Dakterras
Pergola op dakterras: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een pergola op een dakterras staat vrijwel altijd op ballast en niet op schroeven, omdat elke doorboring van de dakbedekking een lekpunt oplevert. Windzuiging is hier het bepalende probleem: op hoogte trekt de wind aan het dak in plaats van dat hij duwt. Voor een vaste verankering is de draagconstructie nodig, niet het dakvlak.
Waarom wind op een dak anders rekent
Bij een pergola in de tuin denk je aan wind die tegen de constructie duwt. Op een plat dak gebeurt iets anders: de luchtstroom versnelt over de dakrand en daardoor ontstaat boven het dakvlak een onderdruk die aan alles trekt wat er staat. Die zuiging is het sterkst in de hoeken en langs de randen, en neemt toe met de hoogte van het gebouw. Een pergola met een dicht dakvlak, bijvoorbeeld met lamellen die gesloten kunnen staan of met een doek erin, vangt bovendien wind als een zeil. Dat betekent dat de constructie niet alleen zwaar genoeg moet zijn om te blijven staan, maar dat elke poot afzonderlijk voldoende tegenwicht nodig heeft. Vraag de leverancier om een windberekening voor jouw bouwhoogte.
Ballast of vast in de constructie
Er zijn twee eerlijke oplossingen. De eerste is ballast: elke poot staat op een voetplaat waarop betontegels of stalen gewichten liggen, verdeeld over een oppervlak dat de last spreidt. Dat vraagt draagkracht, want ballast telt op bij het gewicht van je terrasvloer. De tweede is verankeren in de draagconstructie onder het dak, dus in de balklaag of in het beton, en niet in de isolatie of het beschot. In dat geval gaat er een stalen doorvoer door het dakpakket die door de dakdekker wordt ingewerkt met een manchet van hetzelfde materiaal als de bedekking. Wat je nooit doet, is de poot met plugschroeven op de bedekking zetten en de gaten met kit dichtsmeren. Dat is een lek met uitstel.
Materiaal en wat het aan onderhoud vraagt
Aluminium met een gepoedercoate afwerking is op een dak de meest gebruikte keuze omdat het licht is en niet rot; de lamellendaken die je overal ziet, zijn hierop gebaseerd. Nadeel is dat een beschadigde coating op een zoute of vervuilde locatie kan gaan uitbloeien. Hout is warmer van uitstraling en zwaarder, en het vraagt elke paar jaar een behandeling, wat op een dakterras lastiger werkt dan in een tuin omdat je nergens een ladder kwijt kunt. Staal is sterk maar zwaar en moet volledig verzinkt zijn. Kijk verder naar de bevestigingsmiddelen: op een dak in de kustzone gaan gewone verzinkte bouten binnen enkele jaren roesten, dus daar hoort roestvast staal.
Wat je vooraf moet regelen
Een pergola op een dakterras is een bouwwerk en dat betekent meestal een vergunningcheck. De gemeente kijkt naar de hoogte gerekend vanaf het maaiveld, naar het beeld vanaf de openbare weg en naar het omgevingsplan. Woon je in een appartement, dan komt daar de vereniging van eigenaren bij, die over het dak gaat en die vaak eisen stelt aan kleur, hoogte en de manier van bevestigen. Ook het burenrecht speelt: een pergola met zijwanden of doeken kan het uitzicht en de bezonning van buren raken. Regel die drie sporen voordat je bestelt, want maatwerk gaat niet retour en een geplaatste constructie weer weghalen kost twee keer het transport en het hijsen.
Ballast op één punt en wat dat met het dak doet
De fout die achteraf zichtbaar wordt, is alle gewicht op vier kleine vlakken zetten. Onder elke voetplaat drukt de last in de isolatie, en zachte platen vervormen blijvend. Daar ontstaat een kuil, in die kuil blijft water staan en op precies die plek veroudert de bedekking het snelst. Bovendien komt de pergola langzaam scheef te staan, waardoor de lamellen of het doek niet meer sluiten. Voorkom het door onder elke poot drukvaste isolatie te laten aanbrengen of een verdeelplaat te gebruiken die de last over een groter oppervlak spreidt, en houd de voeten uit de laagste zone waar het water naartoe loopt. Controleer na de eerste winter of het geheel nog waterpas staat.
Veelgestelde vragen
Hoeveel ballast is er nodig per poot?
Dat volgt uit een berekening en niet uit een vuistregel, want het hangt af van de bouwhoogte, de afmeting van het dakvlak, de plaats van de pergola ten opzichte van de rand en of het dak open of gesloten kan staan. Leveranciers van lamellendaken leveren die berekening desgevraagd. Op een appartement in een hoog gebouw valt de uitkomst vaak zwaarder uit dan mensen verwachten.
Kan ik een pergola aan de gevel bevestigen in plaats van op het dak?
Vaak is dat de betere route, want een gevel is dragend metselwerk en het dakpakket blijft dan ongemoeid. Wel moet de bevestiging in het achterliggende metselwerk landen en niet in een buitenblad of in isolatie, en de doorvoeren door een eventuele gevelbekleding moeten waterdicht worden afgewerkt. Bij een appartement heb je hiervoor eveneens toestemming van de vereniging nodig.
Wat gebeurt er met regenwater van een gesloten lamellendak?
Dat wordt via de lamellen en de goot in het frame naar de poten geleid en komt daar op het dak terecht. Dat betekent dat er op één punt veel water uitstroomt, en dat punt moet je richting de dakafvoer laten uitkomen en niet in een hoek waar het blijft staan. Vraag hoe de afwatering is opgelost voordat de constructie wordt geplaatst.