Rieten dak
Isoleren rieten dak: methodes, Rd-waarden en wat het oplevert
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een rieten dak isoleren gebeurt bijna altijd van binnenuit, met een gesloten constructie waarbij de isolatie tegen de onderkant van het rietbeschot komt. Het riet zelf isoleert al een beetje, ongeveer als vier centimeter minerale wol, maar dat haalt de eisen voor een verblijfsruimte bij lange na niet.
Het verschil tussen een open en een gesloten rietkap
Een open rietkap is de oude manier: het riet ligt op latten en de onderkant is vanaf de zolder zichtbaar. De halmen drogen dan aan twee zijden, want er trekt lucht onderdoor. Een gesloten kap heeft een dichte plaat onder het riet, met daaronder de isolatie en een afwerking. Die opbouw is warmer en brandveiliger, maar het riet kan alleen nog aan de buitenzijde drogen. Daarom stelt een rietdekker eisen aan de plaat eronder: die moet damp doorlaten, of er hoort een geventileerde spouw tussen te zitten. Wie een open kap wil isoleren, komt vrijwel altijd uit op het omvormen naar een gesloten constructie, en dan gaat het riet eraf. Isoleren en het riet vernieuwen vallen in de praktijk dus samen, en dat is ook het moment waarop de investering het meest oplevert.
Welke isolatiewaarde onder riet haalbaar is
Riet op zichzelf isoleert bescheiden. Een pakket van dertig centimeter dik komt uit op een Rd van ongeveer 1,0, vergelijkbaar met vier centimeter steenwol. Voor een onverwarmde zolder is dat voldoende, voor een slaapkamer niet. Bij een nieuwe gesloten kap komt er daarom een pakket van PIR, resol of steenwol tussen en onder de sporen, dat op een Rd van 4,5 tot 6,0 uitkomt. PIR haalt die waarde bij de minste dikte, wat telt als je de hoogte onder de spanten niet wilt verliezen. Steenwol vraagt meer dikte maar heeft brandtechnisch de voorkeur, en dat weegt onder riet zwaar. Let vooral op de aansluitingen, want de winst zit niet in de plaat maar in de naden. Een pakket met een Rd van 6,0 dat langs de nok en de gootlijn openstaat, presteert in de praktijk als de helft.
Brandwerendheid als voorwaarde onder het riet
Riet is brandbaar en dat verandert de eisen aan alles wat eronder zit. In een gesloten kap komt tussen het riet en de isolatie meestal een brandwerende plaat, bijvoorbeeld van gipsvezel of een cementgebonden soort die daar speciaal voor bedoeld is. Die plaat moet voorkomen dat een vonk die tussen de halmen belandt, doorslaat naar de isolatie en de houten constructie. Kunststofisolatie smelt en draagt bij aan de rookontwikkeling, dus daar hoort altijd een onbrandbare laag boven. Verzekeraars kijken hier scherp naar. Bij een rieten woning vraagt een opstalverzekeraar vrijwel altijd welke opbouw er onder het riet zit, en dat antwoord bepaalt de premie en soms zelfs of je verzekerbaar bent. Leg de constructie daarom schriftelijk vast en bewaar de productbladen van de gebruikte platen.
Hoe isolatiewerk onder een rieten dak wordt begroot
Het isolatiewerk gaat per vierkante meter dakvlak, en die eenheid dekt de platen, het regelwerk en het bevestigen. Het rietdekken staat er los bij en gaat ook per vierkante meter, maar tegen een heel andere eenheid, omdat er veel meer handwerk in zit. Daarnaast horen er posten in de offerte die niets met oppervlak van doen hebben: de steiger rondom, het slopen en afvoeren van het oude riet, het herstellen van sporen en het opnieuw opzetten van de nok en de kilkepers. Vraag apart naar de gevelaansluiting, want die verschuift zodra het dakpakket dikker wordt. Kijk verder of de dampremmende laag een eigen regel heeft. Onder riet is die laag geen bijzaak, en een aannemer die hem niet benoemt, heeft er waarschijnlijk ook geen uren voor gereserveerd.
Het vocht dat het riet van binnenuit sloopt
De grootste misser is een dampremmende laag die niet overal sluit. In een gesloten rietkap trekt warme, vochtige binnenlucht omhoog naar het koudste punt. Vindt die lucht een kier bij een spantvoet, rond een dakraam of langs een inbouwspot, dan slaat het vocht neer in de isolatie en tegen de plaat onder het riet. Riet dat van binnenuit nat wordt, rot in een paar jaar weg terwijl de buitenkant er nog keurig uitziet. Je merkt het aan een muffe lucht op zolder, aan donkere plekken langs de nok en aan halmen die je met de hand uit het pakket trekt. Herstel betekent dan dat het hele dak eraf gaat. Sluit die laag daarom overal, plak de naden met tape van dezelfde fabrikant en laat geen enkele doorvoer open.
Veelgestelde vragen
Kan een rieten dak ook van buitenaf worden geïsoleerd?
Dat kan, met sandwichpanelen die op de sporen komen en waar het riet daarna overheen gaat. De constructie binnen blijft dan ongemoeid, wat prettig is bij zichtbare spanten of een beschilderd plafond. Het nadeel is de dikte: het dakvlak komt hoger te liggen, wat gevolgen heeft voor de gootlijn, de nokhoogte en soms voor de vergunning bij een monument.
Gaat riet korter mee als het dak geïsoleerd is?
Ja, een gesloten kap haalt doorgaans een kortere termijn dan een open kap, omdat het riet nog maar aan één kant droogt. Reken op vijfentwintig tot veertig jaar op het noorden en langer op het zuiden, tegen dertig tot vijftig jaar bij een open constructie. Een dak dat vrij ligt van bomen scheelt hierin meer dan de herkomst van het riet.
Mag ik zelf isolatie tussen de sporen aanbrengen?
Bij een open kap kun je een deel zelf doen, zoals steenwol aanbrengen tussen de sporen op een zolder die onverwarmd blijft. Zodra je de constructie sluit, wordt het vakwerk: de dampremmer en de brandwerende laag bepalen of het dak het houdt. Onder riet zijn dat geen details maar de kern van de hele opbouw.