, maar bij een pand aan de straatzijde valt het op. Bespreek daarom vooraf of het zuidvlak binnen enkele jaren toch aan de beurt is; dan kan het lonen om beide vlakken tegelijk te doen en de steiger één keer te betalen.
Veelgestelde vragen
Moet er bij renovatie een brandwerende laag onder het riet?
Bij het volledig vernieuwen van een dakvlak wordt dat vaak toegepast en soms geëist, afhankelijk van de afstand tot andere gebouwen en de perceelgrens. Bij bijdekken blijft de bestaande opbouw zoals hij is en verandert er niets. Vraag de gemeente wat er in jouw situatie geldt en vraag je verzekeraar of een brandwerende laag of een schroefdak invloed heeft op de premie of de voorwaarden.
Hoe herken je dat er riet moet worden bijgedekt?
Aan de stoppellengte en aan wat je met je hand voelt. Steken de halmen nog maar een paar centimeter uit voordat je het onderliggende pakket raakt, dan is het vlak dun. Andere signalen zijn een dakvlak dat er hol of golvend uitziet, plukken die loslaten bij de dakvoet, en groene aanslag die niet meer wegtrekt na een droge week. Laat het bij twijfel meten in plaats van te schatten.
Kun je een rietdak in de winter laten renoveren?
Ja, rietdekkers werken het hele jaar door en de winter is vaak juist een rustiger periode. Wat niet gaat is werken bij vorst met nat riet, want bevroren bossen laten zich niet goed aankloppen, en bij harde wind is een half open dakvlak riskant. Reken op een langere doorlooptijd door weerdagen die uitvallen en zorg dat de zolder is afgedekt.