Overig dakwerk
Natuurlijk materiaal dakbedekking: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Natuurlijk materiaal als dakbedekking betekent in de praktijk riet, leisteen, keramische pannen, houten shingles of een begroeid sedumdak. Ze verschillen sterk in gewicht, minimale dakhelling en levensduur: riet haalt dertig tot vijftig jaar op een steile kap, natuurlei meer dan een eeuw, sedum vraagt een constructie die het waterverzadigde gewicht draagt.
Riet: het lichtste en het meest veeleisende
Een rieten dak bestaat uit bossen riet die laag over laag op latten worden vastgezet, waarbij alleen de onderste centimeters van elke halm het water opvangen en afvoeren. Het pakket is dik, isoleert daardoor vanzelf al aardig en weegt verhoudingsgewijs weinig. De voorwaarde is een steile helling, want water moet langs de halmen naar buiten lopen en niet het pakket in trekken. Onder de vijfenveertig graden wordt riet onverstandig en boven de vijfenvijftig gaat het langer mee. De levensduur hangt sterk af van de ligging: een noordkant onder bomen blijft klam en vermost, een open zuidkant droogt na elke bui. Brandveiligheid vraagt aandacht en verzekeraars stellen eisen aan de opbouw, bijvoorbeeld een brandwerende plaat of folie onder het riet en regels rond schoorstenen en dakdoorvoeren. Vraag dat na voordat er iets wordt besteld.
Natuurlei en keramiek: gebakken en gedolven
Natuurlei is gespleten leisteen, een gesteente dat in dunne platen uiteenvalt. Het wordt met haken of nagels op een gesloten dakbeschot gelegd en gaat bij goede kwaliteit langer mee dan de constructie eronder. Het gewicht per vierkante meter ligt in dezelfde orde als een pannendak, maar de detaillering is fijner en het legwerk is specialistisch. Keramische pannen tellen ook als natuurlijk materiaal: gebakken klei, verder niets. Ze zijn goed beschikbaar, in elk model leverbaar en gaan zestig tot honderd jaar mee. Houten shingles van ceder of lariks zijn de derde optie: licht, mooi verwerend tot zilvergrijs en in Nederland vooral op bijgebouwen te zien. Ze vragen een goed geventileerde onderconstructie zodat de plankjes na regen aan beide zijden kunnen drogen, anders rotten ze van onderaf weg.
Sedum en het gewicht dat je vaak onderschat
Een sedumdak is een opbouw van meerdere lagen: een wortelwerende folie op de bestaande waterdichte laag, een drainage- en waterbufferlaag, een filterdoek en daarop een substraat met vetplanten. Het geheel houdt regenwater vast, dempt de piek in de afvoer, verlaagt de daktemperatuur in de zomer aanzienlijk en verlengt de levensduur van de dakbedekking eronder omdat die niet meer in de zon ligt. De rekensom die telt is het verzadigde gewicht: een extensief sedumdak weegt na een dag regen al gauw vijftig tot honderd kilo per vierkante meter, en een intensief daktuin nog veel meer. Op een oude houten balklaag is dat niet vanzelfsprekend. Laat een constructeur ernaar kijken voordat je bestelt; de beoordeling is een kleine post in verhouding tot het herstellen van een doorgebogen dak.
Hoe deze materialen worden afgerekend
Riet gaat per vierkante meter dakvlak en dat tarief hangt af van de dikte van het pakket en van het aantal aansluitingen. Natuurlei en keramische pannen gaan eveneens per vierkante meter, met de nok, de hoekkepers en de kilgoten apart per strekkende meter. Sedum wordt per vierkante meter geleverd, in matten of als losse planten, met de drainagelaag en het substraat als eigen posten. Bij alle vier geldt dat de bijzondere details het verschil maken en niet het vlak: de aansluiting op een schoorsteen, een dakraam of een aangrenzende muur. Wat er standaard buiten valt is de constructieve beoordeling, het afvoeren van de oude bedekking en de toegang. Vraag daarnaast naar het onderhoud dat erbij hoort, want dat verschilt sterk: sedum vraagt jaarlijks aandacht, natuurlei vrijwel niets.
Veelgestelde vragen
Is een natuurlijk dak duurzamer dan bitumen of kunststof?
Over de hele levensduur meestal wel, omdat de materialen weinig bewerking vragen en lang meegaan. Natuurlei en keramiek zijn bovendien aan het eind herbruikbaar of inert. Zet het wel af tegen transport en tegen de vervangingscyclus: een kunststofdak dat dertig jaar meegaat op een aanbouw kan in totaal minder belasting geven dan een zwaar natuurproduct dat van ver komt.
Kan ik sedum op mijn bestaande platte dak leggen?
Alleen als de waterdichte laag in goede staat is, wortelwerend is of een wortelwerende folie krijgt, en de constructie het verzadigde gewicht draagt. Controleer ook de afvoeren: die moeten bereikbaar blijven met een inspectieput, want een dichtgegroeide afvoer op een groendak merk je pas als het water over de dakrand loopt.
Hoeveel onderhoud vraagt een rieten dak?
Jaarlijks nalopen op mosgroei, vogelschade en de staat van de nokafwerking, en periodiek borstelen om aanslag te verwijderen. De nok van riet of van vorsten in mortel is het onderdeel dat als eerste aan vervanging toe is, vaak halverwege de levensduur van het dak. Laat het door een rietdekker doen; zelf op een rieten dak lopen beschadigt het pakket.