Plat dak
Plat dak detail: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een detail op een plat dak is elk punt waar de bedekking ophoudt of ergens tegenaan komt: de dakrand, een opstand tegen een muur, een doorvoer, de afvoer of een lichtkoepel. Vrijwel elke lekkage zit in zo'n detail en niet in het vlakke veld ertussen, want daar is de laag onafgebroken.
De dakrand en waarom de bedekking daar omhoog moet
Aan de rand van een plat dak moet het water gestuurd worden, en dat gebeurt door de bedekking omhoog te laten lopen tegen een opstand en hem daar te laten eindigen onder een aluminium daktrim die over de rand heen valt. De trim vangt het water op dat langs de bovenzijde aankomt en gooit het naar buiten, weg van de gevel. Wordt de bedekking gewoon over de rand naar beneden gevouwen en daar vastgezet, dan hangt het uiteinde in de weersinvloeden en trekt het na een paar jaar los. Bij een pakket met extra isolatie ontstaat een tweede probleem: de dakrand blijft op de oude hoogte terwijl het dakvlak omhoog komt. Dan steekt de nieuwe opbouw boven de trim uit en zoekt het water de kortste weg naar de gevel eronder.
Opstanden tegen een muur en de hoogte die je nodig hebt
Waar een plat dak tegen een hogere muur aankomt, loopt de bedekking omhoog en eindigt hij tegen dat metselwerk. Die opstand hoort ongeveer vijftien centimeter boven het dakvlak uit te komen, gerekend vanaf het hoogste punt van de bedekking of van de ballast. Dat is niet willekeurig: bij een stortbui met een verstopte afvoer staat er een laag water op het dak, en bij storm slaat dat water tegen de muur op. Boven de opstand hoort de aansluiting op de muur afgedekt te worden, met een loodslab in een uitgehakte voeg of met een aluminium profiel dat in een gefreesde sleuf zit. Een strook bedekking die alleen tegen de baksteen is geplakt houdt het niet, omdat metselwerk poreus is en de lijmverbinding op een verticaal vlak in de zon lostrekt.
Doorvoeren, afvoeren en de noodoverloop
Elke buis die door een plat dak steekt, is een gat in je waterdichte laag. Rond een ontluchting of een kabeldoorvoer hoort een manchet die met de bedekking is meegewerkt en die een stuk langs de buis omhoog loopt, met daarboven een klem of een kraag. De hemelwaterafvoer krijgt een plakplaat die onder de bedekking valt en niet erop, want water zoekt de laagste plek en dat is per definitie de afvoer. Verplicht daarnaast is een noodoverloop: een korte pijp door de dakrand die aan de buitenzijde uitkomt en die op enkele centimeters boven het dakvlak begint. Raakt de gewone afvoer verstopt, dan loopt het water daar naar buiten en zie je dat meteen aan de druppelende straal. Zonder overloop bouwt het gewicht van het water zich op tot de constructie meegeeft.
Waarom details de offerte bepalen en niet de vierkante meters
Een dakdekker rekent het vlakke veld per vierkante meter, en dat deel gaat snel. De details staan er los bij, meestal per stuk voor een doorvoer, een afvoer of een koepelaansluiting en per strekkende meter voor dakrand en opstand. Dat verklaart waarom twee daken van gelijke oppervlakte fors kunnen verschillen: een strak rechthoekig garagedak met één afvoer is een ander werk dan een dak met drie koepels, twee ontluchtingen, een hoek om een dakkapel en een opstand langs de hele achtergevel. Vraag daarom bij het aanvragen van offertes om die posten apart benoemd. Krijg je één bedrag voor het hele dak, vraag dan hoeveel details er zijn meegerekend. Blijkt achteraf dat een aansluiting is vergeten, dan komt die er als meerwerk bij terwijl de rest al ligt.
Kit is een afwerking en geen waterkering
De fout die op honderden daken staat, is een detail dat met kit is opgelost. Rond een doorvoer, langs een opstand of onder een koepelrand zit dan een dikke rups die er bij oplevering keurig uitziet. Kit werkt echter op hechting aan twee vlakken die ten opzichte van elkaar bewegen, en dat is precies wat een dak doet bij warmte en kou. Na twee of drie zomers laat de rand aan één zijde los, en dan loopt het water daarachter naar binnen zonder dat je aan de buitenkant iets ziet. Erger nog: de kit houdt het water vast op het punt waar het weglekt, zodat de vochtplek binnen soms meters verderop opduikt en niemand de oorzaak vindt. Zie je bij oplevering een kitrand op een detail, vraag dan wat eronder zit voordat je tekent.
Veelgestelde vragen
Hoe vind ik waar mijn platte dak lekt?
Begin bij de details en niet bij de vlek binnen, want water loopt onder de bedekking of over de dakplaat weg voordat het naar beneden komt. Loop de dakrand, de opstanden, elke doorvoer en de afvoer na op scheurtjes, losse randen en blaasjes. Fotografeer wat je ziet. Een dakdekker kan zo nodig met een rookproef of met water in delen van het dak de plek aanwijzen.
Kan ik een detail zelf repareren tot de dakdekker komt?
Als noodmaatregel wel. Een stuk reparatietape voor bitumen of EPDM over een scheur, of een zeil dat je met planken verzwaart, houdt het een paar weken droog en is later zonder resten te verwijderen. Gebruik geen siliconenkit en geen bitumen in blik op een EPDM-dak, want dat tast het rubber aan en maakt een nette reparatie achteraf onmogelijk.
Hoe vaak moet je de details van een plat dak controleren?
Twee keer per jaar is een goede gewoonte: in het najaar voordat het blad valt en in het voorjaar na de stormen. Kijk vooral of de afvoer vrij is, of de noodoverloop niet dichtgeslibd zit en of er geen randen loskomen. Tien minuten kijken voorkomt het merendeel van de schades die anders pas zichtbaar worden als het plafond binnen verkleurt.