Overig dakwerk
Golfplaten voor dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Golfplaten voor een dak zijn er in vier soorten: bitumen, vezelcement, staal met een coating en lichtdoorlatend polyester. Ze worden per plaat of per vierkante meter afgerekend en op een lichte onderconstructie van gordingen gelegd. Platen van vóór 1994 kunnen asbest bevatten, en die mag je niet zelf verwijderen.
De vier soorten en waar ze thuishoren
Bitumen golfplaten bestaan uit geperste vezels doordrenkt met bitumen. Ze zijn licht, makkelijk te zagen en geschikt voor een tuinhuis, een carport of een schuur. Vezelcementgolfplaten zijn een stuk steviger en gaan langer mee, maar ze zijn zwaar en breken bij verkeerde behandeling. Stalen golfplaten met een gecoate of verzinkte laag zijn licht, sterk en beschikbaar in grote lengtes, maar ze zetten flink uit in de zon en geven veel geluid bij regen. Lichtdoorlatende platen van polyester of polycarbonaat hebben hetzelfde golfprofiel en worden ertussen gelegd om daglicht binnen te halen. Voor een woning zijn golfplaten zelden een goede keuze, want de isolatiewaarde is nihil en de aansluitdetails zijn beperkt. Voor bijgebouwen zijn ze juist praktisch: snel gelegd, weinig onderconstructie nodig en eenvoudig te vervangen als er een plaat sneuvelt.
Helling, overlap en de richting waarin je legt
Elke plaatsoort heeft een minimale dakhelling en een voorgeschreven overlap die daarmee samenhangt. Bij bitumen platen ligt de ondergrens rond de tien tot vijftien graden; hoe flauwer het dak, hoe groter de overlap in de lengte moet zijn en hoe dichter de gordingen bij elkaar liggen. Bij de zijoverlap gaat het om golven: één golf bij een steil dak, twee bij een flauw dak of een winderige locatie. Leg de platen altijd zo dat de zijoverlap van de heersende windrichting af wijst, dus bij ons meestal beginnend aan de oostzijde en werkend naar het westen. Doe je dat andersom, dan drukt slagregen bij een zuidwester het water precies de naad in. Zet ook de rijen verspringend zodat er nooit vier hoeken op één punt samenkomen; op zo'n kruispunt ligt de bovenste plaat op vier lagen en dat sluit nooit vlak.
Bevestigen op de golftop, nooit in het dal
Golfplaten worden vastgezet met schroeven of nagels die door de bovenkant van de golf gaan, voorzien van een afdichtring van rubber of EPDM. De reden is simpel: op de golftop staat nooit water, in het dal loopt al het water dat van de plaat komt. Een schroef in het dal is een gat op de natste plek van je dak, en de afdichtring houdt dat een paar jaar tegen tot het rubber verhardt. Boor de gaten voor, met een boor die iets ruimer is dan de schroef, zodat de plaat kan uitzetten en krimpen zonder te scheuren. Draai de schroeven aan tot de ring net indrukt en niet verder; een te strak aangedraaide schroef vervormt de golf, waardoor de plaat spanning krijgt en op die plek scheurt bij de eerste vorstnacht.
Asbest: kijken, niet zelf slopen
Vezelcementplaten die vóór 1994 zijn geproduceerd, bevatten vrijwel zeker asbestvezels. Je herkent zulke platen niet betrouwbaar aan de buitenkant, al zijn een grijze verweerde kleur, een golfprofiel met scherpe kammen en een fabriekscode aan de onderzijde aanwijzingen. Zekerheid geeft alleen een laboratoriumanalyse van een monster, en dat monster laat je nemen door een gecertificeerd bedrijf. Blijkt het asbest, dan is verwijdering in Nederland voorbehouden aan een gecertificeerd saneerder en moet er sloopmelding bij de gemeente worden gedaan. Zelf platen breken, zagen of met een hogedrukreiniger schoonspuiten is verboden en gevaarlijk, want juist bij die handelingen komen vezels vrij. Zit het dak er nog gaaf op en raak je het niet aan, dan is er geen acuut probleem; informeer bij je gemeente naar de regels en eventuele regelingen die op jouw situatie van toepassing zijn.
Veelgestelde vragen
Kan ik golfplaten zelf leggen?
Op een schuurtje, een carport of een kippenhok is dat een prima weekendklus met twee personen: platen aftekenen, voorboren, op de golftop schroeven en de overlap aanhouden die de leverancier voorschrijft. Werk nooit op de platen zelf; ze dragen geen mensgewicht en breken zonder waarschuwing. Leg loopplanken over de gordingen en gebruik een stevige, vastgezette ladder.
Kan er isolatie onder golfplaten?
Dat kan, maar dan verandert de opbouw: er komt een geïsoleerd dakelement of een geïsoleerde sandwichplaat en de golfplaat wordt de buitenste laag. Isolatie los onder een golfplaat leggen zonder ventilatie erbij is vragen om condens, want de onderzijde van de plaat wordt in een heldere nacht kouder dan de buitenlucht en daar slaat vocht op neer.
Waarom druppelt het onder mijn golfplatendak zonder lekkage?
Dat is vrijwel altijd condens en geen lek. De plaat koelt 's nachts sterk af, de lucht eronder is vochtiger en warmer, en op het koude oppervlak slaat water neer dat er in druppels af komt. Meer ventilatie onder het dak helpt, en bij stalen platen bestaat er een anticondensvlies aan de onderzijde dat vocht tijdelijk vasthoudt tot het overdag verdampt.