Schoorsteen
Schoorsteen verwijderen: wat komt erbij kijken?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een schoorsteen verwijderen kan gedeeltelijk, tot net onder het dakvlak, of helemaal tot in de woning. Gedeeltelijk slopen is het gangbaarst: de schacht gaat eraf, het gat in het dak wordt dichtgezet met beschot en pannen, en de rest blijft binnen staan. Volledig slopen raakt de constructie en de indeling.
Gedeeltelijk of helemaal, en wat dat aan werk scheelt
Bij gedeeltelijk slopen breekt de dakdekker het metselwerk af tot ongeveer een halve meter onder het dakvlak. Het restant wordt afgedekt, het gat in het beschot wordt met nieuw plaatmateriaal gedicht, er komt folie en lattenwerk in en het pannenvlak wordt doorgelegd. Op zolder blijft dan een stomp staan die niets meer doet en die je kunt afwerken of laten zitten. Volledig verwijderen betekent dat de schacht verdieping voor verdieping naar beneden wordt gesloopt, met alle gevolgen voor de vloeren waar hij doorheen gaat, voor de wand waarin hij is opgenomen en voor het puin dat door het huis naar buiten moet. Dat is een verbouwing en geen dakklus. Wie alleen van het lekkende, verweerde bovendeel af wil, is met de gedeeltelijke variant vrijwel altijd beter uit.
Draagt de schoorsteen iets?
Dit is de vraag die je beantwoordt voordat er één steen loskomt. In oudere woningen is een gemetselde schacht regelmatig opgenomen in de bouwmuur en draagt hij mee aan de stabiliteit daarvan. Ook komt het voor dat een gording of zelfs de nokbalk op de schoorsteen rust of ertegenaan is gelegd, omdat dat bij de bouw de makkelijkste oplossing was. Haal je die steun weg zonder vervanging, dan gaat de kap op dat punt zakken en dat zie je terug als een knik in de nok. Laat daarom vanaf de zolder bekijken waar de balken aankomen en of ze de schacht raken. Is dat zo, dan hoort er een oplossing in de offerte: een balk die wordt doorgezet, een schoor of een steunconstructie. Bij twijfel is een beoordeling door een constructeur de goedkoopste stap in het hele traject.
Wat er nog door het kanaal loopt
Een schoorsteen die geen rook meer afvoert, is daarmee niet automatisch leeg. In veel woningen is een van de kanalen in gebruik als ventilatiekanaal voor de badkamer, het toilet of de keuken, en soms loopt er de afvoer van een geiser of een oude kachel doorheen. Kijk ook naar de kap: bij een woning met mechanische ventilatie eindigt de afzuiging regelmatig in de schoorsteen in plaats van in een eigen dakdoorvoer. Verdwijnt de schacht, dan moet die afvoer een nieuwe weg naar buiten krijgen, en dat betekent een dakdoorvoer met de bijbehorende aansluiting. Controleer daarnaast bij een cv-ketel op welke wijze de rookgassen naar buiten gaan. Zit er een kunststof pijp door het oude kanaal, dan hoort die pijp bij het dichtmaken van het dak netjes te worden ingewerkt en niet zomaar te worden afgeknipt.
Hoe het werk wordt gerekend
Slopen en dichtmaken gaat per klus, met de toegang als grootste variabele. Voor een schoorsteen midden op een nok is een steiger of hoogwerker nodig, en die post is vaak omvangrijker dan het sloopwerk zelf. In de offerte horen verder: het afbreken van het metselwerk, het naar beneden brengen en afvoeren van het puin, het dichten van het dakbeschot, folie, tengels en latten, het doorleggen van het pannenvlak met de benodigde pannen en het afwerken van de stomp op zolder. Vraag expliciet naar de pannen. Bij een oud dak is het model vaak niet meer leverbaar en dan zijn er tweedehands pannen nodig die bij de bestaande passen. Vraag ook hoe het puin naar beneden gaat: via een puinstortkoker aan de steiger of met de kruiwagen door het huis maakt voor je woning nogal verschil.
De schoorsteen die je met de buren deelt
Bij rijtjeswoningen en twee-onder-een-kapwoningen staat de schoorsteen regelmatig op de bouwmuur, en dan zijn er twee kanalen in één schacht: één van jou en één van de buren. Die schacht is dan gemeenschappelijk eigendom, precies zoals de muur eronder. Slopen zonder overleg is in dat geval niet alleen onverstandig maar ook juridisch problematisch: je haalt de rookgasafvoer of het ventilatiekanaal van je buren weg en je grijpt in op een muur die je samen bezit. Zelfs als hun kanaal ook buiten gebruik is, hebben ze een stem in wat er met de gedeelde schacht gebeurt. Maak daarom eerst afspraken op papier over wie wat betaalt en hoe het dakvlak aan beide zijden wordt dichtgemaakt. Achteraf een discussie voeren over een halve schoorsteen is een taai en duur gesprek.
Veelgestelde vragen
Heb ik een vergunning nodig om een schoorsteen te slopen?
Vaak niet, maar er zijn uitzonderingen. Bij een monument, in beschermd stadsgezicht of bij een woning waar de gemeente eisen aan het straatbeeld stelt, kan het wel vergunningsplichtig zijn, zeker aan de voorzijde. Ook een sloopmelding kan aan de orde zijn als er asbest bij betrokken is. Bel je gemeente voordat je opdracht geeft; dat gesprek duurt tien minuten en voorkomt gedoe achteraf.
Wat gebeurt er met de stomp die op zolder overblijft?
Die kun je laten staan en desgewenst afwerken met een plaat of met stucwerk. Belangrijk is dat de bovenkant wordt afgedekt zodat er geen puin of vocht in kan zakken, en dat er onderin een kleine ventilatieopening blijft zodat het metselwerk kan drogen. Een volledig dichtgezette stomp met vocht erin geeft na een paar jaar vochtplekken op de zolderwand.
Levert het verwijderen van de schoorsteen isolatiewinst op?
Een beetje. Een gemetselde schacht is een ononderbroken massa die door het geïsoleerde dakvlak steekt en dus een koudebrug vormt, en bovendien tocht een oud kanaal. Het is zelden de reden om te slopen, maar als het dak toch open gaat en de schoorsteen doet niets meer, is het een logisch moment om beide in één keer aan te pakken.