Pannendak
Dakpannen kopen: waar je op let bij de keuze
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Dakpannen kopen begint met de vraag of je het bestaande model aanhoudt of overstapt, want dat bepaalt of je alleen pannen nodig hebt of ook nieuw lattenwerk. Keramisch of beton, de werkende maat en het gewicht per vierkante meter zijn de drie punten die er werkelijk toe doen.
Keramisch of beton en wat dat in de praktijk betekent
Een keramische pan wordt van klei gevormd en bij ruim duizend graden gebakken, waardoor de scherf dichtsintert. Zo'n pan neemt weinig water op, is ongevoelig voor vorst en gaat zestig tot honderd jaar mee. Een betonpan bestaat uit zand, cement en pigment, wordt geperst en hardt uit zonder oven. Die is aan de bovenzijde afgewerkt met een gekleurde slemlaag en soms een coating, en haalt dertig tot vijftig jaar. Het grote praktische verschil zit in het gewicht en in de veroudering. Beton is zwaarder per vierkante meter en de toplaag slijt open, waarna het oppervlak ruw wordt en mos zich gaat hechten. Keramiek verandert nauwelijks van uiterlijk. Ligt er op jouw dak nu keramiek, dan is overstappen naar beton bijna altijd een stap terug in levensduur, ook al oogt de nieuwe pan strakker.
Bijkopen op een bestaand dak
Wil je alleen aanvullen, dan moet je eerst weten welke pan er ligt. Haal er een af en kijk aan de onderzijde: daar staat vrijwel altijd een stempel met de fabrikant en het model, soms met een jaartal. Kun je die tekst niet lezen, meet dan de totale lengte en breedte en fotografeer het profiel van opzij, want aan de vorm van de golf en de sluiting is een leverancier het model meestal aan te wijzen. Loopt het model niet meer, dan is een handelaar in tweedehands pannen de aangewezen route; die verkopen per stuk uit gesorteerde partijen. Houd rekening met kleurverschil. Een pan die vijfendertig jaar op het dak heeft gelegen is nooit meer dezelfde tint als een verse pan uit de oven, en het verschil trekt pas na jaren gedeeltelijk weg.
Zelf inkopen of het aan de dakdekker overlaten
Bij een schuurtje of een kleine aanvulling is zelf kopen prima te doen, en bij een bouwmaterialenhandel koop je gewoon per stuk of per pallet. Bij een compleet dak ligt dat anders. Een dakdekker koopt met handelskorting in en verrekent het materiaal in zijn prijs per vierkante meter, dus het voordeel van zelf inkopen is kleiner dan het lijkt. Belangrijker is de aansprakelijkheid: lever jij het materiaal, dan dekt zijn garantie alleen de arbeid en niet het geheel. Breekt er tijdens het leggen een deel van de partij, of blijkt de kleur binnen de levering te verschillen, dan is dat jouw probleem. Wil je toch zelf kopen, spreek dan vooraf schriftelijk af wie de breuk aanvult, wie de hulpstukken bestelt en wat er gebeurt bij een tekort halverwege het werk.
Wat je bij levering controleert
Pannen komen op pallets met een kraanauto, en die moet ergens kunnen staan. Vraag vooraf of de wagen op je oprit of op de stoep mag lossen, want een pallet keramiek weegt honderden kilo's en gaat niet met een steekwagen door een tuinpoort. Controleer bij aankomst drie dingen voordat je tekent. Ten eerste of het model en de kleurcode op de pakbon overeenkomen met wat je hebt besteld. Ten tweede of alle pallets uit dezelfde productieronde komen, want tussen batches zit soms een zichtbaar kleurverschil dat je op het dak niet meer weg krijgt. Ten derde of er geen gebroken lagen tussen zitten. Meld schade meteen en fotografeer de pallet nog voor hij wordt uitgepakt, anders komt de discussie later op jouw bord terecht.
De hulpstukken die niemand meetelt
De klassieke misser bij zelf inkopen is uitsluitend vlakke pannen bestellen. Een dak heeft ook nokvorsten met eindstuk, gevelpannen links en rechts, ondersteekpannen bij de dakvoet, ventilatiepannen en soms een doorvoerpan voor de afzuiging. Die hulpstukken worden per stuk verkocht, komen uit dezelfde kleurlijn en hebben regelmatig een langere levertijd dan de gewone pan. Sta je halverwege het leggen zonder gevelpannen, dan staat het dak open terwijl de dakdekker naar de volgende klus vertrekt. Bestel bovendien een kleine reservevoorraad vlakke pannen en leg die droog in de schuur. Over tien jaar waait er een pan van het dak, en dan is een handjevol reserve van dezelfde batch meer waard dan wat je er nu voor betaalt. Vraag de leverancier ook hoe lang het model in productie blijft.
Veelgestelde vragen
Kun je nieuwe pannen mengen met oude op hetzelfde dak?
Technisch kan het als de werkende maat exact gelijk is, maar visueel valt het op. Leg nieuwe pannen daarom niet verspreid over het vlak, maar bij elkaar op een minder zichtbare zijde, bijvoorbeeld de achterkant of onder een dakkapel. Verweerde en verse pannen naast elkaar in dezelfde rij springen jarenlang in het oog.
Zijn tweedehands dakpannen een verstandige keuze?
Bij een keramische pan vaak wel, want die is na dertig jaar nog lang niet versleten en de kleur past juist beter bij een bestaand dak. Let op vorstschade: kijk of het oppervlak nergens is afgeschilferd en of er geen haarscheuren in de sluiting zitten. Betonpannen tweedehands kopen loont zelden, omdat de toplaag dan al voorbij zijn beste jaren is.
Hoeveel reservepannen moet ik achterhouden?
Een stuk of dertig tot vijftig voor een gemiddeld woonhuisdak is ruim voldoende, plus een paar nokvorsten en een gevelpan van elke kant. Bewaar ze rechtop op een pallet in de schuur en niet plat gestapeld op de grond, want dan zuigen ze vocht op en kan een vorstnacht ze alsnog beschadigen voordat ze ooit op het dak liggen.