Plat dak
Daklicht plat dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een daklicht op een plat dak is een lichtkoepel, een vlak dakraam of een lichtstraat, en de vuistregel is dat het lichtdoorlatende oppervlak ongeveer een tiende van het vloeroppervlak bedraagt. Daaronder blijft de ruimte schemerig, hoe fors de koepel van buitenaf ook oogt. De opstand eronder bepaalt of het geheel waterdicht blijft.
Hoeveel licht een opening werkelijk geeft
Een opening in een plat dak levert per vierkante meter aanzienlijk meer daglicht dan een raam in een gevel, omdat hij recht naar de hemelkoepel kijkt en niet door een overstek of een buurhuis wordt afgeschermd. Toch valt de opbrengst in de praktijk vaak tegen, en dat komt door de schacht. Ligt er een geïsoleerd dakpakket van dertig centimeter met daaronder nog een verlaagd plafond, dan kijk je door een koker van soms een halve meter diep. Elke centimeter daarvan snoept licht weg, tenzij de zijkanten wit en schuin naar buiten aflopen. Een schacht met naar binnen wijdere wanden verdeelt het licht bovendien beter over de ruimte in plaats van er één felle plek van te maken. Reken daarom niet met het buitenoppervlak van de koepel maar met de dagmaat van de opening in het plafond.
Koepel, vlak raam of lichtstraat
Een lichtkoepel van acrylaat of polycarbonaat is de klassieke oplossing: bol, in meerdere wanden uitgevoerd voor de isolatie, en relatief goedkoop. Nadeel is vergeling na tien tot vijftien jaar, een matige isolatiewaarde en veel regengeluid. Een vlak dakraam met een isolerend glaspakket ziet er strakker uit, isoleert beter en vergeelt niet, maar weegt meer en vraagt een opstand die dat gewicht draagt. Een lichtstraat is een langgerekte constructie met een aluminium frame en meerdere glasvlakken, geschikt om een gang of een hele woonkeuken van licht te voorzien. Die wordt per strekkende meter of per project gemaakt en is bouwkundig een ander verhaal, omdat de dakconstructie eromheen moet worden aangepast. In alle drie de gevallen bepaalt de opstand of het geheel waterdicht en koudebrugvrij is.
Warmte, koude en het geluid van regen
Een horizontaal lichtvlak vangt in de zomer rond het middaguur de zon vrijwel loodrecht. Dat is precies het moment waarop de zonbelasting het hoogst is, en een ruimte onder een grote koepel kan daardoor snel oplopen in temperatuur. Zonwerend glas of een buitenscherm helpt, binnenzonwering veel minder, omdat de warmte dan al binnen is. In de winter speelt het omgekeerde: een enkelwandige oude koepel is het koudste vlak van de ruimte en daar condenseert vocht op. Zie je in oktober waterdruppels aan de binnenkant van je koepel, dan is dat meestal geen lekkage maar condens. Dan is er nog het geluid. Acrylaat resoneert bij een hagelbui hoorbaar, glas veel minder. Ligt de opening boven een slaapkamer of een werkplek, dan is dat een serieuzer argument dan mensen vooraf inschatten.
Wat de aanleg kost aan tijd en welke posten meetellen
Het lichtvlak zelf gaat per stuk, een lichtstraat per strekkende meter of per project. Daarnaast staan er dakwerkzaamheden op de offerte die met het licht zelf niets te maken hebben: de sparing zagen, het beschot rond het gat verstevigen, de opstand plaatsen en de bestaande dakbedekking waterdicht omhoog werken tot over die opstand. Bij bitumen betekent dat nieuwe banen tot over de rand, bij EPDM voorgevormde hoekstukken. Binnen komt de schacht erbij: aftimmeren, isoleren, luchtdicht maken en schilderen. Vraag om een stelpost voor het geval het dakbeschot rond de sparing zacht blijkt, met een maximum en de afspraak dat je eerst wordt gebeld. Wat de doorlooptijd betreft: één koepel is een dag werk, een lichtstraat vraagt maatwerk en levertijd van enkele weken.
Veelgestelde vragen
Mag ik zomaar een gat in mijn platte dak maken?
Bouwkundig moet de constructie het aankunnen; onderbreek je een dakligger, dan is een raveelconstructie nodig en soms een berekening. Vergunningtechnisch is een lichtopening in een plat dak dat niet aan de straat grenst vaak vergunningvrij, maar bij een appartement beslist de VvE en bij een monument de gemeente. Controleer het per adres voordat er wordt gezaagd.
Kan er een luik of ventilatie in?
Ja, er zijn koepels en dakramen met een elektrische spindel die op afstand of met een regensensor opengaan. Dat werkt goed als schoorsteenventilatie: warme lucht stijgt en verlaat de ruimte via het hoogste punt. Er moet dan wel stroom naar het dak, en die kabel loopt onder de dakbedekking door, dus dat regel je tijdens de aanleg en niet erna.
Hoe lang gaat een lichtkoepel mee?
Een acrylaat koepel gaat vijftien tot vijfentwintig jaar mee voordat vergeling en haarscheurtjes hem troebel maken. De opstand eronder gaat vaak langer mee en kan bij vervanging blijven zitten, mits het hout gezond is. Een glazen dakraam heeft geen vergelingsprobleem; daar is het glaspakket met de rubbers doorgaans het eerste onderdeel dat aandacht vraagt.