Plat dak
Afschot plat dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Afschot op een plat dak is de lichte helling die het water naar de afvoer stuurt, en de vakregels houden zestien millimeter per meter aan. Zonder dat afschot blijven er plassen staan, en juist daar veroudert de dakbedekking het snelst. Bij een bestaand dak los je te weinig afschot op met afschotisolatie.
Waarom een plas de bedekking sloopt
Staand water is voor dakbedekking een andere belasting dan regen die wegloopt. Onder een plas blijft het materiaal permanent nat en warmt het bij zon sterker op dan de droge omgeving, waardoor de weekmakers in bitumen sneller uittreden en de laag verhardt. In dat water groeien algen die een laagje vormen waaronder het nog langer vochtig blijft. In de winter bevriest de plas, en ijs dat uitzet trekt aan de laag en aan de naden eronder. Het resultaat is dat de bedekking op de plek van de plas jaren eerder scheurt dan op de rest van het dak. Een plas is dus geen schoonheidsfoutje maar de plek waar het volgende lek gaat ontstaan.
Hoe het afschot in een plat dak wordt gemaakt
Er zijn drie manieren. Bij nieuwbouw wordt de balklaag of de dakplaat zelf op afschot gelegd, wat de goedkoopste oplossing is omdat het geen extra materiaal kost. Bij renovatie werk je met afschotisolatie: platen die aan de ene kant dikker zijn dan aan de andere en die volgens een legplan worden gelegd, zodat het water in banen naar de afvoer loopt. De derde manier is een houten opbouw met kepers en beplating, wat vooral voorkomt bij kleine daken en dakkapellen. Bij twee afvoeren op één dak hoort er een kielijn tussen te liggen, een lichte vouw waarlangs het water naar beide kanten verdeeld wordt. Zonder die lijn blijft precies in het midden water staan.
Zelf nagaan of je dak genoeg afschot heeft
Dit kun je prima zelf beoordelen en het kost een half uur. Loop een dag na een flinke bui het dak op als dat veilig kan en teken de randen van de plassen af met een stukje krijt of leg er een schoen naast als markering. Kijk twee dagen later opnieuw: wat er dan nog staat, loopt niet weg. Vakmensen hanteren als grens dat het dak achtenveertig uur na regen droog hoort te zijn, met uitzondering van een dun filmpje. Meten kan ook met een lange rei en een waterpas van de afvoer naar de dakrand toe. Zie je bruine of groene kringen op de bedekking, dan weet je zonder regen af te wachten waar het water blijft staan.
Wat afschot aanbrengen aan werk vraagt
Afschotisolatie gaat per vierkante meter, maar anders dan gewone platen komt er een legplan bij: een tekening waarop staat welke plaat waar ligt, want de diktes lopen op. Dat plan is onderdeel van het werk en hoort erbij geleverd te worden. Doordat het pakket aan de hoge zijde dikker wordt, moeten de dakrand en de opstanden vrijwel altijd omhoog, en dat staat per strekkende meter apart. Extra afvoeren of een noodoverloop gaan per stuk. Ligt er een bestaande bedekking die nog gaaf en droog is, dan kan het nieuwe pakket er in veel gevallen overheen; dat scheelt sloop en afvoer. Laat wel eerst controleren of er geen vocht in de bestaande opbouw zit.
De plas die met een extra laag wordt dichtgesmeerd
De snelle oplossing die je nog geregeld ziet, is een plas opvullen met een extra laag bitumen of met een emmer koudlijm. Dat werkt een winter. Bitumen krimpt bij afkoelen en zakt in, dus de kuil komt terug, en de plek is nu dikker en stijver dan de omgeving, waardoor hij bij temperatuurwisselingen als eerste scheurt. Bovendien verbergt de reparatie het echte probleem: het dak loopt daar niet af, en de reden daarvoor is meestal doorbuiging van de constructie of een verkeerd gelegd isolatiepakket. Laat dus eerst vaststellen waaróm het water daar blijft staan. Een plaatselijke verhoging is alleen zinvol als de oorzaak een plaatselijke verzakking is die niet verder gaat.
Veelgestelde vragen
Is elke plas op een plat dak een probleem?
Nee. Direct na een bui staat er op vrijwel elk plat dak water, ook op een dak dat goed is aangelegd, want de bedekking is nooit kaarsrecht. Het gaat om wat er twee dagen later nog ligt. Blijft er dan een plas van enkele millimeters staan op een klein oppervlak, dan is dat te billijken. Staat er over een groot vlak water, dan klopt het afschot niet.
Hoeveel afvoeren heeft een plat dak nodig?
Minstens twee, of één afvoer plus een noodoverloop. Dat is geen overdaad maar een veiligheidsmaatregel: raakt de enige afvoer verstopt door blad of ijs, dan heeft het water geen enkele uitweg en loopt het dak vol. Bij een dak dat is ingesloten door opstanden of muren geldt dat des te sterker, want daar kan het water ook niet over de rand weg.
Kan afschot achteraf zonder alles te slopen?
Vaak wel. Als de bestaande opbouw droog is en de constructie het extra gewicht draagt, komt de afschotisolatie er gewoon overheen met een nieuwe bedekking erop. De bestaande laag doet dan dienst als dampremmer. Zit er vocht in het oude pakket, dan vervalt die route en moet alles eraf, want ingesloten vocht droogt nooit meer uit en tast het beschot van onderaf aan.