Schoorsteen
Schoorsteen veeg set: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een schoorsteen veeg set bestaat uit een borstel, koppelbare flexibele stangen en meestal een gewicht of een adapter voor een stofzuiger. De borstelsoort moet bij het kanaal passen: staal in gemetseld werk, nylon of polypropyleen in een RVS flexbuis. Een stalen borstel beschadigt dunwandig RVS onherstelbaar.
Wat er in een set hoort te zitten
De kern is de borstel: rond of vierkant, met de diameter of de diagonaal van je kanaal plus een paar centimeter zodat hij overal langs schuurt. Daarnaast koppelbare stangen, tegenwoordig meestal van flexibel glasvezelversterkt kunststof met een schroefdraad of een klikkoppeling. Reken op genoeg lengte om het hele kanaal te halen, met een meter reserve. Bij vegen van bovenaf hoort er een gewicht onder de borstel zodat hij door zijn eigen massa zakt; bij vegen van onderaf duw je de borstel omhoog en heb je dat gewicht niet nodig. Verder hoort er praktisch spul bij dat vaak ontbreekt: een afdekplaat of kachelzeil om de opening af te sluiten, een stofzuigeraansluiting, een emmer voor het roet en handschoenen. Kijk bij een kant-en-klare set dus niet naar het aantal onderdelen maar naar de diameter en de borstelsoort.
Waarom de borstelsoort er zo toe doet
Een gemetseld kanaal heeft een ruw, hard oppervlak waar aangekoekt roet stevig op zit. Daar is een stalen veerborstel voor gemaakt: die schuurt de aanslag los zonder dat het metselwerk eronder lijdt. Zit er in je schoorsteen een RVS flexibele buis, en dat is bij een moderne houtkachel of een gerenoveerd kanaal vaak het geval, dan is staal precies verkeerd. Zo'n buis is dunwandig en geribbeld; een stalen borstel schuurt de wand op en kan de ribbels beschadigen, waardoor er scheurtjes ontstaan waarlangs rookgassen in de spouw van het oude kanaal komen. Voor RVS gebruik je een borstel met nylon of polypropyleen haren. Weet je niet wat erin zit, kijk dan met een zaklamp door het aansluitstuk omhoog of vraag het na bij degene die de kachel heeft geplaatst. Bij twijfel is kunststof de veilige keuze.
Zelf vegen of een veger laten komen
Bij een houtkachel op de begane grond met een recht, goed bereikbaar kanaal kun je dit prima zelf. Van onderaf werken is het veiligst: je sluit de kachelopening af met een zeil met een sleuf, duwt de borstel stang voor stang omhoog en laat het roet in de kachel of in een emmer vallen. Je hoeft dan het dak niet op. Waar het overgaat in werk voor een ander: een kanaal met bochten, een open haard met een grote rookvang, een kanaal dat je alleen van bovenaf kunt bereiken, en alles wat met gas of met een cv-ketel te maken heeft. Daar zit meer aan vast dan roet verwijderen, want een veger controleert ook de trek, de aansluitingen en de staat van het kanaal. Vraag daarnaast je verzekeraar wat de polis eist; sommige polissen vragen om een veegbewijs van een erkend bedrijf.
De fout die pas bij de volgende brand blijkt
Alleen het rechte stuk vegen en de rookvang boven de kachel overslaan. Juist op de plek waar de rookgassen afkoelen en van richting veranderen, slaat teer neer, en teer is het spul dat bij een schoorsteenbrand fel brandt. Wie de borstel netjes op en neer beweegt maar het aansluitstuk en de bocht niet losneemt en uitschraapt, laat de gevaarlijkste laag zitten. Neem daarom het verbindingsstuk tussen kachel en kanaal los, borstel het apart schoon en controleer meteen de pakking. Een tweede punt dat mensen overslaan is de controle van bovenaf. Ook zonder het dak op te gaan kun je met een verrekijker zien of het metselwerk boven het dakvlak nog gaaf is en of de loodaansluiting rond de schoorsteen strak zit. Dat is de plek waar de meeste schoorsteenlekkages beginnen.
Veelgestelde vragen
Hoe vaak moet een houtkachelkanaal geveegd worden?
Bij regelmatig stoken in het stookseizoen is één keer per jaar de gangbare frequentie, en bij intensief gebruik of bij vochtig hout twee keer. Het gaat niet om de kalender maar om de aanslag: is de laag roet dikker dan een paar millimeter, dan is het tijd. Vochtig hout en smoren met een dichtgeknepen luchttoevoer versnellen de aanslag aanzienlijk.
Hoe voorkom ik roet in de kamer bij zelf vegen?
Sluit de kachelopening af met een kachelzeil of een stuk plaat met een sleuf waar de stang doorheen gaat, en zet daar een stofzuiger met een fijnstoffilter op zodat er onderdruk ontstaat. Leg folie op de vloer tot een meter rondom en haal alles wat stof vangt uit de kamer. Werk rustig; snelle bewegingen met de borstel blazen roet naar buiten.
Kan ik een veegluik laten maken?
In een gemetseld kanaal kan onderin een luik worden aangebracht waardoor je het losgeborstelde roet eruit schept zonder de kachel te demonteren. Dat is een ingreep in het metselwerk en werk voor een vakman, maar het maakt jaarlijks vegen aanzienlijk eenvoudiger. Bij een RVS-systeem zit er meestal al een inspectie- of veegdeksel onderin het kanaal.