Plat dak
Epdm dak doorvoer: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een doorvoer in een EPDM dak dicht je af met een rubberen manchet die je koud verlijmt met primer en splice tape, dus zonder vlam en zonder kit. Rond een vorm die niet rond is, gebruik je ongevulkaniseerd EPDM dat zich laat kneden. Een klemband bovenaan houdt water uit de pijp.
Waarom EPDM koud wordt verbonden
EPDM is synthetisch rubber dat in één grote baan over het dak ligt en zijn eigenschappen ontleent aan vulkanisatie in de fabriek. Warmte helpt daar niet meer bij: verhit je het, dan verbrandt het oppervlak en verliest het zijn rek. Verbindingen komen daarom tot stand met een primer die de toplaag chemisch openlegt en een dubbelzijdige splice tape die de twee rubbervlakken aan elkaar zet. Dat verband is na uitharding sterker dan het rubber zelf. De consequentie voor een doorvoer is dat elk detail uit rubber moet bestaan dat op dezelfde manier is te verlijmen. Een bitumen slab, een stuk lood of een klodder kit hoort dus niet op een EPDM dak thuis, ook al lijkt het op het oog te werken. Die materialen hechten niet en laten binnen enkele seizoenen los.
De manchet, de kraag en de klemband
Voor ronde buizen bestaan geprefabriceerde manchetten: een rubberen huls met een brede voetplaat, verkrijgbaar in maten die op de gangbare pijpdiameters aansluiten. De voetplaat lijm je op de baan, de huls schuif je strak om de pijp en bovenaan zet je een roestvaste klemband met daarboven een randje afdichtingspasta. Die pasta is geen lijm maar een waterkering aan de bovenzijde, zodat regen niet tussen huls en pijp naar beneden zakt. Belangrijk is de maatvoering: een manchet die te ruim zit sluit niet af, een manchet die je met geweld over de pijp trekt staat onder spanning en scheurt bij de eerste vorstperiode. Rondom de voetplaat hoort minstens vijf centimeter vrije lijmzone op vlak rubber, dus vlak bij een opstand of een naad past hij niet altijd.
Ongevulkaniseerd rubber voor vormen die niet rond zijn
Een vierkante schoorsteenvoet, een kabelbundel, een bevestigingsbeugel van een zonnepaneel of een pijp die scheef uit het dak komt: daar past geen standaardmanchet omheen. Daarvoor bestaat ongevulkaniseerd EPDM, een kneedbare rubberstrook die je met de hand om de vorm drukt en die na verlijming langzaam uithardt tot hetzelfde materiaal als de baan. Je bouwt het detail dan in twee stappen op: eerst een stuk vlak rubber als kraag op het dak, daarna de kneedbare strook die de overgang naar de vorm maakt. Werk in dunne lagen en druk elke hoek stevig aan met een roller of met de duim, want luchtinsluitingen zijn de zwakke plek. Dit is specialistisch werk waarbij de kwaliteit volledig aan de handen van de uitvoerder hangt.
Een doorvoer maken in een bestaand EPDM-dak
Achteraf een pijp door een bestaand rubberdak steken kan, maar de volgorde luistert. Bepaal eerst waar de balken lopen en waar het water naartoe stroomt, en kies een plek die minstens een halve meter van een opstand, een afvoer en een bestaande naad afligt. Snijd het gat in het rubber kleiner dan de pijp, zodat het materiaal strak om de buis komt te zitten. Reinig daarna een ruime zone rondom met de door de fabrikant voorgeschreven reiniger, want stof en algen op een dak van tien jaar oud maken elke lijmverbinding waardeloos. Pas dan komen primer, kraag en manchet. Het onderdeel dat mensen overslaan is die reiniging, en dat is precies waarom een zelf aangebrachte doorvoer meestal aan de rand van de voetplaat begint te lekken en niet bij de pijp.
De doorvoer die in het water staat
De fout die het vaakst tot een lekkage leidt, is een doorvoer die op of vlak bij het laagste punt van het dak zit. Een plat dak heeft altijd enige doorbuiging, en waar een plas blijft staan, staat de voet van je manchet permanent onder water. Rubber kan daar tegen, maar de lijmverbinding en de aanslibbing van vuil aan de rand niet: bladresten hopen zich op tegen de opstaande huls, houden vocht vast en werken zich onder de rand van de voetplaat. Twee of drie jaar later zie je een vlek op het plafond precies onder die pijp. Zet een doorvoer daarom altijd op een hoger deel van het dak, en spoel bij het jaarlijkse rondje het vuil weg dat tegen de manchet is aangelopen.
Veelgestelde vragen
Kun je zelf een doorvoer in EPDM maken?
Bij een schuurdak met een enkele ontluchtingspijp en een standaardmanchet is het te doen, mits je de voorschriften van de lijmfabrikant letterlijk volgt en boven de vijf graden werkt. Op een woningdak wordt het riskant, want je snijdt in de enige waterkerende laag die je hebt. Gaat het mis, dan is de schade binnen groter dan wat de klus had gekost.
Hoe lang gaat een rubberen manchet mee?
Het rubber zelf haalt makkelijk de levensduur van de dakbaan, die op dertig tot vijftig jaar ligt. De zwakke schakels zijn de klemband en de afdichtingspasta bovenaan: die verharden onder ultraviolet licht en vragen na tien tot vijftien jaar aandacht. Neem ze mee bij de jaarlijkse controle en vernieuw de pasta zodra hij scheurtjes vertoont.
Mag een doorvoer vlak bij de dakrand zitten?
Liever niet. Rondom de voetplaat is een vrije lijmzone nodig, en bij een opstand of dakrand kom je die ruimte tekort. Bovendien staat een manchet daar in de windbelasting die langs de rand het hoogst is. Moet het toch, dan bouwt een dakdekker het detail op met losse stukken rubber in plaats van met een standaardmanchet.