Groendak
Groendak aanleggen: wat het dak moet dragen
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een groendak aanleggen begint bij de vraag wat de constructie draagt. Een extensief sedumpakket weegt verzadigd zestig tot honderd kilo per vierkante meter, een intensieve daktuin een veelvoud daarvan. Laat de balklaag of de betonvloer narekenen voordat je over beplanting nadenkt, want achteraf verzwaren is bijna nooit mogelijk.
Wat een constructeur narekent
Een constructeur telt vier belastingen bij elkaar op. Het eigen gewicht van het pakket in verzadigde toestand, dus na dagen regen en niet zoals het op de pallet wordt geleverd. De sneeuwbelasting, die in Nederland op een plat dak ongeveer overeenkomt met een laag natte sneeuw van enkele decimeters. De gebruiksbelasting van mensen die er af en toe op lopen voor onderhoud. En bij een hoog gebouw de windbelasting, die aan de randen juist een zuigende kracht omhoog geeft. Daarna kijkt hij naar de doorbuiging: een balklaag mag onder die last niet zo ver zakken dat er een kuil ontstaat waarin water blijft staan, want dat vergroot de belasting opnieuw. Voor de berekening heeft hij de overspanning, de balkafmetingen en de hart-op-hart afstand nodig, plus het bouwjaar. Meet dat op zolder of in de aanbouw voordat je belt.
Extensief, semi-intensief en intensief
Een extensief dak is een dunne laag substraat met sedum en mossen, vier tot tien centimeter dik, dat na het eerste jaar vrijwel zonder water toekomt en twee onderhoudsbeurten per jaar vraagt. Dit is het type dat op een schuur, een garage of een aanbouw past. Semi-intensief gaat naar tien tot twintig centimeter en laat kruiden, grassen en kleine vaste planten toe; het weegt meer, houdt meer water vast en vraagt regelmatiger onderhoud. Intensief is een echte daktuin met struiken, gazon en soms bomen, met een substraatlaag van tientallen centimeters en een gewicht dat alleen een betonvloer aankan die daar op is ontworpen. Elke stap omhoog verdubbelt grofweg het gewicht en de zorg. Kies daarom eerst het gewicht dat de constructie toelaat en pas daarna de beplanting die daarbij hoort.
Waterberging en de afvoer die het aankan
Een groendak houdt water vast en geeft het vertraagd af, en dat is naast de beplanting het belangrijkste effect. Een extensief pakket bergt bij een gemiddelde bui een groot deel van de neerslag in het substraat en in de drainagelaag met noppen; wat overblijft loopt naar de afvoer. Die vertraging is precies waarom gemeenten groendaken stimuleren. Wat het niet doet, is de afvoer overbodig maken. Bij een langdurige bui op een al verzadigd pakket komt vrijwel alle regen alsnog naar beneden, en dan moeten de afvoeren dezelfde capaciteit hebben als op een kaal dak. Belangrijker nog is de noodoverloop: een korte pijp door de dakrand die het water eruit laat als de gewone afvoer verstopt. Op een groendak raakt zo'n afvoer sneller vervuild, dus die noodvoorziening is hier geen luxe.
Hoe een groendak wordt begroot en wat je zelf kunt
De aanleg gaat per vierkante meter, waarin de drainagelaag, het filtervlies, het substraat en de beplanting zitten. Randopsluiting en grindstroken gaan per strekkende meter, inspectieputten en afvoeraanpassingen per stuk. Los daarvan staan de constructieberekening, een eventuele nieuwe wortelvaste bedekking en het naar boven brengen van het materiaal, wat bij tientallen zakken substraat een kraan of een ladderlift vraagt. Zelf leggen van kant-en-klare matten op een klein bijgebouw is te doen met twee personen. Wat je niet zelf beoordeelt is de draagkracht en de vraag of de bedekking waterdicht en wortelvast is. Laat de bedekking vooraf testen, bijvoorbeeld door het dak een nacht onder water te zetten, want een lek opsporen onder een aangelegd pakket is een veelvoud van dat onderzoek.
Rekenen met droog gewicht
De fout die tot echte schade leidt, is een constructie beoordelen op het gewicht van het pakket zoals het geleverd wordt. Droog substraat weegt ongeveer de helft van verzadigd substraat, en leveranciers noemen in hun folder soms het droge getal omdat dat vriendelijker oogt. Reken altijd met de verzadigde waarde en tel daar de sneeuwbelasting bovenop, want die twee treden in februari gewoon tegelijk op. Wie dat niet doet, merkt het aan een balklaag die na de eerste natte winter zichtbaar doorhangt, waarna er in die kuil water blijft staan en het pakket op die plek nog zwaarder wordt. Op dat punt is de enige oplossing het pakket eraf halen en de constructie verzwaren, en dan heb je twee keer betaald. Vraag de leverancier expliciet naar het gewicht bij volledige verzadiging.
Veelgestelde vragen
Kun je een groendak combineren met zonnepanelen?
Ja, en die combinatie werkt goed. De beplanting koelt de omgeving van de panelen, en panelen leveren bij lagere temperaturen meer op. De panelen staan op verhoogde voeten of in bakken die door het pakket heen op de constructie rusten. Let op de schaduwstroken onder de rijen, want daar groeit sedum slechter, en houd genoeg ruimte om bij de panelen en bij de afvoeren te komen.
Krijg je subsidie voor het aanleggen van een groendak?
Veel gemeenten en waterschappen hebben een regeling, meestal een bijdrage per vierkante meter uit een klimaatadaptatiepotje, met een minimumoppervlak en een plafond per adres. De voorwaarden verschillen sterk en de potjes zijn vaak jaarlijks beperkt. Vraag het na bij de gemeente en bij het waterschap, en dien in voordat je opdracht geeft, want werk dat al is uitgevoerd valt bij deze regelingen doorgaans buiten de boot.
Hoe lang gaat de dakbedekking onder een groendak mee?
Langer dan een kaal dak, en dat is een van de sterkste argumenten. Het pakket beschermt de bedekking tegen ultraviolet licht en dempt de temperatuurwisseling van tientallen graden naar enkele graden per etmaal, en juist die wisseling laat materiaal verouderen. Zorg wel dat de bedekking bij aanleg in goede staat is; hem later vervangen betekent het hele groendak eraf en weer terug.