Groendak
Groendak met zonnepanelen
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een groendak met zonnepanelen werkt goed samen omdat de sedumlaag het dakvlak koelt en panelen bij lagere temperatuur meer opbrengst geven. De panelen staan op onderstellen die met het substraat worden verzwaard, zodat er niet door de dakbedekking heen geboord hoeft te worden. Het gewicht van beide samen is wel het knelpunt.
Waarom panelen boven sedum meer leveren
Een zonnepaneel verliest rendement naarmate het warmer wordt, met een verlies in de orde van een half procent per graad boven de vijfentwintig. Op een zwart bitumendak loopt de oppervlaktetemperatuur in de zomer op tot ver boven de zestig graden, en de lucht die langs de panelen stroomt is dan navenant warm. Een sedumdak verdampt vocht uit het substraat en blijft daardoor tientallen graden koeler. De lucht die onder de panelen langs trekt is koeler, en dat scheelt over een zomer merkbaar in de opbrengst. Daar komt bij dat sedum niet reflecteert zoals wit grind, dus je krijgt geen extra warmtelast van onderaf. De winst is geen wonder maar wel structureel: hetzelfde paneel op hetzelfde dak levert boven begroeiing over het jaar een paar procent meer.
Hoe de panelen op een groendak overeind blijven
Op een plat dak wil je niet door de bedekking boren, want elke doorvoer is een potentieel lek. Daarom staan panelen op bakken of frames die door gewicht op hun plaats blijven. Bij een gewoon dak is dat gewicht grind of stoeptegels. Bij een groendak gebruik je het substraat zelf: de bakken worden gevuld met dezelfde laag waarin de sedum groeit, of de frames staan op drukverdelende platen die onder het substraat doorlopen. Zo hoeft er geen extra ballast bij en telt de begroeiing dubbel. Belangrijk is de opstelhoogte. De onderkant van het paneel hoort ruim boven de begroeiing te blijven, dertig centimeter is een gangbare ondergrens, zodat de sedum niet tegen het glas groeit en er lucht onder door kan.
Het gewicht dat de constructie moet dragen
Hier valt de beslissing. Een extensief sedumdak met een substraatlaag van vijf tot acht centimeter weegt verzadigd ongeveer zestig tot honderd kilo per vierkante meter. Een panelenopstelling met ballast komt daar bovenop, en die belasting is bovendien geconcentreerd op de steunpunten in plaats van gelijkmatig verdeeld. Daarnaast rekent een constructeur met sneeuw en met windzuiging aan de dakrand. Op een betonnen dakvloer is dat meestal geen bezwaar, op een houten balklaag van een aanbouw uit de jaren zeventig vrijwel altijd wel. Laat de som maken voordat je offertes vraagt, en laat de uitkomst bepalen hoe dik het substraat wordt. Een dunner pakket met een ander plantenmengsel is een reële uitweg als de constructie krap zit, en dat is goedkoper dan verzwaren.
Hoe zo'n dak wordt begroot en onderhouden
Het groendak wordt per vierkante meter gerekend, waarbij de wortelwerende laag, de drainagelaag, het filtervlies, het substraat en de beplanting samen die eenheid vormen. Panelen gaan per stuk of per wattpiek, met de omvormer en de bekabeling apart. Twee posten worden vaak vergeten. De eerste is de dakrandopsluiting en de vegetatievrije grindstrook langs randen en opstanden, die nodig is om windschade en brandoverslag te beperken. De tweede is de bereikbaarheid van de dakafvoeren, die bij een groendak in een inspectieput met rooster horen te liggen. Voor onderhoud reken je twee bezoeken per jaar: onkruid dat zich boven de sedum uit werkt eruit, de putten controleren en in het voorjaar bemesten. Zonder dat onderhoud verdringt gras de sedum binnen drie jaar.
De schaduwstreep die een hele reeks uitschakelt
De meest onderschatte fout is te weinig ruimte tussen de rijen. Op een plat dak staan panelen onder een hoek, en achter elke rij ligt in de winter een lange schaduw. Val die schaduw op de rij erachter, dan zakt het vermogen van die hele reeks terug, want binnen een reeks bepaalt het slechtst verlichte paneel de stroom. Bij een groendak komt daar iets bij: de sedum groeit en een pol die boven de onderrand van een paneel uitkomt, geeft precies zo'n schaduwstreep over de onderste cellen. Houd daarom rijafstand aan die past bij de opstellingshoek en houd een strook onder de panelen kort. Zet de panelen bij voorkeur in oost-westopstelling, want die staan vlakker, geven minder onderlinge schaduw en laten meer licht op de begroeiing vallen.
Veelgestelde vragen
Groeit sedum wel onder de panelen door?
Onder de panelen blijft het droger en schaduwrijker, en daar houdt sedum niet van. In de praktijk zie je onder de rijen een schralere begroeiing met meer mos, en dat is geen probleem zolang het substraat bedekt blijft. Kies een mengsel met soorten die schaduw verdragen en verwacht geen egaal tapijt onder de opstelling. Aan de open kanten groeit het vanzelf dichter.
Verhoogt een groendak de kans op lekkage?
Niet als er een wortelwerende laag onder ligt en de bedekking daarop is gecontroleerd. Wat wel verandert, is dat je een lek later opmerkt en lastiger vindt, omdat het water zich onder het substraat verspreidt. Laat daarom vóór het aanbrengen een dichtheidscontrole doen en leg vast waar de banen liggen. Werk met inspectieputten bij elke afvoer, zodat controleren later geen graafwerk wordt.
Kun je een bestaand sedumdak achteraf van panelen voorzien?
Ja, mits de constructie het extra gewicht aankan. De begroeiing wordt op de plek van de steunpunten weggehaald, er komen drukverdelende platen op de bedekking en het substraat gaat als ballast in de bakken. Het lastige is niet de techniek maar de logistiek: alle materiaal moet over een dak dat je niet zomaar berijdt. Vraag daarom naar het loopplan tijdens de montage.