Rieten dak
Het rieten dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Het rieten dak is een ademend dak van gebundeld waterriet, gedekt in lagen van ongeveer dertig centimeter dik, dat regen van halm naar halm naar beneden leidt in plaats van het water af te sluiten. De dakhelling bepaalt hoe goed dat gaat: onder de 45 graden blijft riet te lang nat.
Hoe riet water tegenhoudt zonder waterdicht te zijn
Een rietdak werkt niet als een membraan maar als een borstel. De halmen staan schuin naar buiten, dicht op elkaar gepakt, en water dat erop valt loopt via de buitenste centimeters naar de dakvoet zonder de kern te bereiken. Van een pakket van dertig centimeter wordt daardoor alleen de bovenste laag van enkele centimeters nat, en die droogt weer op door wind en zon. Daarom is de helling zo belangrijk: bij een steil dak van 50 tot 60 graden versnelt de zwaartekracht de afvoer en droogt het riet sneller, bij een flauwe helling blijft water tussen de halmen hangen. Op dezelfde grond zijn de nok en de kilgoot de kwetsbare punten, want daar verandert de richting van het water en neemt de stroomsnelheid af.
Open constructie tegenover een schroefdak
Er zijn twee manieren om riet aan te brengen en dat verschil bepaalt het gedrag van het hele dak. Bij de traditionele open constructie ligt het riet op panlatten en staat het aan de binnenzijde in verbinding met de zolder, waardoor het van twee kanten kan drogen. Bij een schroefdak ligt er onder het riet een dichte plaat met isolatie, en wordt het riet met lange schroeven en draad op die plaat vastgezet. Een schroefdak is warmer, stiller en brandveiliger, maar het riet droogt alleen nog aan de buitenkant. Dat vraagt om een dampopen opbouw en om zorgvuldige detaillering bij nok en dakvoet, anders houdt de onderkant van het pakket vocht vast. Vraag bij aankoop van een rietgedekt huis welke van de twee erop ligt en uit welk jaar de constructie stamt.
Brandveiligheid en wat de constructie moet aankunnen
Riet brandt, en de regels gaan over het beperken van overslag naar en van de buren. Bij nieuwbouw en bij een volledige vernieuwing wordt daarom vrijwel altijd met een brandwerende laag onder het riet gewerkt, in combinatie met een gesloten constructie zonder doorlopende luchtspouw waar vuur zich in kan verspreiden. Bij een houtkachel of open haard hoort er een vonkenvanger op de schoorsteen, en het kanaal moet ruim boven de nok uitkomen. Wie zonnepanelen overweegt, loopt tegen de eis aan dat er geen kabels of warme componenten in of op het rietpakket mogen liggen; een opstelling in de tuin of op een bijgebouw is dan de praktische route. Laat dit soort ingrepen altijd door een rietdekker beoordelen voordat een installateur begint.
Hoe rietdekwerk wordt afgerekend
Riet dekken gaat per vierkante meter dakvlak, en dat tarief omvat het riet, het aanbrengen en het aandrijven van de lagen. Daar komt een aantal posten los bij. De nokafwerking wordt per strekkende meter gerekend en verschilt sterk: een nok van vorsten in specie, een rieten nok of een nok met een loden slab zijn drie verschillende bewerkingen met een eigen levensduur. Het afvoeren van het oude riet is een aparte regel, net als de steiger, want een rietdak los je zelden met een ladder op. Verder wil je weten of het onderliggende houtwerk in de prijs zit of als stelpost. Panlatten en dakbeschot zie je pas als het oude riet eraf is, en juist bij een dak dat aan vervanging toe is, is de kans op verrassingen daar het grootst.
De valkuil: bomen en beplanting tegen het dak
Schaduw is voor een rietdak schadelijker dan regen. Een tak die over het dakvlak hangt houdt de zon tegen en breekt de wind, waardoor het riet na een bui uren tot dagen langer nat blijft. Op die plek groeien eerst algen, dan mos, en mos houdt op zijn beurt vocht vast in de bovenste laag. Het gevolg is dat het riet daar sneller vergaat dan op de rest van het dak, zodat je na twintig jaar één noordwesthoek moet laten bijwerken terwijl de rest nog prima ligt. Snoeien tot er minstens enkele meters vrije ruimte boven en naast het dakvlak zit, is de goedkoopste vorm van onderhoud die er bestaat. Klimop tegen de gevel hoort er om dezelfde reden af voordat het de dakvoet bereikt.
Veelgestelde vragen
Kan ik onder een bestaand rieten dak isoleren?
Bij een open constructie kan dat, maar niet zomaar. Sluit je de binnenzijde af met isolatie en folie, dan kan het riet nog maar aan één kant drogen en verandert het gedrag van het hele pakket. Dat vraagt om een dampopen opbouw met een goed doorgeplakte laag en om ventilatie van de zolder. Laat een rietdekker meekijken voordat een isolatiebedrijf begint.
Moet een rieten dak worden schoongemaakt?
Niet met water onder druk, want dat slaat de bovenste halmen kapot en drijft vocht de kern in. Wat wel gebeurt is het wegnemen van mos en algen met de hand of met een borstel, en het bijwerken van plekken waar halmen zijn uitgezakt. Laat dat samenvallen met de periodieke inspectie, zodat de rietdekker meteen ziet waar de laag dunner wordt.
Mag er een dakraam in een rieten dak?
Dat kan, maar het is precisiewerk. Rondom het raam moet het riet worden ingesneden en het water moet langs het kozijn weg kunnen, wat om een verdiept ingebouwd raam en om zorgvuldig loodwerk vraagt. Een verkeerd geplaatst dakraam maakt van het dakvlak boven het raam een stroomgoot die het riet lokaal versneld laat rotten. Laat rietdekker en dakdekker dit samen uitvoeren.