Overig dakwerk
Dakbedekking soorten: alle opties naast elkaar, met voor- en nadelen
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
De soorten dakbedekking splitsen zich eerst naar dakvorm: op een hellend dak liggen pannen, leien, riet of shingles, op een plat dak bitumen, EPDM of kunststoffolie. De helling bepaalt de keuze, want elk materiaal heeft een minimale hoek waaronder regen eronder waait of blijft staan.
De helling sorteert de opties voor je
Voordat je over materiaal praat, meet je de hellingshoek. Riet en oud hollandse pannen vragen een steil vlak van veertig graden of meer. Moderne pannen met een dubbele sponning werken vanaf ruwweg twintig tot vijfentwintig graden, afhankelijk van het type en van de vraag of er een waterdicht onderdak onder ligt. Leien in maasdekking zitten daar iets boven, shingles komen rond de vijftien graden uit en bitumen golfplaten rond de tien. Zakt de helling daaronder, dan kom je in het gebied van de gesloten systemen: bitumen, EPDM of kunststoffolie, die niet op afvoersnelheid werken maar op een doorlopende waterdichte laag. Meet die hoek daadwerkelijk na met een digitale hoekmeter op een spant of op een pan, want de schatting vanaf de stoep zit er vrijwel altijd naast.
Hellende daken: pannen, leien en riet naast elkaar
Deze drie werken volgens hetzelfde principe: losse elementen die elkaar overlappen en het water van boven naar beneden doorgeven. Pannen zijn de standaard in Nederland, gaan dertig tot vijftig jaar mee bij beton en langer bij keramiek, en zijn per stuk te vervangen. Leien zijn dunne platen van natuursteen of vezelcement die met haken of nagels op een gesloten beschot worden gelegd; natuursteen haalt een eeuw maar het leggen is arbeidsintensief, wat de prijs per vierkante meter opdrijft. Riet is het enige materiaal dat isolerend werkt en tegelijk het meest onderhoud vraagt. Wat ze delen: het water komt onvermijdelijk een klein beetje door en daarom hoort er tegenwoordig altijd een dampopen onderdakfolie met tengels en panlatten onder te liggen die dat afvoert.
Platte daken: hoe het materiaal vast blijft liggen
Bij een plat dak is de vraag niet alleen welk materiaal maar ook hoe het aan het dak vastzit, want windzuiging is daar de grote belasting. Er zijn drie manieren. Volledig verkleven levert de meeste zekerheid en is bij EPDM en bij koud verwerkte bitumen gebruikelijk. Mechanisch bevestigen betekent schroeven met drukverdeelplaatjes door de bedekking heen in het beschot, waarbij de volgende baan de bevestiging overlapt; dat gaat sneller maar zet elke schroef door de isolatie heen. Ballasten met grind of tegels houdt de laag met gewicht op zijn plaats, maar dan moet de constructie dat gewicht dragen en zie je een beschadiging niet meer. Vraag welke methode wordt toegepast en waarom, want dat verklaart een groot deel van het prijsverschil tussen twee offertes.
Het gewicht bepaalt of je vrij mag kiezen
Overstappen naar een ander materiaal is een constructieve vraag voordat het een smaakvraag is. Een pannendak weegt inclusief latten rond de vijftig kilo per vierkante meter, natuurleien liggen daar iets onder, riet zit rond de vijfendertig tot veertig. Een plat dak met tweelaags bitumen komt op een fractie daarvan uit en EPDM weegt vrijwel niets, tot je er grind of tegels op legt en het gewicht in één klap boven dat van pannen uitkomt. Ga je van licht naar zwaar, bijvoorbeeld van golfplaat naar pannen of van een kaal dak naar een ballastlaag, dan moet iemand de kap of de balklaag narekenen. Andersom is er geen constructieprobleem, maar kan een lichte bedekking op een oude, doorgezakte constructie de vervorming juist zichtbaar maken.
De valkuil: het materiaal kiezen en de ondergrond overslaan
De duurste fout bij vervanging is een goede bedekking op een slechte ondergrond leggen. Bij een hellend dak zie je pas hoe de panlatten en het beschot erbij liggen als de pannen eraf zijn, en bij een plat dak weet je pas hoe nat de isolatie is als je een proefgat maakt. Wordt daar overheen gewerkt, dan ligt er een nieuwe laag over hout dat doorrot of over isolatie die zijn werking al kwijt is, en komt de rekening binnen enkele jaren alsnog. Vraag daarom om een stelpost per vierkante meter voor het vervangen van beschot of isolatie, afgesproken vóór de start, zodat je niet halverwege het werk over een meerprijs hoeft te onderhandelen terwijl je dak open ligt. Laat bij een plat dak vooraf een proefgat maken.
Veelgestelde vragen
Welke dakbedekking gaat het langst mee?
Natuurleien en keramische pannen halen de langste termijnen, waarbij natuursteen bij goede detaillering een eeuw kan meegaan. Het addertje is dat de bedekking zelden als eerste opgeeft: het zijn de panlatten, het beschot, het loodwerk en de goten die de vervangingsmomenten bepalen. Reken daarom niet met de levensduur van het materiaal maar met die van het zwakste onderdeel van het geheel.
Mag ik zelf kiezen hoe mijn dak eruitziet?
Bij een vrijstaand bijgebouw in de achtertuin meestal wel. Bij het hoofdgebouw kan het omgevingsplan van de gemeente eisen stellen aan kleur en materiaal, en in een beschermd gezicht of bij een monument ligt het type vaak vast. Een vervanging die niet zichtbaar afwijkt geldt doorgaans als onderhoud; wil je van pannen naar een ander materiaal, informeer dan eerst bij de gemeente.
Waarom lekt een dak vaker bij de details dan in het vlak?
Omdat het vlak één materiaal is en een detail een overgang. Bij een schoorsteen, een dakvenster, een kilgoot of een opstand komen twee materialen samen die verschillend uitzetten, en daar moet water omheen worden geleid met lood, een slab of een hoekstuk. Dat is handwerk en dus vakmanschapsgevoelig. Beoordeel een offerte daarom op wat er over de details staat en niet op de prijs per vierkante meter.