Pannendak
Coating voor dakpannen: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een coating voor dakpannen sluit de poriën van betonpannen af en geeft het dakvlak zijn kleur terug. Op keramische pannen heeft het geen zin, want die nemen nauwelijks water op. De behandeling is cosmetisch en beschermend, geen vervanging van een dak dat aan het eind van zijn levensduur zit.
Wat een coating op beton technisch doet
Een betonpan is geperst en uitgehard, niet gebakken, en houdt daardoor een open structuur. Bovenop ligt een dunne cementhuid die in twintig tot dertig jaar wegverweert. Daarna zuigt de pan bij regen water op en zet dat water uit als het vriest, wat schilfers van het oppervlak drukt. Een coating brengt een nieuwe gesloten laag aan die dat opzuigen stopt. Goede systemen bestaan uit twee delen: eerst een primer die diep in de poreuze toplaag trekt en zich daarin verankert, daarna een gepigmenteerde afwerklaag in twee gangen. Belangrijk is dat de laag waterafstotend maar wel dampopen is. Een volledig dampdichte coating sluit vocht op dat via de onderzijde in de pan komt, en dan drukt dat vocht de laag er bij de eerste vorstperiode juist af. Vraag dus expliciet naar de dampdoorlaatbaarheid van het product.
Waarom keramische pannen buiten beeld blijven
Klei die bij hoge temperatuur is gebakken, sintert tot dicht materiaal met een wateropname van een paar procent. Er is dus geen poriestructuur om af te sluiten en geen cementhuid die kan verweren. Ligt er op zo'n pan bovendien een engobe of een glazuur, dan is het oppervlak al glasachtig glad en hecht een coating er slecht op. Wie dat toch laat doen, ziet de laag binnen een paar jaar in vellen loskomen, en dan ziet het dak er slechter uit dan ervoor. Waar bij keramiek wel iets aan te doen is, is mos en aanslag, en dat is een reinigingsvraag en geen coatingvraag. Twijfel je welk materiaal er ligt: keramiek klinkt helder als je erop tikt en voelt glad aan, beton klinkt dof en voelt korrelig, zeker als de huid al weg is.
Hoe de behandeling wordt afgerekend en wat erin hoort
Coaten gaat per vierkante meter dakvlak en dat tarief omvat in een normale offerte drie stappen: reinigen, primeren en twee afwerklagen. Kijk of het reinigen apart of inbegrepen is, want dat is de arbeidsintensiefste stap en de plek waar goedkope aanbiedingen op besparen. Ook de toegang staat los: bij een woning van twee lagen kan het met ladder en dakhaken, daarboven komt er een hoogwerker of steiger bij, en een hoogwerker per dag is doorgaans voordeliger dan een steiger die een week blijft staan. Wat er buiten valt is het vervangen van gebroken pannen, herstel van nokvorsten en het schoonmaken van de goot, terwijl dat juist het moment is om die dingen mee te nemen omdat er toch iemand op het dak staat. Vraag om een aparte regel per onderdeel.
Wanneer coaten geld weggooien is
Bij een betondak waarvan de pannen al schilferen, is de schade in het materiaal getrokken en verft een coating daar overheen. Het dak ziet er een paar jaar netjes uit terwijl de pannen verder verzwakken, en dan zit je met een dakvlak dat opnieuw gedekt moet worden en dat inmiddels een behandeling extra heeft gehad. Hetzelfde geldt als het probleem onder de pannen zit. Golvende rijen wijzen op doorbuigende panlatten, en flarden folie die je door een ventilatiepan ziet hangen betekenen dat het onderdak versleten is. Laat daarom altijd eerst een paar pannen lichten en het hout eronder beoordelen voordat je opdracht geeft. Kloppen de latten, de folie en de nok, dan is coaten op een verweerd maar gaaf betondak een verdedigbare keuze. Klopt het niet, dan is opnieuw dekken de goedkopere route over tien jaar gerekend.
De reinigingsbeurt die de pan zelf beschadigt
Vóór het coaten moet het dak schoon, en daar gaat het regelmatig mis. Een hogedrukreiniger op volle kracht spuit mos weg en tegelijk de resterende cementhuid, waardoor de pan poreuzer uit de behandeling komt dan hij erin ging. Erger is dat water onder hoge druk tegen de stroomrichting in onder de pannen wordt geduwd, langs de sluiting het onderdak in. Bij een dak zonder folie loopt dat regelrecht op het beschot en de isolatie. Werk daarom met lage druk en een brede waaiersproeier, altijd van de nok naar de goot, en laat het dak volledig drogen voordat er primer op gaat. Vraag de uitvoerder welke druk hij hanteert en wat hij doet om te voorkomen dat er water het dak in loopt; op die vraag geeft een vakman een concreet antwoord en een gelegenheidsbedrijf niet.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een coating mee?
Tien tot vijftien jaar bij een goed uitgevoerd tweelaags systeem op een gezonde ondergrond, korter op een noordhelling met veel begroeiing. Bepalend is niet het merk maar de voorbereiding: een droge, schone, ontmoste ondergrond en een primer die is afgestemd op beton. Vraag om een omschrijving van het opbouwsysteem in de offerte, niet alleen om de productnaam.
Komt het mos daarna niet gewoon terug?
Trager, want een gladde gesloten laag geeft sporen minder houvast dan een verweerde pan. Weg blijft het niet, zeker niet onder overhangende bomen of op een noordhelling. Een zink- of koperstrip onder de nokvorsten helpt: bij elke regenbui spoelen kleine hoeveelheden metaalionen over het dakvlak en die remmen de groei van algen en mos merkbaar.
Kan ik mijn dak zelf coaten?
Het aanbrengen is niet moeilijk, het veilig werken wel. Je staat uren op een schuin, glad vlak met een spuit of rol, en dat vraagt een steiger of hoogwerker en valbeveiliging. Op een lage schuur of garage waar je met een korte ladder overal bij kunt, is het te doen. Op een woning met twee of meer lagen weegt het huurwerk voor toegang zwaarder dan het uitbesteden zelf.