Schoorsteen
Regenkap op de schoorsteen: nodig of niet?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een regenkap op de schoorsteen is nodig zodra er geen toestel meer op het kanaal is aangesloten of zodra er vocht in de schoorsteenwand trekt. Bij een kanaal dat regelmatig wordt gestookt, verdampt het meeste regenwater vanzelf en is een kap vooral comfort. Op een gesloten cv-afvoer hoort nooit een kap.
Wat regen in een schoorsteenkanaal aanricht
Een gemetselde schoorsteen is aan de bovenkant open, en bij een flinke bui loopt daar meer water in dan mensen denken. Waar dat water terechtkomt hangt af van het kanaal. In een gestookt kanaal verdampt het grotendeels, al lost het onderweg roet op en vormt het een zure oplossing die de voegen en de binnenkant aantast. In een ongebruikt kanaal blijft het staan of trekt het in het metselwerk. Dat metselwerk zit vaak dwars door de woning heen, en dan verhuist het vocht naar de binnenmuur op zolder of op de bovenverdieping. Je herkent het aan een donkere plek met een witte, poederige rand van uitgebloeide zouten. In de winter komt vorstschade erbij: water in de kop van de schoorsteen bevriest, zet uit en drukt de bovenste stenen los.
Wanneer een kap echt nodig is
Er zijn drie situaties waarin een afdekking geen luxe is. De eerste is een kanaal dat niet meer wordt gebruikt, bijvoorbeeld nadat de open haard is dichtgezet of de gaskachel is vervangen door centrale verwarming. Dat kanaal droogt nooit meer op eigen kracht. De tweede is een woning waar al vochtplekken langs het schoorsteenkanaal zichtbaar zijn; dan is de schade al bezig. De derde is een schoorsteen die hoog boven de nok uitsteekt en veel slagregen vangt. Stook je daarentegen dagelijks een houtkachel, dan houdt de warmte het kanaal droog en is een kap vooral prettig omdat er geen water in de kachel loopt. Belangrijk is dan wel dat de kap de trek niet beperkt en dat de doorlaat rondom groter is dan de doorsnede van het kanaal.
De alternatieven voor een kap
Als het kanaal definitief buiten gebruik is, is een gesloten afdekplaat met een kleine geventileerde opening vaak beter dan een kap. Die plaat sluit het water volledig buiten en laat via een rooster net genoeg lucht door om het kanaal te laten drogen, zodat er geen muffe lucht of schimmel ontstaat. Volledig dichtsmeren is een slecht idee, want dan sluit je vocht op in het metselwerk. Een tweede maatregel die vaak vergeten wordt is de afdekking van de kop zelf: een betonnen of natuurstenen afdekplaat met een overstek en een druiprand houdt regen van het metselwerk af en heeft niets met het kanaal te maken. Zit er ongedierte in, dan is een uitvoering met roestvast gaas de oplossing; kauwen bouwen graag een nest van takken in een breed kanaal.
Plaatsing, onderhoud en wat het aan werk vraagt
Een kap of afdekplaat wordt per stuk gerekend en het werk zelf duurt kort. De rekening wordt bepaald door de manier waarop iemand bij de schoorsteen komt en door wat er aan het metselwerk moet gebeuren. Zit de kop vol zachte voegen, dan grijpen klembeugels nergens in en hoort er eerst voegherstel plaats te vinden. Laat dat samen begroten. Handig is om de kap te combineren met een veegbeurt of met ander dakwerk, zodat de toegang maar één keer wordt geregeld. Onderhoud is beperkt tot een jaarlijkse blik: zit de kap nog recht, is het gaas niet dichtgeslibd met roet en zitten de stelschroeven vast. Dat kun je bij een lage schoorsteen zelf, maar klim niet naar de nok van een hellend pannendak zonder dakhaken en een lijn.
De kap op de verkeerde afvoer
De fout met de ernstigste gevolgen is een kap plaatsen op een afvoer die bij een verbrandingstoestel hoort. Bij een moderne cv-ketel gaat het om een gesloten systeem waarin rookgassen naar buiten en verse lucht naar binnen gaan door één afgestemd eindstuk. Iets erop zetten verstoort die balans en kan leiden tot storingen of tot onvolledige verbranding, met koolmonoxide als gevolg. Ook bij een oudere gaskachel of geiser met een open afvoer geldt dat je nooit iets op het kanaal zet zonder een installateur. Een tweede versie van dezelfde fout is een kap met fijn gaas op een kanaal waarop een houtkachel is aangesloten: dat gaas slibt binnen een stookseizoen dicht met roet en teer, en dan slaat de rook de kamer in. Kies dan een grovere maas.
Veelgestelde vragen
Hoe weet je of er water in je schoorsteen loopt?
Kijk op zolder naar de plek waar het kanaal door de ruimte gaat. Donkere vlekken, een witte poederige aanslag of afbladderende verf op het metselwerk wijzen op vocht. Een tweede signaal is een muffe, roetachtige geur die na een regenbui sterker is. Bij een open haard zie je soms druppels of natte as in de stookplaats zelf, en dat is het duidelijkste teken.
Beïnvloedt een regenkap de trek van een houtkachel?
Als hij goed is gedimensioneerd nauwelijks, en bij een deflectoruitvoering verbetert de trek zelfs bij bepaalde windrichtingen. Te laag geplaatst of te krap bemeten knijpt de kap de uitstroom af en dan trekt de kachel merkbaar slechter. Test het na plaatsing door bij het aanmaken te kijken of de rook direct omhoog gaat; slaat hij terug de kamer in, dan moet de kap hoger.
Kan een ongebruikt kanaal helemaal dicht?
Boven wel, onder niet. Sluit je het kanaal aan beide kanten volledig af, dan blijft het vocht dat al in het metselwerk zit opgesloten en ontstaat er schimmel. De gangbare oplossing is boven een afdekking met een kleine ventilatieopening en beneden een rooster in de dichtgezette stookopening, zodat er langzaam lucht doorheen trekt en het kanaal droog blijft.