Groendak
Intensief groendak
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een intensief groendak is een echte daktuin: het substraat is minstens vijftien centimeter dik, er kunnen gras, vaste planten en struiken in, en verzadigd weegt zo'n pakket een veelvoud van een sedumdak. Daarom begint het altijd bij de constructie. Zonder beregening en regelmatig onderhoud houdt zo'n dak het niet vol.
Het verschil met een extensief sedumdak
Extensief betekent weinig substraat, weinig gewicht en beplanting die het op eigen kracht redt: sedum, mossen en enkele kruiden op een laag van enkele centimeters. Je loopt er alleen op voor onderhoud. Intensief is het tegenovergestelde: een substraatlaag die begint rond vijftien centimeter en bij struiken en kleine bomen aanzienlijk dikker wordt, met beplanting die je ook in een tuin zou zetten. Zo'n dak is bedoeld om te gebruiken, met paden, terrassen en zitplekken ertussen. Daartussen bestaat een middenweg, soms semi-intensief genoemd, met een laag van rond de tien centimeter waarin grassen en vaste planten het redden. De keuze is geen smaakkwestie maar volgt uit wat het dak draagt en uit hoeveel onderhoud je wilt en kunt leveren.
Wat de constructie moet kunnen dragen
Verzadigd substraat is zwaar, en bij een intensief pakket praat je over honderden kilo's per vierkante meter, vergelijkbaar met een dikke laag natte aarde. Daar komt bij dat het gewicht niet gelijkmatig is verdeeld: een boom in een verdiepte bak, een vijverbak of een verhoogd terras zetten de last op een klein oppervlak. Ook water telt mee, zowel in het substraat als in de bufferlaag, en sneeuw komt er in de winter bovenop. In de praktijk zie je intensieve daken daarom vrijwel alleen op betonnen constructies, op parkeerdekken en op nieuwbouw waar het vanaf de tekening is meegenomen. Op een bestaande houten balklaag is het uitzonderlijk. Laat een constructeur rekenen met het verzadigde gewicht en met de plaats van de zware punten.
De opbouw en de waterhuishouding
Van onder naar boven ligt er een wortelwerende laag, en die is bij een intensief dak zwaarder uitgevoerd dan bij sedum omdat struikwortels heel wat meer kracht zetten. Daarboven een drainage- en bufferelement met een grotere waterberging, dan een filtervlies en het substraat. Omdat een intensief dak veel meer verdampt dan een sedumdak, hoort er een beregening bij: druppelslangen in het substraat of sproeiers, gestuurd door een vochtsensor of een klok. Zonder beregening overleeft een vaste plant een droge zomer op een dak zelden, want de wortels kunnen nergens dieper heen. Tegelijk moet overtollig water er bij een stortbui uit kunnen, dus rond de afvoeren zitten inspectieputten en in de dakrand een noodoverloop.
Onderhoud als tuinonderhoud
Een intensief groendak vraagt wat een tuin vraagt, en dat is fundamenteel meer dan twee beurten per jaar. Snoeien, wieden, bemesten, de beregening controleren, in het voorjaar terugknippen en in het najaar blad ruimen. Het verschil met een tuin is dat alles omhoog en omlaag moet: potgrond, snoeiafval en gereedschap gaan via een trap, een lift of een kraan. Dat maakt elke handeling bewerkelijker dan op maaiveld. Reken daarom niet alleen de aanleg door maar ook een onderhoudsafspraak, en spreek af wie de afvoeren en de noodoverloop nakijkt, want die vallen tussen de tuinman en de dakdekker in. Stopt het onderhoud, dan verwildert het pakket binnen enkele jaren en vestigen zich soorten die je er niet wilt hebben.
Wortels die de waterdichte laag opzoeken
Het risico dat een intensief dak onderscheidt van een sedumdak, is de wortelgroei. Struiken en bomen vormen wortels die spleten en overlappen actief opzoeken, en die door een naad heen dringen als daar ook maar een zwakke plek zit. Een wortelwerende laag hoort daarom getest en doorlopend te zijn, inclusief de opgaande delen bij opstanden en rond doorvoeren, en beplanting met een agressief wortelgestel plant je in een aparte bak in plaats van los in het substraat. Wordt daar bij de aanleg soepel mee omgegaan, dan komt de rekening jaren later en is die hoog: het lek zit onder een tuin en om erbij te komen gaat alles eraf, van beplanting tot substraat. Laat de opbouwdetails van de leverancier op tekening vastleggen.
Veelgestelde vragen
Kan een intensief groendak op een bestaande garage?
Vrijwel nooit zonder ingrijpende versterking. Een garagedak is licht gebouwd en het gewicht van een intensief pakket ligt in de orde van een dikke laag natte grond over het hele vlak. Wat op een garage wel kan, is een extensief of licht semi-intensief pakket na een constructieve check. Laat de balkmaat, de overspanning en de opleggingen beoordelen voordat je iets bestelt.
Hoe zit het met bomen op een daktuin?
Dat kan, maar dan gaat het om kleine soorten in verdiepte plantvakken met extra substraatdiepte en een verankering, want een boom op hoogte vangt veel wind. De boom mag niet omvallen en hij mag zijn wortels niet zijwaarts kunnen uitbreiden. Dit is ontwerpwerk voor een tuin- en landschapsontwerper samen met een constructeur, en niet iets dat je gaandeweg toevoegt.
Levert een intensief dak subsidie op?
Vaak wel, want gemeenten en waterschappen kijken naar waterberging en die is bij een dik substraatpakket hoog. De regelingen stellen meestal een minimum aan het aantal liters per vierkante meter en dat haalt een intensief dak ruim. Wel geldt overal dezelfde volgorde: eerst aanvragen en de beschikking afwachten, dan pas laten aanleggen.