Plat dak
Bladvanger plat dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een bladvanger op een plat dak is het bolrooster of korfje dat boven de hemelwaterafvoer staat en blad tegenhoudt. Het houdt de afvoer open, maar alleen als je hem twee keer per jaar leegt. Een verstopte afvoer laat water op het dak staan, en dat gewicht loopt sneller op dan mensen denken.
Welke modellen op een plat dak passen
Er zijn drie uitvoeringen. Het bolrooster is de bekendste: een halfronde metalen of kunststof korf die in de tapbuis klemt en het grove blad tegenhoudt. Een vlak rooster ligt gelijk met de bedekking en valt minder op, maar raakt sneller dichtgeplakt door natte bladeren. Bij een dak met grind hoort daarnaast een kiezelbak: een verdiepte bak rond de afvoer met een rooster erop, die voorkomt dat het grind meespoelt en de standleiding verstopt. Welke past hangt af van de afvoer die er zit. Een tapbuis met een brede kraag neemt een groter rooster op dan een simpele pijp door het dakvlak. Meet de binnendiameter voordat je iets bestelt, want een rooster dat te ruim zit spoelt bij een stortbui zo mee naar beneden.
Waarom een verstopte afvoer een constructieprobleem is
Water weegt duizend kilo per kubieke meter. Eén centimeter water op een vierkante meter dak is dus tien kilo, en op een garagedak van vijftig vierkante meter komt vijf centimeter neer op tweeënhalve ton. Zo veel gewicht is een plat dak zelden op berekend. Erger is dat het proces zichzelf versterkt: onder het gewicht buigt de balklaag door, in die doorbuiging past meer water, waardoor het nog verder doorbuigt. Vakmensen noemen dat wateraccumulatie en het is een van de weinige manieren waarop een dak echt bezwijkt. Daarom is een noodoverloop geen luxe. En daarom is de bladvanger, hoe klein ook, het onderdeel dat je twee keer per jaar controleert in plaats van bij gelegenheid.
De noodoverloop die erbij hoort
Een noodoverloop is een spuwer die dwars door de dakrand steekt en water naar buiten laat lopen zodra het op het dak te hoog komt te staan. Hij zit hoger dan de gewone afvoer en lager dan de bovenkant van de dakrand, zodat het water er eerder uit gaat dan over de rand het isolatiepakket in. Het mooie is dat je hem ziet werken: druppelt er water uit de spuwer, dan is de reguliere afvoer verstopt en weet je dat zonder het dak op te gaan. Op daken met een binnenafvoer is een spuwer eigenlijk onmisbaar, want daar is een verstopping van onderen niet zichtbaar. Ontbreekt hij, laat er dan een aanbrengen bij de eerstvolgende beurt aan de dakrand.
Wat je zelf doet en wanneer je stopt
Een bladvanger leeghalen is doehetzelfwerk: rooster eraf, blad eruit, met een emmer water controleren of het doorloopt en het rooster terugzetten. Doe dat in november als het blad gevallen is en nog eens in het voorjaar na de bloei van bomen. Wat je niet doet is dit bij vorst op een bitumen dak, want koude bitumen is bros en scheurt onder een voetstap. Ook stop je bij een dakrand lager dan een halve meter of bij een dak dat je alleen via een ladder over de rand bereikt; dan is de kans op een val groter dan het probleem dat je oplost. Vraag in dat geval of het meegaat in een jaarlijkse controle van het dak.
De bladvanger die zelf de verstopping wordt
Een te fijnmazig rooster is erger dan geen rooster. Op fijne mazen vormt zich binnen één herfst een compacte mat van bladresten, stuifmeel en mos die water niet meer doorlaat. Het dak loopt dan vol terwijl de afvoer eronder volkomen schoon is, en dat is precies de situatie waarin mensen naar de standleiding gaan zoeken. Hetzelfde geldt voor zelfbedachte oplossingen met een lapje gaas of een omgekeerd bloempotje. Kies daarom een korf met ruime openingen die grof blad tegenhoudt maar takjes en zand gewoon doorlaat naar beneden; die kleine rommel spoelt vanzelf door de pijp. Een verstopping in de pijp is bovendien makkelijker te verhelpen dan een dak dat blank staat.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet een bladvanger schoongemaakt worden?
Twee keer per jaar is voor de meeste daken genoeg, met de nadruk op eind november. Staan er berken, populieren of naaldbomen vlakbij, dan wordt het drie of vier keer, want die soorten laten het hele jaar door kleine deeltjes vallen. Kijk daarnaast na elke echte storm even of er niets op het rooster is geland.
Kan een verstopte afvoerpijp van binnenuit worden schoongemaakt?
Vaak wel. Bij een binnenafvoer haalt een loodgieter de standleiding open op een ontstoppingsstuk en werkt met een veerslang omhoog. Bij een buitenpijp kun je zelf van onderaf met een tuinslang of een veer proberen. Zit de prop in de bocht bij de aansluiting op het riool, dan is het dak niet het probleem en heeft schoonmaken van het rooster geen effect.
Helpt een bladvanger ook tegen grind en mos?
Tegen grind wel, mits het een kiezelbak is en geen los rooster. Tegen mos en algen niet: die spoelen als een fijne pap door de mazen heen en zetten zich verderop in de pijp af. Zie je bij het spoelen groen slib meekomen, laat dan ook de standleiding een keer doorspuiten. Dat is het deel waar zo'n laagje zich jarenlang opbouwt.