Dakgoot
Zinken dakgoot solderen: kan dat zelf?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Solderen van een zinken dakgoot kan zelf, maar het is lastiger dan het lijkt. Zink smelt rond 420 graden en soldeer vloeit pas als het zink zelf warm genoeg is. Te weinig warmte geeft een naad die er goed uitziet en toch lekt; te veel brandt een gat. Laten doen is werk per klus, niet per uur.
Wat je nodig hebt
Een soldeerbout van voldoende vermogen of een gasbrander met een zachte vlam, soldeertin dat geschikt is voor zink, en soldeervet of soldeerzuur om de oxidelaag te verwijderen. Daarnaast schuurpapier of staalwol om het oppervlak op te ruwen, een vochtige doek om af te koelen en iets om de omgeving mee af te schermen, want je werkt met open vuur naast een houten boeiboord. Werk je met een brander, houd dan een blusdeken of emmer water binnen handbereik. Dat klinkt overdreven tot je bedenkt dat de brand zich achter het hout kan uitbreiden zonder dat je hem ziet.
De volgorde die het verschil maakt
Eerst reinigen: alle vuil, oude kit en oxidatie weg tot je blank zink ziet. Dan opruwen en soldeervet aanbrengen. Vervolgens het zink zelf verwarmen, niet het soldeer: de warmte moet in het materiaal zitten voordat je het tin erbij houdt. Smelt het tin op de bout maar niet op het zink, dan is het zink te koud en krijg je een koude las die alleen bovenop blijft plakken. Goed soldeer vloeit uit zichzelf in de naad en trekt zich naar de warmte toe. Werk in korte stukken van tien tot vijftien centimeter en laat elk stuk afkoelen voordat je verdergaat.
Waar het bij zelf doen misgaat
Drie dingen, in volgorde van hoe vaak ze voorkomen. Onvoldoende reinigen: op vuil of geoxideerd zink hecht soldeer niet, hoe warm je het ook maakt. Te lage temperatuur: de naad ziet er glad uit maar het tin ligt erop in plaats van erin, en bij de eerste vorst laat het los. En te veel warmte op één punt: zink smelt bij 420 graden en een brander haalt dat moeiteloos, dus een moment onoplettendheid geeft een gat dat groter is dan waarmee je begon. Oefen daarom eerst op een restje zink, en doe dat op de grond en niet op een ladder.
Waarom de naad opnieuw kan scheuren
Ook een perfect gesoldeerde naad houdt niet als de oorzaak blijft bestaan. Zink zet uit en krimpt met de temperatuur, en over tien meter goot is dat een verschil van centimeters tussen zomer en winter. Kan die beweging nergens heen omdat er geen dilatatiestuk in zit, dan komt de spanning weer op precies die naad. Vraag daarom bij een professionele reparatie of er een dilatatie- of schuifverbinding wordt toegevoegd. Doe je het zelf, houd er dan rekening mee dat je het gevolg repareert en niet de oorzaak, en dat de volgende naad in dezelfde goot even oud en even belast is.
Veelgestelde vragen
Kan ik ook zonder open vuur solderen?
Met een elektrische soldeerbout van voldoende vermogen kan het, en dat is veiliger naast houtwerk. Nadeel is dat een bout langer nodig heeft om het zink op temperatuur te krijgen, wat bij koud weer of een dikkere zinkdikte lastig wordt. Voor kleine reparaties werkt het prima; voor een lange naad is een brander praktischer, mits je de omgeving afschermt.
Wat als het soldeer niet wil hechten?
Bijna altijd is de ondergrond niet schoon genoeg of het zink niet warm genoeg. Schuur opnieuw tot blank metaal, breng vers soldeervet aan en verwarm langer voordat je het tin erbij houdt. Blijft het mislukken op een plek waar ooit kit heeft gezeten, dan zijn er siliconenresten in het oppervlak getrokken en krijg je het daar niet meer aan de praat.
Is solderen op een oude goot nog zinvol?
Alleen als het zink nog dikte heeft. Druk met je duim op de bodem: geeft het mee of voelt het papierdun, dan hecht soldeer slecht en scheurt de reparatie snel opnieuw. Zie je op meerdere plekken witte, poederige aanslag, dan zit de goot aan het eind van zijn dertig tot vijftig jaar en is vervangen de eerlijkere rekensom.