Pannendak
Arie oud dakpannen: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Wie zoekt op Arie oud dakpannen, zoekt gebruikte en uit productie genomen dakpannen om een bestaand dakvlak bij te leggen. Handelaren in oude pannen sorteren op model, kleur en verweringsgraad. Bepalend is niet de naam maar of de sluiting van de aangeboden pan exact overeenkomt met die van jouw dak.
Waarom mensen naar oude pannen zoeken
Er zijn drie situaties. De eerste is bijleggen: er zijn tien pannen gesneuveld door een storm of door een dakdekker die er ooit overheen liep, en het model is al twintig jaar uit productie. Een nieuwe pan van hetzelfde type bestaat dan niet meer, of hij bestaat wel maar is fel van kleur tussen een verweerd vlak. De tweede is een verbouwing waarbij een uitbouw of dakkapel op hetzelfde dakvlak moet aansluiten en een nieuw dakdeel dus in oude pannen wordt gedekt. De derde is esthetiek: bij een boerderij, een monument of een woning in beschermd dorpsgezicht wil de eigenaar of de gemeente een dak dat er niet nieuw uitziet. In alle drie de gevallen is de vraag identiek: welk exemplaar past technisch en optisch bij wat er al ligt.
Model en sluiting moeten exact kloppen
Een dakpan is geen los voorwerp maar onderdeel van een systeem. De zijsluiting grijpt in de buurpan, de kopsluiting in de pan erboven, en de dekkende breedte en lengte bepalen hoe de panlatten liggen. Twee pannen die op een foto identiek lijken, kunnen millimeters verschillen in de sluiting, en dan sluit hij niet aan of hij komt hoger te liggen dan zijn buren. Neem daarom altijd een originele pan mee naar de handelaar in plaats van een foto, of geef de fabrieksnaam en het model door dat aan de onderzijde in de pan is gestempeld. Bijna elke pan draagt zo'n stempel. Meet daarnaast zelf de dekkende breedte na op je dak: tel het aantal pannen in één rij, meet de totale breedte van dat vlak en deel. Dat getal is bruikbaarder dan een modelnaam die op meerdere varianten slaat.
Waar je op controleert voordat je meeneemt
Sla met een sleutel tegen de bolle kant van de pan en luister. Een gezonde keramische pan klinkt helder; een doffe klank betekent een haarscheur. Kijk naar de onderzijde: witte uitbloeiingen en afgebladderde randjes wijzen op vorstschade en op een pan die water is gaan opnemen. Betonpannen die verweerd zijn en waarvan de cementhuid weg is, zijn poreus en zullen sneller vermossen dan de rest van je dak. Controleer verder of de neus aan de onderzijde nog heel is, want die haakt over de panlat en zonder neus ligt de pan los. En kijk of de kleurtoon in de partij consistent is; oude pannen verweren aan de zonzijde anders dan aan de noordzijde, en een dak wordt onrustig als je die twee door elkaar legt.
Hoe gebruikte pannen worden verhandeld en gelegd
Handelaren rekenen doorgaans per stuk bij kleine aantallen en per pallet of per duizend stuks bij grotere partijen, en zelf ophalen scheelt op de rekening omdat pannen zwaar zijn en transport op gewicht gaat. Neem altijd meer mee dan je denkt nodig te hebben: bij het leggen breekt een deel en een tweede rit voor twintig pannen kost onevenredig veel. Het leggen zelf gaat bij een dakdekker per vierkante meter of per klus, afhankelijk van of het om een heel vlak of om losse pannen gaat. Losse pannen bijleggen op een goed bereikbaar dakvlak kun je zelf doen als je veilig bij de plek kunt komen en weet hoe je pannen optilt zonder de rij eronder te ontregelen. Op een steil of hoog dak is dat werk voor iemand met valbeveiliging.
Veelgestelde vragen
Gaan tweedehands pannen nog lang mee?
Een keramische pan die na dertig jaar nog helder klinkt en geen vorstschade heeft, heeft doorgaans nog decennia te gaan; die materiaalsoort slijt nauwelijks. Bij betonpannen ligt dat anders: die hebben een beperktere levensduur en zijn na veertig jaar vaak poreus. Voor een heel dakvlak in tweedehands beton is dat een slechte investering, voor het bijleggen van een paar stuks prima.
Kan ik oude pannen mengen met nieuwe?
Technisch alleen als het model, de sluiting en de dekkende maten identiek zijn. Optisch valt het bijna altijd op, want nieuwe pannen zijn feller. Wil je toch mengen, verdeel de nieuwe dan niet als één blok maar verspreid ze over het vlak, of leg ze op de minst zichtbare zijde van het dak. Aan de noordzijde vervaagt het verschil door mos en aanslag het snelst.
Moet ik oude pannen schoonmaken voordat ze het dak op gaan?
Losse mosplukken en aarde eraf borstelen is verstandig, want dat vuil houdt vocht vast tegen de pan eronder. Doe dat droog met een harde borstel en niet met een hogedrukreiniger: die tast de cementhuid van betonpannen aan en drukt water in eventuele haarscheuren. Een pan die na het borstelen nog groen ziet aan de onderzijde is geen probleem.