Dakreiniging
Dak reinigen en impregneren: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Bij dak reinigen en impregneren haalt iemand eerst het mos weg en trekt daarna een middel op basis van silaan of siloxaan enkele millimeters de pan in. Dat maakt de poriewanden waterafstotend zonder een laag op de pan te leggen, dus de pan blijft dampopen en zijn kleur verandert niet.
Wat een impregneermiddel in de pan doet
Een impregneermiddel bestaat uit kleine moleculen, meestal silanen of siloxanen opgelost in water of in een oplosmiddel. Die moleculen zijn klein genoeg om in het poriënstelsel van een betonpan of een ongeglazuurde kleipan te trekken, twee tot vijf millimeter diep. Daar reageren ze met de aanwezige silicaten en vormen ze een chemische binding met de poriewand. Het resultaat is dat elke porie van binnen een waterafstotend jasje krijgt, terwijl de porie zelf open blijft. Water dat op de pan valt kan er niet meer in trekken en parelt eraf, maar waterdamp die van binnenuit komt kan er nog wel doorheen. Dat laatste is precies het verschil met een gesloten laag: de pan kan blijven ademen, en vocht dat er ondanks alles in zit, komt er ook weer uit.
Impregneren naast coaten
Een coating is een gepigmenteerde film die op de pan ligt en die je ziet. Hij geeft kleur terug, sluit het oppervlak volledig af en kan loslaten of scheuren omdat hij een aparte laag is met een eigen hechting. Een impregnering zit in de pan en niet erop, is onzichtbaar en kan dus niet afbladderen. Daar staat tegenover dat je er cosmetisch niets aan hebt: een verweerde, doffe pan blijft na het impregneren precies zo verweerd, hooguit iets donkerder in de eerste weken. Ook de levensduur verschilt. Een coating gaat tien tot vijftien jaar mee, een impregnering vijf tot tien jaar voordat de waterafstoting merkbaar afneemt. Kies dus op grond van wat je wilt bereiken: uiterlijk en kleur wijzen naar coaten, vochtwering en vorstbestendigheid wijzen naar impregneren.
Op welke daken het effect heeft
Een impregneermiddel werkt alleen als de ondergrond zuigt. Een verweerde betonpan waarvan de fabriekscoating na twintig tot dertig jaar is afgesleten, is de ideale kandidaat: die neemt water op als een spons en juist dat opgenomen water zorgt voor vorstschade en voor mosgroei. Een ongeglazuurde kleipan of een gebakken pan met een dunne engobe zuigt ook, al minder. Een geglazuurde keramische pan zuigt niet en daar heeft de behandeling geen enkel effect, want er is niets om in te trekken. Hetzelfde geldt voor leien en voor pannen die al gecoat zijn. Test het zelf voor je iemand laat komen: gooi een bekertje water op een droge pan. Trekt het binnen een halve minuut in en wordt de pan donker, dan zuigt hij en heeft impregneren zin.
Hoe de behandeling verloopt en wordt gerekend
De volgorde ligt vast. Eerst reinigen, dan het dak volledig laten drogen, dan gebarsten pannen wisselen en pas daarna impregneren. Het middel wordt drukloos opgebracht met een lage-drukspuit, van beneden naar boven, en verzadigd: nat in nat, zodat het overal even diep intrekt. Op een sterk zuigende pan gaat er meer materiaal in dan op een dichte, en het verbruik per vierkante meter is dan ook de grootste variabele in de begroting. Afgerekend wordt per vierkante meter dakvlak, met de reiniging als eigen regel en de toegang los daarvan. Vraag naar het product en naar het verbruik dat het bedrijf aanhoudt. Een behandeling die met een half zo groot verbruik wordt uitgevoerd, trekt navenant minder diep in en houdt navenant korter stand.
Het middel dat op een vochtige pan wordt gespoten
De fout die het rendement wegneemt is te snel na het reinigen aan de slag gaan. Een pan die net gereinigd is, zit vol water in de poriën, en dat water bezet precies de ruimte waar het impregneermiddel in moet. Het middel blijft dan aan de buitenkant hangen, droogt daar op en geeft hooguit een oppervlakkig effect dat na één winter weg is. Erger is dat het opgesloten vocht bij vorst uitzet en de bovenste laag van de pan opdrukt. Reken daarom op minstens twee tot drie droge dagen tussen reinigen en impregneren, en bij koel weer langer. Een bedrijf dat alles in één dag doet, levert een behandeling die er goed uitziet en niets doet. Vraag naar de wachttijd voordat je tekent, en naar wat er gebeurt als het weer omslaat.
Veelgestelde vragen
Merk je impregneren aan de temperatuur op zolder?
Indirect en bescheiden. Een droge pan isoleert iets beter dan een verzadigde, omdat water warmte veel sneller geleidt dan lucht. Op een dak met isolatie tussen de sporen is dat effect nauwelijks meetbaar, omdat het isolatiepakket het werk doet. Zie de behandeling dus als bescherming tegen vorstschade en mosgroei en niet als energiemaatregel; daarvoor moet je onder de pannen zijn.
Kun je impregneren over een bestaande coating heen?
Nee. Een coating sluit het oppervlak af, dus er is geen poriënstelsel meer waarin het middel kan trekken. Het blijft dan als film op de coating liggen, hecht slecht en geeft een vlekkerig beeld. Wil je van coating naar impregneren, dan zou de oude laag er eerst volledig af moeten, en dat is bij een dakpan praktisch niet te doen zonder de pan te beschadigen.
Komt het mos na impregneren niet meer terug?
Het komt trager terug maar het blijft komen. Mos hecht op een oppervlak dat vocht vasthoudt, en een geïmpregneerde pan droogt na een bui veel sneller op. Op een beschaduwd noorddak onder bomen blijft er genoeg vocht en stof achter om na een aantal jaren opnieuw aangroei te krijgen. Reken op uitstel van de volgende reinigingsbeurt, niet op afstel ervan.