Plat dak
Plat dak isoleren van binnenuit: methodes, Rd-waarden en wat het oplevert
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een plat dak isoleren van binnenuit kan, maar het is bouwfysisch de lastigste route: je maakt de constructie kouder en zet een dampremmende laag tussen plafond en isolatie. Zonder een volledig sluitende dampremmer slaat vocht neer op het dakbeschot. Van bovenaf isoleren blijft de veiligere keuze.
Wat er verandert als de isolatie naar binnen verhuist
Bij isolatie boven op het dak blijven het beschot en de balken aan de warme kant en komen ze nooit onder het dauwpunt. Verplaats je de isolatie naar de binnenzijde, dan draai je die situatie om. Het beschot zit dan buiten de warme schil en wordt in de winter net zo koud als de buitenlucht, terwijl er direct boven de nieuwe isolatie een dampdichte dakbedekking ligt waar geen vocht doorheen kan. Alles wat aan waterdamp langs of door je nieuwe isolatie omhoog trekt, komt op dat koude beschot tot stilstand en slaat daar neer. Er is geen ventilerende laag die het kan afvoeren, want een plat dak leent zich daar niet voor. Dat is de reden dat vakmensen deze route ontraden en niet een kwestie van gemakzucht.
De dampremmer is hier het hele plan
Wie toch van binnenuit isoleert, staat of valt met een dampremmende laag aan de warme zijde, dus direct onder de isolatie en boven het plafond. Die folie moet luchtdicht doorlopen: overlappingen met tape verbonden, aansluitingen op de wanden met een lijmrand of een klemlat, en elke doorvoer met een manchet. Een gaatje van een centimeter laat over een winter aanzienlijk meer vocht door dan het hele folieoppervlak samen, want het transport gaat door luchtstroming en niet door diffusie. Praktisch betekent dit dat er geen inbouwspots, geen doorgeschroefde ophangpunten en geen losse kabeldoorvoeren in dat plafond mogen zitten. Wil je toch spots, hang dan een tweede, verlaagd plafond met een installatieruimte eronder, zodat de dampremmer intact blijft. Die extra laag kost hoogte maar redt de constructie.
Wanneer binnenuit toch de juiste keuze is
Er zijn situaties waarin de route van boven niet openstaat. De bedekking kan pas een paar jaar oud zijn, waardoor het zonde is die te vervangen alleen om er isolatie onder te leggen. Bij een appartement of een gemeenschappelijk dak beslist de vereniging van eigenaars over het dak en jij alleen over je eigen plafond. Bij een monument kan de dakopbouw aan de buitenzijde niet dikker worden zonder het beeld te veranderen. En soms gaat het maar om één ruimte, bijvoorbeeld een uitbouw die als werkkamer wordt gebruikt, en is een ingreep aan het hele dak buiten verhouding. In al die gevallen is binnenuit verdedigbaar, mits je de dampremmer serieus neemt en accepteert dat je hoogte inlevert.
Hoe het werk in elkaar zit en wordt gerekend
De gebruikelijke opbouw begint met een regelwerk tegen het bestaande plafond of tussen de balken, waarin de isolatie klemvast komt te zitten. Daaronder komt de dampremmende folie, en daaronder een tweede regelwerk of een installatieruimte, gevolgd door gipsplaat en afwerking. Materiaal en aanbrengen gaan per vierkante meter plafond, waarbij de folieaansluitingen langs de randen en rond doorvoeren als apart handwerk tellen. Buiten die meterprijs vallen het verplaatsen van lampen en leidingen, het aanpassen van deurkozijnen en plinten als het plafond zakt, en het opnieuw schilderen. Vraag ook naar de Rc-waarde die haalbaar is binnen de hoogte die je kunt missen; bij PIR haal je met tien centimeter al een respectabele waarde, bij minerale wol heb je meer dikte nodig.
De luchtlaag die nergens heen kan
De fout die de meeste schade aanricht is isolatie tussen de balken aanbrengen en daarboven een luchtspouw laten zitten, in de veronderstelling dat die spouw het vocht wel afvoert. Bij een schuin dak met ventilatieopeningen bij de goot en bij de nok werkt dat inderdaad. Bij een plat dak is er nergens een in- en uitstroomopening, dus die spouw is een gesloten doos waarin vochtige lucht rondstaat en tegen het koude beschot condenseert. Het water druppelt vervolgens terug op de isolatie, die zijn werking verliest, en het beschot rot van bovenaf zonder dat er ook maar één druppel regen bij komt kijken. Vul die ruimte daarom volledig of laat de isolatie strak tegen het beschot aansluiten, en leg de dampremmer eronder als enige verdediging.
Veelgestelde vragen
Hoeveel hoogte kost isoleren van binnenuit?
Reken op tien tot vijftien centimeter als je de isolatie tegen het plafond aanbrengt en daar een installatieruimte en gipsplaat onder hangt. Zit de isolatie tussen de bestaande balken, dan blijft het beperkt tot de dikte van de folie en de afwerking. In een ruimte met een plafondhoogte van tweeënhalve meter is dat merkbaar maar acceptabel; in een lage uitbouw kan het net te veel zijn.
Kan ik dit zelf doen?
Het regelwerk, de platen en de gipsplaat zijn goed te doen voor iemand die handig is. Het risico zit in de dampremmer, en dat is precies het deel waar je bij zelfwerk overheen leest. Een naad die niet is getapet of een spot die er later doorheen gaat, zorgt voor schade die je pas na een paar winters ziet. Laat op zijn minst de folieaansluitingen door een vakman controleren.
Helpt het ook tegen hitte in de zomer?
Deels. Isolatie vertraagt de warmtestroom in beide richtingen, dus de ruimte warmt trager op. Bij PIR gaat dat minder goed dan bij een zwaar materiaal als houtvezel of steenwol, die meer warmte kunnen bufferen voordat ze hem doorgeven. Voor een ruimte onder een plat dak op het zuiden is de kleur en de reflectie van de bedekking bovenop vaak effectiever dan de isolatie eronder.