Plat dak
Afschotisolatie plat dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Afschotisolatie op een plat dak bestaat uit tapse isolatieplaten die aan de ene kant dikker zijn dan aan de andere, zodat het vlak vanzelf naar de afvoer loopt. De vuistregel is ongeveer anderhalve centimeter hoogteverschil per meter. Zo verdwijnen plassen zonder dat je de draagconstructie hoeft aan te passen.
Waarom stilstaand water een plat dak sloopt
Een plas op een dak lekt niet, en juist daarom onderschat bijna iedereen hem. Wat er gebeurt, gebeurt langzaam. Water dat blijft staan houdt de bedekking permanent koel en vochtig, waardoor de olie in bitumen sneller uitloogt en de toplaag verweert. In de plas verzamelen zich blad, stuifmeel en stof, en daaruit ontstaat een laagje humus waarin algen en mos groeien; wortels van dat mos dringen in de kleinste scheurtjes. In de winter bevriest de plas, zet het ijs uit en trekt het aan de bedekking. En dan is er nog het gewicht: een plas van twee centimeter over tien vierkante meter is tweehonderd kilo op een plek waar het dak al doorbuigt, waardoor de kuil dieper wordt en er nog meer water in blijft staan. Dat proces versnelt zichzelf.
Hoe tapse platen een vlak op afschot brengen
Tapse isolatieplaten zijn aan de ene zijde dun en aan de andere zijde dik, met een schuine bovenkant. Leg je ze in rijen achter elkaar, dan telt de hoogte per rij op en ontstaat er een hellend vlak op een constructie die zelf vlak is. Fabrikanten leveren ze in vaste hellingklassen, meestal uitgedrukt in millimeters hoogteverschil per meter. Tien millimeter per meter is de ondergrens en levert een dak op dat na regen langzaam leegloopt; zestien tot twintig millimeter per meter geeft een dak dat binnen een paar uur droog is. Naast de gewone tapse platen bestaan er kilstukken en keperstukken, driehoekige platen die het water diagonaal naar een afvoerpunt sturen. Daarmee kun je op één dak meerdere afwateringsvelden maken, elk met een eigen laagste punt.
Het legplan bepaalt of het werkt
Bij afschotisolatie hoort een tekening waarop staat welke plaat op welke plek komt. Zonder dat legplan is het gokwerk, want de dikte moet precies op het juiste punt beginnen en eindigen. Het legplan vertrekt vanaf de afvoerpunten: dat zijn de laagste plekken en daar begint de dunste plaat. Vanaf elk afvoerpunt loopt de dikte op naar de randen en naar de hoogste punten van het dak. Bij twee afvoeren ontstaat er een rug tussen beide velden, en die rug wordt met keperstukken gevormd. Rond opstanden, dakramen en doorvoeren komen extra pasvormen, zodat het water er langs loopt en er niet tegenaan blijft staan. Vraag de dakdekker om dat legplan bij de offerte te leveren en kijk of het aantal afvoeren en de plaats ervan overeenkomen met wat er nu op je dak zit.
Hoe afschotisolatie wordt begroot
Het vlak gaat per vierkante meter, maar anders dan bij vlakke platen zit er een ontwerpcomponent in de prijs: het maken van het legplan, het op maat laten produceren van de kil- en keperstukken en het extra snijwerk op locatie. Bij een grillig dak met veel doorbrekingen loopt dat aandeel op. Daarnaast is het gemiddelde pakket dikker dan bij vlakke isolatie, en dat werkt door in alles wat aan de rand gebeurt: de dakrand moet omhoog, de doorvoeren moeten worden verlengd en de hemelwaterafvoer moet opnieuw worden aangesloten. Dit is geen werk om zelf te doen, niet omdat het leggen ingewikkeld is maar omdat het legplan en het uitzetten vakwerk zijn. Wat je wel zelf kunt: het dak vooraf leegruimen en de afvoeren doorspoelen zodat er goed te meten valt.
De dakrand die op de oude hoogte blijft
De misser die je pas bij de eerste stevige bui ziet, is een dakrand die niet is meegegroeid met het dikkere pakket. Op het hoogste punt van het afschot kan het pakket tien centimeter dikker zijn dan voorheen, en als de opstand daar op de oude hoogte blijft, steekt de bedekking boven de rand uit en eindigt hij op de bovenkant in plaats van eroverheen. Water loopt dan bij een volle bui over de rand en langs de gevel naar beneden, waar het in het metselwerk trekt en op termijn de spouw in loopt. Binnen zie je een vochtplek onder het dak die op een daklekkage lijkt maar het niet is. Laat daarom in de offerte opnemen hoeveel de dakrand omhoog gaat en met welk profiel hij wordt afgewerkt.
Veelgestelde vragen
Kun je afschot maken zonder tapse isolatie?
Ja, met houten pasklossen of een cementgebonden afschotlaag op de constructie. Klossen zijn goedkoop maar geven koudebruggen en zijn arbeidsintensief. Een gietvloer met afschot is zwaar en niet elke constructie draagt dat. Tapse isolatie combineert de helling met isolatiewaarde in één laag en is daarom bij een renovatie meestal de eenvoudigste keuze, zeker als het dak toch geïsoleerd moet worden.
Hoeveel dikker wordt het dak door afschotisolatie?
Dat hangt af van de afstand tot de afvoer en van de gekozen helling. Bij zestien millimeter per meter en een afvoer op acht meter afstand is het hoogste punt ruim twaalf centimeter dikker dan het laagste. Op een groot dak loopt dat snel op, en daarom worden er meerdere afvoerpunten gemaakt in plaats van één. Elke extra afvoer halveert grofweg de benodigde opbouw.
Werkt afschotisolatie ook onder zonnepanelen?
Ja, en het helpt zelfs. Panelen op een plat dak staan in ballastbakken die water tegenhouden, waardoor er juist onder de rijen plassen ontstaan. Met afschot loopt dat water eronderdoor weg. Let er wel op dat de ballast op de dikkere zijde van het pakket meer drukt; overleg met de installateur over de spreiding en over inspectiepaden tussen de rijen door.