Rieten dak
Rieten dak tuinhuisje: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een rieten dak op een tuinhuisje veroudert sneller dan hetzelfde dak op een woning, en dat komt bijna altijd door schaduw. Riet dat er niet binnen een dag droog van wordt, krijgt mos en gaat van bovenaf verteren. Onderhoud draait daarom om licht, lucht en het weghouden van bladeren.
Wat mos met een rietdak doet
Mos zelf tast het riet niet aan, maar het werkt als een spons. Een laag mos van een centimeter houdt na een bui urenlang water vast tegen de bovenste halmen, en juist die halmen moeten kunnen drogen. Blijft de bovenlaag permanent vochtig, dan krijgen schimmels vat op de halm en die breken de vezel van binnenuit af. Het riet verliest zijn stevigheid, de bovenlaag wordt zacht en het pakket zakt in dikte terug. Je herkent het aan riet dat je met je vinger kunt indrukken en aan een donkere, aardachtige geur. Op een tuinhuisje gaat dat sneller dan op een woonhuis, want een tuinhuis staat vaak tegen een schutting, onder een boom of aan de noordkant van de tuin. De zon komt er niet bij en de wind ook niet, en dat zijn precies de twee dingen die riet nodig heeft.
Uitkammen, opkloppen en gedeeltelijk bijdekken
Er zijn drie ingrepen die een rietdekker toepast voordat vervangen aan de orde is. Uitkammen betekent dat hij met een speciale hark de losse, verteerde halmen uit de bovenlaag trekt, waarna er weer schoon riet bloot komt te liggen. Opkloppen is het terugslaan van het pakket met een klopbord, zodat de halmen weer strak tegen elkaar komen te liggen en het water sneller afloopt. Bijdekken is het aanbrengen van een nieuwe laag over het bestaande pakket, wat kan zolang het onderliggende riet nog gezond is en het gewicht draagbaar blijft. Welke ingreep zinvol is, hangt af van de resterende dikte. Zit er nog twintig centimeter gezond riet, dan is uitkammen een prima tussenstap. Is het pakket teruggezakt tot vijftien centimeter of minder, dan is opnieuw dekken de enige route die stand houdt.
Wat je zelf doet en wat de rietdekker doet
Het meeste onderhoud dat er werkelijk toe doet, gebeurt niet op het dak maar eromheen. Snoei takken weg die boven of vlak naast het dak hangen, houd minstens een paar meter vrij zodat de wind erdoorheen trekt, en veeg elk najaar bladeren van de nok en uit de kilgoten. Bij een tuinhuisje kun je daar met een ladder en een zachte bezem prima bij. Wat je niet doet is met een hark of borstel over het rietvlak zelf gaan, want daarmee trek je gezonde halmen los en open je de bovenlaag die het water afvoert. Ook op het dak stappen is uit den boze. Uitkammen, opkloppen en bijdekken zijn werk voor een rietdekker, die aan de resterende dikte en aan de kleur van het riet ziet hoeveel er nog in zit.
Hoe onderhoud aan een klein rietdak wordt gerekend
Voor onderhoud rekenen rietdekkers meestal per dag of per klus in plaats van per vierkante meter, omdat de tijd niet evenredig meeloopt met het oppervlak. Een tuinhuisdak is in een halve dag uitgekamd, en voorrijden en opstellen wegen dan zwaar mee. Vraag daarom of het gecombineerd kan worden met werk aan een ander rietdak in de buurt of met een grotere klus op hetzelfde adres. Voor een inspectie zonder werk rekenen sommige bedrijven een vast bezoek, dat wordt verrekend als je opdracht geeft. Laat bij zo'n bezoek de resterende dikte op meerdere plekken meten en vastleggen, want dat getal is de enige objectieve maat voor de staat van je dak. Bewaar die metingen, dan zie je over vijf jaar hoe snel het achteruitgaat en kun je vervanging op tijd plannen.
Het middel uit de fles dat het probleem verplaatst
De verleiding bij een vergroend tuinhuisdak is een mos- of algenmiddel uit de tuincentrumfles, of erger, de hogedrukreiniger. Beide zijn een slecht idee. Een hogedrukstraal slaat de bovenlaag open, drijft water diep het pakket in en spoelt precies de dichte structuur weg die het dak waterdicht maakt; wat er daarna volgt is een dak dat er twee weken schoon uitziet en daarna sneller achteruitgaat dan ooit. Bestrijdingsmiddelen doden het mos wel, maar de dode massa blijft liggen en houdt nog steeds water vast, en het middel spoelt vervolgens de tuin in. De enige duurzame ingreep is licht en lucht: takken weg, schutting lager, en waar dat niet kan het riet laten uitkammen door iemand die weet hoeveel hij eruit mag halen.
Veelgestelde vragen
Hoe meet ik hoe dik mijn rietdak nog is?
Met een dunne pen of een breinaald die je voorzichtig recht in het pakket steekt tot je de rietlat voelt, op een plek waar je er veilig bij kunt zoals de dakvoet. Markeer de diepte en meet die af. Doe dat op meerdere plekken, want een dak slijt ongelijk: de noordzijde en de onderste meter bij de goot zijn bijna altijd het dunst.
Is een rietdak op een tuinhuis meer werk dan pannen?
In onderhoud wel, in aanschaf en uitstraling levert het iets terug. Pannen op een tuinhuis vragen praktisch niets behalve af en toe mos verwijderen; riet vraagt aandacht voor de omgeving en om de zoveel jaar een beurt van een vakman. Ligt je tuinhuis op een donkere plek, dan is riet daar een lastige keuze en zijn pannen of shingles verstandiger.
Kan ik een versleten rietdak op een tuinhuisje zelf vervangen door iets anders?
Dat kan, maar bedenk dat de constructie op riet is gebouwd. Er liggen rietlatten met grote tussenruimte en er zit geen gesloten beschot onder. Voor pannen of shingles moet je eerst een dichte plaatlaag aanbrengen en vaak extra latten. Dat is te doen voor een handige doehetzelver, mits de sporen gezond zijn en je de dakhelling in gedachten houdt bij de keuze van het nieuwe materiaal.