Rieten dak
Rieten dak onderhoud: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Onderhoud aan een rieten dak bestaat vooral uit schoonhouden: mos en aanslag afborstelen, de nok controleren en overhangende takken weghalen. Riet dat snel droogt gaat het langst mee. Laat een rietdekker het dak elke twee jaar nalopen en houd de eerste meters boven de goot in de gaten, want daar blijft het riet het langst nat.
Hoe riet slijt en waar je dat het eerst ziet
Een rietdak verweert van boven naar beneden. De buitenste halmen vergaan door vocht en ultraviolet licht, brokkelen af en spoelen bij regen mee naar de goot. Het pakket wordt daardoor elk jaar een fractie dunner, en dat gaat op de ene plek sneller dan op de andere. Onder de nok stroomt het meeste water, dus daar ontstaan als eerste holle banen. In de kilkepers komt water van twee dakvlakken samen en slijt het riet in een geul. Boven de goot blijft de onderste strook het langst vochtig, omdat daar het water van het hele dakvlak langskomt. Wie één keer per jaar met een verrekijker vanaf de tuin kijkt, ziet die drie plekken veranderen lang voordat er lekkage is.
Mos en algen weghalen zonder schade
Groene aanslag op riet is geen schimmel op zich maar een teken dat het dak te lang nat blijft. Het houdt bovendien vocht vast, waardoor het probleem zichzelf versterkt. Een rietdekker verwijdert het door het dak af te borstelen of licht op te kloppen, waarbij losse halmen meekomen en het oppervlak weer open gaat staan. Dat kloppen doet hij met een speciaal plankje en met gevoel, want te hard slaan trekt het pakket los. Bij hardnekkige groei op een schaduwzijde bestaan er behandelingen die de aanslag doden, maar die zijn zinloos zolang de oorzaak blijft: te weinig zon en te weinig wind. Snoeien van omringend groen doet in de praktijk meer dan welk middel ook.
De nok is het onderdeel dat het eerst aan de beurt is
Waar de twee dakvlakken samenkomen zit geen riet dat over de rand doorloopt, maar een afwerking: nokvorsten in specie, een rieten nok met sluitriet of een uitvoering met een kunststof of loden onderlaag. Die afwerking krijgt de meeste wind en de meeste regen te verduren en gaat daardoor korter mee dan het dak eronder. Bij vorsten in specie zie je scheurtjes in de mortel en soms een losse vorst na een storm. Bij een rieten nok zie je de bindingen bloot komen. Een nok wordt per strekkende meter vernieuwd en dat kan los van de rest, wat vaak de goedkoopste manier is om er weer jaren bij te krijgen zonder het hele dak aan te pakken.
Wat je zelf doet en hoe een beurt wordt gerekend
Zelf houd je vooral de omgeving in de hand: takken snoeien die over het dak hangen, bladeren uit de goten en uit de kilkepers halen waar je veilig bij kunt, en na een storm even rondlopen om te kijken of er iets is losgeraakt. Wat je niet doet is op het riet klimmen. Je zakt erin, breekt het pakket open en beschadigt precies de laag die het water moet keren. Een onderhoudsbeurt door een rietdekker wordt per dagdeel of per klus gerekend, met de steiger of ladderlift apart. Herstelwerk aan nok of kilkeper gaat per strekkende meter. Veel bedrijven bieden een periodieke controle aan; vraag wat daar precies in zit voordat je tekent.
De hogedrukreiniger die het dak opent
De verleiding om groene aanslag er met een hogedrukreiniger af te spuiten is groot en het resultaat op de dag zelf ziet er zelfs goed uit. Wat je niet ziet, is dat de straal de halmen splijt en het pakket openduwt. Water dringt daarna dieper in dan de paar centimeter waarvoor het dak ontworpen is, de bovenlaag droogt niet meer goed op en het riet gaat vanaf dat moment veel sneller verteren. Een dak dat nog vijftien jaar mee kon, kan zo binnen enkele jaren aan vervanging toe zijn. Hetzelfde geldt voor bleekmiddel dat je zelf opbrengt. Laat het schoonmaken over aan iemand die met borstel en klopplank werkt, ook als dat langzamer gaat.
Veelgestelde vragen
Kan een rieten dak worden bijgewerkt in plaats van vervangen?
Ja, dat heet aanhelen of opdikken. Op plekken waar het pakket te dun is, steekt de rietdekker nieuw riet tussen het bestaande. Dat werkt zolang de onderlaag nog stevig is en de bindingen vastzitten. Is het hele dakvlak dun, dan is aanhelen weggegooid geld, want het nieuwe riet hecht dan aan materiaal dat zelf op is.
Hoe vaak moet er een rietdekker langskomen?
Elke twee jaar een inspectie is een goed ritme, en jaarlijks als het dak in de schaduw of onder bomen ligt. Zo'n controle kost weinig tijd en levert een lijstje op met plekken die aandacht vragen. De grote beurten zitten daar tussenin: de nok, de kilkepers en eventueel plaatselijk aanhelen. Vraag om een korte schriftelijke terugkoppeling met foto's.
Helpt een brandvertragend middel op riet?
Er bestaan behandelingen die de ontvlambaarheid van de buitenlaag verlagen, maar ze spoelen na verloop van tijd uit en moeten worden herhaald. Verzekeraars hechten in de praktijk meer waarde aan een gesloten onderconstructie, aan een vonkenvanger op de schoorsteen en aan aantoonbaar onderhoud. Informeer bij je verzekeraar welke maatregelen hij meeweegt voordat je iets laat aanbrengen.