Plat dak
Plat dak reparatie: wanneer het moet, wat het kost en hoe het gaat
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een reparatie aan een plat dak is zinvol zolang de schade plaatselijk is en de isolatie eronder droog is: een naad opnieuw verkleven, een blaas opensnijden en overlappen, of een scheur met een gewapende laag dichtzetten. Zit er vocht in het pakket, dan verplaatst een reparatie het probleem alleen.
De vier schadebeelden en waar ze vandaan komen
Wat je op een plat dak aantreft valt bijna altijd in vier categorieën. Een blaas is een bult onder de bedekking, ontstaan doordat er vocht of lucht onder zit dat bij zon uitzet en de laag omhoog drukt. Een open naad zie je bij bitumen waar twee banen elkaar overlappen en de verkleving is losgelaten door beweging of veroudering. Een scheur zit vrijwel altijd bij een opstand, een hoek of een dakrand, dus op de plek waar het materiaal een knik maakt en de spanning zich concentreert. En dan is er mechanische schade: een tak, een ladder, een tuinstoel of een steen die door een vogel is neergelegd. Bepaal eerst welke van de vier je hebt, want de aanpak en de urgentie verschillen per soort.
Hoe elk schadebeeld wordt hersteld
Een blaas snijdt de dakdekker kruislings open, waarna de vier flappen worden teruggeslagen en het geheel volledig moet drogen. Daarna gaan de flappen terug en komt er een lap overheen die rondom ruim overlapt. Een losgelaten naad wordt schoongemaakt, ontvet en opnieuw verkleefd, met een strook eroverheen die aan beide zijden voorbij de naad reikt. Een scheur bij een opstand vraagt om een gewapende oplossing: een strook wapeningsvlies in een vloeibare coating of een nieuw hoekstuk, zodat de laag de beweging kan volgen die de scheur veroorzaakte. Mechanische schade is de eenvoudigste: reinigen en een lap aanbrengen. In alle vier de gevallen geldt dezelfde voorwaarde, en dat is de ondergrond. Droog, schoon en licht opgeruwd; op vochtig of vervuild materiaal hecht geen enkel product.
Waarom de isolatie de beslissing bepaalt
Onder de bedekking ligt bij de meeste platte daken een isolatiepakket, en zodra daar water in zit verandert de vraag. Nat isolatiemateriaal verliest zijn werking en geeft dat vocht langzaam af aan het dakbeschot eronder. Bovendien verplaatst water zich horizontaal door het pakket, waardoor de vlek binnen meters van het eigenlijke lek kan zitten. Een dakdekker stelt dat vast met een proefgat: een klein vierkant dat wordt uitgesneden, beoordeeld en weer dichtgemaakt. Voelt de isolatie klam of drukt er water uit, dan is een lap op de bedekking zinloos, want je sluit het vocht in. Dan gaat het over het uitnemen van het natte deel of over vervanging van het hele pakket. Laat dat proefgat maken voordat er iets wordt gerepareerd, niet erna.
Hoe een reparatie wordt afgerekend
Reparatiewerk gaat per klus en niet per vierkante meter, omdat de oppervlakte klein is en het meeste van de tijd in voorrijden, opstellen en voorbereiden zit. Daaruit volgt een praktische consequentie: een tweede en derde herstelpunt tijdens hetzelfde bezoek zijn goedkoop ten opzichte van de eerste. Laat dus het hele dak nalopen als er toch iemand op staat, en vraag om foto's van de plekken die nog niet stuk zijn maar wel aandacht vragen. Opsporen is een aparte post wanneer de oorzaak niet zichtbaar is; dat gebeurt met water, met rook of met een vochtmeting en wordt per bezoek of per dagdeel gerekend. Vraag vooraf of die opsporingskosten verrekend worden met de reparatie als die uit hetzelfde bezoek volgt.
De valkuil: blijven repareren op een dak dat op is
Vanaf de derde reparatie op hetzelfde dak binnen enkele jaren is de rekensom vrijwel altijd doorgeslagen naar vervangen. Een bitumen dak dat aan het eind van zijn termijn loopt is over het hele oppervlak even oud: de bestrooiing is weggespoeld, het materiaal is bros geworden en er zit een fijn craquelépatroon in dat je met je vingernagel voelt. Op zo'n dak lost een lap één plek op, en scheurt de volgende ergens anders. Elk bezoek vraagt opnieuw voorrijden en opstellen, en na drie beurten ligt er nog steeds oud materiaal. Laat daarom bij de tweede reparatie beoordelen hoeveel jaar er nog in zit en vraag daar een onderbouwing bij. Valt dat oordeel op een paar jaar, gebruik de reparatie dan als overbrugging en plan de vervanging in.
Veelgestelde vragen
Kan ik een plat dak zelf repareren?
Bij een aanwijsbare beschadiging op een goed bereikbaar dak van een schuur of aanbouw is een reparatielap of een gewapende coating een reële zelfklus, mits je de ondergrond droog en schoon krijgt en de droogtijd respecteert. Wat je zelf niet kunt beoordelen is of de isolatie eronder nat is, en juist dat bepaalt of de reparatie zin heeft. Bij twijfel eerst laten kijken.
Waarom komt het water niet binnen op de plek van het gat?
Omdat water tussen de lagen zijwaarts loopt voordat het naar beneden gaat. Het volgt de helling van het beschot, de naden in de isolatie en de balken, en komt binnen op het laagste punt dat het tegenkomt. Zoeken op de plek van de vlek levert daarom zelden iets op. Een dakdekker begint bij de details en de hoogste punten en werkt naar beneden.
Kan een reparatie in de winter worden uitgevoerd?
Een noodreparatie wel, een definitieve meestal niet goed. Lijmen en coatings hebben een minimale verwerkingstemperatuur en hechten slecht op koud of vochtig materiaal, en een dak dat 's nachts bevriest droogt overdag nauwelijks. Laat het water in de winter stoppen met een tijdelijke oplossing en plan het echte herstel in een droge periode met hogere temperaturen.