Plat dak
Plat dak isoleren: methodes, Rd-waarden en wat het oplevert
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een plat dak isoleren gebeurt vrijwel altijd van bovenaf, waarbij de platen boven op het dakbeschot komen en de bedekking daaroverheen. Die opbouw heet een warmdak en houdt de hele constructie aan de warme kant. Ga bij vernieuwing meteen naar een dikker pakket; het verschil in materiaal weegt niet op tegen de arbeid eromheen.
Warmdak, omgekeerd dak en koudak naast elkaar
Bij een warmdak liggen de isolatieplaten boven op de constructie en volgt de bedekking daar direct overheen. De draagbalken zitten dan aan de warme kant, zodat er nergens een koud vlak overblijft waarop waterdamp kan neerslaan. Een omgekeerd dak draait die volgorde om: eerst de bedekking, daarna de isolatie, met grind of tegels als ballast erbovenop. Dat lukt alleen met XPS, want dat materiaal neemt vrijwel geen water op. Een koudak heeft de isolatie tussen de balken met een luchtlaag erboven, en juist die opbouw levert de meeste ellende op. Die luchtlaag moet aan twee zijden kunnen doorwaaien, en bij een dak zonder helling gebeurt dat zelden. Nieuwe platte daken krijgen daarom bijna zonder uitzondering de warmdakopbouw.
Welke isolatieplaat op een plat dak past
PIR ligt op de meeste platte daken omdat het bij weinig dikte veel isolatiewaarde levert: ongeveer negen centimeter haalt al een Rd rond de 4,0. EPS heeft per centimeter minder rendement, dus je hebt een dikker pakket nodig, en dat merk je bij de dakrand en bij de drempel van een terrasdeur. Steenwol weegt meer en isoleert per centimeter minder, maar brandt niet en wordt daarom voorgeschreven bij daken vol zonnepanelen of bij een brandscheiding. Kijk verder naar drukvastheid. Op een dak waar iemand loopt om de afvoer na te lopen, moet de plaat dat dragen zonder blijvende deuk. Een deuk vormt een plas, en een plas is de plek waar de bedekking als eerste veroudert.
Hoe isolatiewerk op een plat dak wordt afgerekend
Isoleren gaat per vierkante meter, en die eenheid dekt de plaat, het leggen en het bevestigen. Daarnaast horen er regels in de offerte die niets met oppervlak van doen hebben: het slopen en afvoeren van de oude bedekking, het verhogen van de dakrand omdat het pakket dikker wordt, het verlengen van ontluchtingen en doorvoeren, en het opnieuw aansluiten van de hemelwaterafvoer. Blijft die dakrand op de oude hoogte staan, dan steekt het nieuwe pakket boven de trim uit en zoekt water zijn weg over de rand naar de gevel. Vraag ook of de dampremmende laag apart is benoemd. Op een betonnen ondergrond is die nodig en het aanbrengen ervan is een eigen handeling, geen bijproduct van het plaatsen van de platen.
Overlagen of alles eraf
Ligt de bestaande bedekking er strak bij, zonder blazen, scheuren of vocht eronder, dan kun je er in veel gevallen overheen bouwen. De oude laag doet dan dienst als dampremmer, de nieuwe platen komen daarop en er gaat een verse bedekking overheen. Dat scheelt sloopwerk, containers en rommel in de tuin. Zit er water in het bestaande pakket, dan vervalt die route meteen. Vocht dat je insluit komt er nooit meer uit en vreet het dakbeschot van onderaf aan. Een dakdekker snijdt daarvoor op twee of drie plekken een proefstuk uit de bedekking en knijpt in de isolatie eronder. Laat dat onderzoek doen voordat je offertes opvraagt, want de uitslag bepaalt welke van de twee werkwijzen je laat begroten.
De laag die iedereen vergeet door te trekken
De duurste misser bij het isoleren van een plat dak is een dampremmer die niet overal doorloopt. Warme binnenlucht draagt waterdamp mee, die door het plafond omhoog trekt tot hij een koud vlak raakt en daar neerslaat. Omdat er bovenop een volledig dampdichte bedekking ligt, kan dat vocht geen kant op. Het gevolg zie je pas na twee of drie winters: donkere plekken langs de plafondranden, isolatie die aanvoelt als een natte spons en beschot dat meegeeft. De laag werkt alleen als hij sluit langs de opgaande muren, om de balkkoppen heen en rond elke doorvoer. Een handvol inbouwspots in het plafond eronder prikt er net zoveel gaten in als een slordige aansluiting bij de dakrand.
Veelgestelde vragen
Kun je een plat dak zelf isoleren?
Een klein garagedak met EPDM in één baan komt binnen bereik van een handige doehetzelver, mits je de dakrand mee kunt verhogen. Bij een woningdak wordt het snel te veel: bitumen branden vraagt vergunning en ervaring, en de aansluitingen bij opstanden en doorvoeren bepalen of het geheel droog blijft. Daar gaat het bij zelfwerk vrijwel altijd mis.
Wat merk je in huis van een geïsoleerd plat dak?
Twee dingen. In de winter blijft het plafond warmer, waardoor de tocht van koude neerdalende lucht langs de wanden verdwijnt en de ruimte bij dezelfde thermostaatstand behaaglijker aanvoelt. In de zomer duurt het langer voordat de warmte doorslaat, zeker bij een zwaarder materiaal zoals steenwol. Een ongeïsoleerd dak is doorgaans het grootste warmtelek van een woning.
Moet de dakrand mee omhoog bij extra isolatie?
Ja, zodra het pakket dikker wordt dan de bestaande opstand. De bedekking moet aan de rand omhoog kunnen lopen en onder een aluminium daktrim eindigen die over de rand heen valt. Blijft de rand te laag, dan eindigt de bedekking op de bovenkant en loopt regenwater langs de gevel omlaag. Reken die verhoging als aparte regel in de offerte.