Plat dak
Zonnepanelen op een plat dak: zo werkt het
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Zonnepanelen op een plat dak liggen niet vast maar worden met ballast op hun plek gehouden, zodat er geen schroef door de dakbedekking hoeft. Een oost-westopstelling levert per vierkante meter dakvlak meer op dan een rij naar het zuiden, omdat de panelen elkaar dan niet beschaduwen en er dus meer op passen.
Waarom er niets door de bedekking mag
Elke doorboring van een dakbedekking is een potentieel lek, en op een plat dak is dat ernstiger dan op een hellend dak omdat het water er niet vanzelf afloopt. Daarom werken vrijwel alle systemen met bakken of frames die los op het dak staan en die met tegels, grind of speciale ballastblokken op hun plaats worden gehouden. Onder de constructie horen beschermmatten van rubber of vlies te liggen, die de puntbelasting spreiden en voorkomen dat het metaal in de bedekking schuurt bij temperatuurwisseling. Mechanisch bevestigen bestaat ook en is soms nodig bij een licht dak waar ballast niet kan, maar dan hoort een dakdekker de doorvoeren te maken en niet de installateur. Vraag vooraf welk systeem er komt en wie verantwoordelijk is als er later een lekkage optreedt.
Zuid of oost-west
Een rij panelen naar het zuiden onder een hoek van vijftien tot dertig graden levert per paneel de hoogste opbrengst. Het probleem is de onderlinge schaduw: om te voorkomen dat de ene rij de volgende in de winter beschaduwt, moet er flink wat ruimte tussen de rijen blijven, en daardoor passen er op hetzelfde dak veel minder panelen. Bij een oost-westopstelling staan de panelen rug aan rug in een lage hoek van tien tot vijftien graden, waardoor er nauwelijks tussenruimte nodig is en er ruwweg anderhalf keer zoveel op het dak gaan. Per paneel is de opbrengst lager, per dak hoger. Daar komt een praktisch voordeel bij: de opbrengst is gelijkmatiger verdeeld over de dag, met een piek in de ochtend en een in de namiddag, wat beter aansluit op het eigen verbruik.
Wind, ballast en wat de constructie moet dragen
Panelen op een plat dak zijn een windvanger, en de zuiging aan de randen en de hoeken is een veelvoud van die in het midden. Daarom staat er langs de rand meer ballast en blijft er een strook langs de dakrand vrij. Wat het geheel wegt hangt af van de hoogte van het gebouw, de ligging en de gekozen opstelling, en het loopt van enkele tientallen kilo's per vierkante meter tot aanzienlijk meer bij een hoge, vrijstaande situatie. Dat gewicht komt boven op de sneeuwbelasting waarop de constructie al is berekend. Laat daarom bij een dak van een aanbouw, een garage of een woning van voor de oorlog eerst narekenen wat de balklaag draagt. Een installateur die daar geen berekening bij levert, slaat een stap over.
De leeftijd van de dakbedekking bepaalt het moment
Panelen gaan vijfentwintig jaar mee, tweelaags bitumen twintig tot dertig en EPDM langer. Ligt er een bedekking die over vijf of tien jaar aan vervanging toe is, dan is de volgorde belangrijker dan de installatie zelf. Panelen die eraf en er weer op moeten, kosten demontage en hermontage en soms nieuwe ballastblokken, en dat is een post die in offertes structureel ontbreekt. Laat de dakdekker daarom vóór de aanleg beoordelen hoeveel jaar de bedekking nog heeft en leg dat oordeel vast. Is het antwoord minder dan tien jaar, dan is eerst het dak vervangen en dan pas panneren de rustigere volgorde, zeker omdat je bij die vervanging meteen kunt isoleren en de dakrand kunt aanpassen op de opstelling.
De valkuil: de afvoeren onder de panelen
Een plat dak leeft van zijn afvoeren, en die worden bij het plannen van een opstelling vaak vergeten. Wat er gebeurt: er komt een rij panelen over of vlak naast een hemelwaterafvoer te staan, bladeren en mos verzamelen zich in de luwte onder de panelen, de afvoer slibt dicht en niemand ziet het omdat je er niet meer bij kunt. Bij een flinke bui stijgt het water op het dak, en water weegt honderd kilo per vierkante meter per tien centimeter. Houd daarom rond elke afvoer ruimte vrij, zorg dat er een noodoverloop in de dakrand zit die het dak laat leeglopen als de hoofdafvoer verstopt raakt, en spreek af waar het looppad komt zodat je er twee keer per jaar bij kunt om blad weg te halen.
Veelgestelde vragen
Hoe komen de kabels het dak door?
Via een bestaande doorvoer als die er is, en anders via een nieuwe manchet of plakplaat die in de dakbedekking wordt opgenomen. Een buis met een randje kit eromheen is geen goede doorvoer en is de meest voorkomende oorzaak van lekkage na een installatie. Laat dat detail door een dakdekker maken en leg vast wie aansprakelijk is als er water binnenkomt.
Zijn panelen op een plat dak vergunningvrij?
Op een plat dak van een woning meestal wel, mits ze niet meer dan een vaste afstand boven het dakvlak uitsteken en de afstand tot de dakrand minstens gelijk is aan de hoogte van de opstelling. Bij een monument, in beschermd stadsgezicht of bij een appartement met een gemeenschappelijk dak gelden andere regels. Controleer het bij de gemeente voordat de installateur komt.
Moet ik panelen op een plat dak schoonmaken?
Vaker dan op een hellend dak, want bij een lage hellingshoek spoelt regen het vuil er niet vanzelf af. Stof, pollen en vogelpoep blijven liggen en een dunne aanslag over het hele oppervlak kost opbrengst. Een keer per jaar afnemen met water en een zachte borstel is genoeg. Combineer dat met het weghalen van blad rond de afvoeren, dan doe je beide in één beurt.