Pannendak
Hoeveel dakpannen per m2?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Hoeveel dakpannen per vierkante meter nodig zijn hangt van het model af. Een sneldekker vraagt er ongeveer tien, een opnieuw verbeterde holle pan twaalf tot dertien, een oude holle pan zonder sluiting achttien tot twintig en een vlakke leipan soms nog meer. Reken met de dekkende maat, niet met de nominale maat.
De rekensom die erachter zit
Elke pan heeft twee maten die ertoe doen: de dekkende breedte en de latafstand. De dekkende breedte is de afstand tussen twee panbanen, dus de breedte van de pan min het deel dat onder de buurpan verdwijnt. De latafstand is de afstand tussen twee panlatten en bepaalt hoeveel pannen er in de hoogte op een meter gaan. Deel honderd door de dekkende breedte in centimeters, deel honderd door de latafstand in centimeters en vermenigvuldig die twee uitkomsten. Bij een pan met een dekkende breedte van dertig centimeter en een latafstand van vierendertig kom je op ruim negen pannen per vierkante meter. Die twee getallen staan in het technische blad van de fabrikant en verschillen per model. De nominale afmeting van de pan die op de verpakking staat, is groter dan de dekkende maat en levert bij het rekenen altijd een tekort op.
Waarom de latafstand geen vast getal is
Bij de meeste pannen is de latafstand geen enkel getal maar een bereik, bijvoorbeeld tussen tweeëndertig en zesendertig centimeter. Dat komt door de speling in de kopsluiting: de pan kan verder over of minder ver over de pan eronder schuiven. Die speling is geen slordigheid maar noodzaak, want daarmee verdeelt de dakdekker het dakvlak in gelijke banen zonder aan de nok of aan de goot een halve pan over te houden. Hij meet de hoogte van het dakvlak, deelt die door het aantal panrijen dat erin past en kiest binnen het toegestane bereik de latafstand die precies uitkomt. Kies je een grotere latafstand, dan liggen de pannen verder uit elkaar en heb je er minder nodig, maar wordt de overlap kleiner en daarmee de waterdichtheid bij slagregen minder. Op een flauw of winderig dakvlak kiest een dakdekker daarom bewust aan de krappe kant.
Van vierkante meters naar een bestellijst
Meet het dakvlak niet horizontaal maar langs de helling: de lengte van de goot tot de nok maal de breedte van het vlak, en dat maal het aantal vlakken. Vermenigvuldig dat oppervlak met het aantal pannen per vierkante meter en tel er breuk bij op. Bij nieuwe pannen die geleverd en gelegd worden, ligt die marge lager dan bij pannen die van een bestaand dak komen en opnieuw worden gebruikt. Vergeet daarna de bijzondere stukken niet, want die tellen apart: nokvorsten per strekkende meter nok, gevelpannen per strekkende meter langs de eindgevel, hoekkeperpannen bij een schilddak, plus ventilatiepannen en doorvoerpannen per stuk. Die hulpstukken zijn per stuk duurder dan een gewone pan en worden bij een zelf gemaakte begroting stelselmatig vergeten. Bewaar tot slot een klein aantal reservepannen op zolder.
De vergissing die een halve pallet scheelt
De meest gemaakte fout is rekenen met de afmeting die op de doos of in de webshop staat. Dat is de fysieke maat van de pan, inclusief het deel dat straks onder de buurpan verdwijnt. Wie een pan van drieënveertig bij vijfentwintig centimeter ziet en daarmee rekent, komt uit op negen stuks per vierkante meter, terwijl het er in werkelijkheid dertien blijken. Op een dakvlak van honderd vierkante meter is dat een tekort van honderden pannen, en dat merk je op de dag dat de dakdekker halverwege staat. Zoek dus altijd het technische blad van het exacte model op en gebruik de dekkende breedte en de opgegeven latafstand. Twijfel je, tel dan op een bestaand vlak het aantal pannen in één rij en het aantal rijen, meet de breedte en de hoogte van dat vlak en reken terug. Dat kost tien minuten en is nauwkeuriger dan elke tabel.
Veelgestelde vragen
Hoeveel pannen gaan er op een gemiddeld rijtjeshuis?
Een zadeldak van een doorsnee rijtjeswoning heeft twee dakvlakken van samen zestig tot negentig vierkante meter, gemeten langs de helling. Met een gangbare pan van twaalf tot dertien stuks per vierkante meter kom je dan op ruwweg achthonderd tot duizend pannen, plus de nokvorsten en de gevelpannen. Meet je eigen dak na, want dakhelling en overstek maken flink verschil.
Wat weegt een pannendak per vierkante meter?
Een keramisch pannendak weegt inclusief panlatten en tengels grofweg veertig tot vijftig kilo per vierkante meter, een betonpannendak vijftig tot zestig. Op een dakvlak van tachtig vierkante meter gaat het dus om enkele tonnen. Dat is de reden dat overstappen van een licht naar een zwaar model bij een oude kap een constructieve beoordeling verdient.
Krijg ik overgebleven pannen terug bij de leverancier?
Vaak wel bij hele, ongeopende pakken en binnen een afgesproken termijn, meestal tegen een retourvergoeding en op voorwaarde dat je zelf terugbrengt. Losse pannen en aangebroken pakken worden zelden teruggenomen. Spreek dit vooraf af en zet het op de opdrachtbevestiging; achteraf onderhandelen over een retour is een gesprek dat je zelden wint.