Plat dak
Dakrand van een plat dak: afwerking en kosten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
De dakrand van een plat dak is de opstaande afwerking waarlangs de bedekking omhoog loopt en onder een aluminium trim eindigt. Die trim werpt regenwater terug het dak op in plaats van langs de gevel. Een rand die te laag staat ten opzichte van het isolatiepakket is de meest voorkomende oorzaak van vieze gevels.
Hoe een dakrand is opgebouwd
Van binnen naar buiten bestaat een dakrand uit vier lagen. Onderop ligt de dakconstructie met daarop de isolatie. Aan de rand staat een houten opstand, meestal een strook multiplex of een balkje, dat een paar centimeter boven het isolatiepakket uitkomt. De dakbedekking loopt daar tegenaan omhoog en over de bovenkant heen naar buiten. Daaroverheen komt de afwerking: een aluminium dakranddeksel dat over de opstand valt en met klemstroken vastzit. Aan de buitenzijde zit het boeiboord, dat het geheel afdekt en tegen de gevel aansluit. De essentie is de volgorde: elke laag valt over de laag eronder, zodat water op zijn weg naar beneden nergens een naad tegenkomt die naar binnen wijst. Zodra die volgorde ergens omdraait, ontstaat een lek dat je met kit niet oplost.
Waarom de hoogte van de opstand telt
Op een plat dak staat bij hevige regen tijdelijk water, zeker als een afvoer even niet meekomt. De opstand aan de rand is de kering die bepaalt hoe hoog dat water mag komen voordat het over de rand loopt. De gangbare eis is een opstand van minstens vijftien centimeter boven het hoogste punt van de dakbedekking, en bij een dak met een noodoverstort mag die overstort daar net onder zitten. Wordt een dak later extra geïsoleerd zonder dat de rand mee omhoog gaat, dan slinkt die vijftien centimeter naar een paar centimeter of verdwijnt hij helemaal. Het gevolg is dat de bedekking op de bovenkant van de rand eindigt in plaats van erover, en dat water bij elke bui langs de gevel omlaag loopt. Groene aanslag op de muur onder de rand verraadt dat direct.
Aluminium trim, zink of een gemetselde rand
Een aluminium dakranddeksel is de meest toegepaste afwerking omdat het licht is, in lange lengtes komt en de uitzetting opvangt met schuifverbindingen tussen de delen. Zink kan ook en past beter bij oudere panden, maar vraagt soldeerwerk en dus meer arbeid. Bij een gemetselde borstwering ligt het anders: daar komt een muurafdekker van beton, natuursteen of zink bovenop, en die hoort aan beide zijden een druiplijst te hebben zodat water niet onder de plaat terugkruipt. Vraag bij aluminium naar de dilatatie tussen de delen. Een deksel van tien meter aan één stuk vastgezet gaat in de zomer werken, trekt de klemstroken los en begint bij wind te klapperen. Dat geklapper is meestal het eerste signaal dat er iets niet goed vastzit.
Hoe dakrandwerk wordt afgerekend
Randafwerking gaat per strekkende meter, en die eenheid dekt het deksel, de klemstroken en de montage. Hoeken en eindstukken worden als los onderdeel gerekend, want die zijn maatwerk en vragen meer tijd dan een rechte meter. Wordt de rand verhoogd omdat er isolatie bij komt, dan hoort het timmerwerk aan de opstand als aparte regel te staan, net als het aanhelen van de dakbedekking langs die rand. Vraag ook of het boeiboord meegaat. Dat is vaak het onderdeel dat er het slechtst aan toe is, want het staat verticaal in weer en wind en zit precies onder de plek waar water overheen loopt. Vervanging daarvan is timmerwerk plus schilderwerk, en dat laatste ligt bijna altijd bij een andere partij.
De trim die door de bedekking heen wordt geschroefd
Wie snel een losse rand wil vastzetten, pakt schroeven en zet het deksel door de bedekking heen op de opstand vast. Dat is de meest voorkomende oorzaak van lekkage aan een verder gezond plat dak. Elke schroef maakt een gat op precies de plek waar water overheen loopt, en de rubberring eronder verhardt binnen een paar jaar. Bovendien zet aluminium in de zomer uit, waardoor de gaten langwerpig worden en de schroeven gaan wandelen. Een goede dakrand hangt in klemstroken die op de opstand zitten, waarbij het deksel er van bovenaf op klikt en vrij kan bewegen. Zie je bij een inspectie een rij schroefkoppen in de bovenkant van je dakrand, dan weet je waar je de volgende lekkage kunt verwachten en welk herstel er nodig is.
Veelgestelde vragen
Moet er een noodoverstort in de dakrand zitten?
Bij nieuwbouw is dat verplicht en bij bestaande daken sterk aan te raden. Een noodoverstort is een korte pijp door de opstand die pas water afvoert als het niveau op het dak te hoog wordt, bijvoorbeeld doordat de gewone afvoer verstopt is. Zonder overstort kan een plat dak bij een hoosbui zoveel water vasthouden dat de constructie het begeeft.
Hoe vaak moet ik de dakrand nakijken?
Neem hem mee bij de jaarlijkse dakcontrole in het najaar. Kijk of het deksel overal strak ligt, of er geen naden openstaan tussen de delen en of de bedekking bij de opstand nergens loslaat. Loop daarna langs de gevel en zoek naar groene aanslag of donkere strepen onder de rand; dat is de goedkoopste manier om een beginnend probleem op te sporen.
Kan ik een losse dakranddeksel zelf terugzetten?
Bij een garage of aanbouw waar je vanaf een stabiele ladder bij kunt, is een losgeraakt deel terugklikken een overzichtelijke klus. Controleer dan wel waarom het losliet: meestal is de klemstrook eronder losgetrokken en moet die eerst opnieuw vast. Zit het deel scheefgetrokken of vervormd, bestel dan een nieuw stuk in plaats van het terug te buigen.