Schoorsteen
Trekkap op de schoorsteen: wanneer helpt dat?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een trekkap op de schoorsteen helpt alleen als de haard rookt door valwind of doordat de schoorsteen te laag staat ten opzichte van het dak of een gebouw ernaast. Zit het probleem in een te klein kanaal, een verstopping of te weinig verse lucht in de kamer, dan verandert een kap niets.
Hoe trek in een schoorsteen ontstaat
Trek is een drukverschil. Warme rookgassen zijn lichter dan de buitenlucht, dus stijgen ze op, en die stijging zuigt verse lucht door het vuur naar binnen. Hoe hoger het kanaal en hoe groter het temperatuurverschil, hoe sterker dat effect. Daarom trekt een haard slecht bij het aansteken, wanneer het kanaal nog koud is, en beter zodra het is opgewarmd. Een kanaal dat aan een koude buitengevel ligt of dat boven het dak niet is geïsoleerd, blijft langer koud en trekt dus slechter. Het tweede deel van de vergelijking is de aanvoer. Een woning met kierdichting, mechanische afzuiging en een afzuigkap kan zoveel lucht wegnemen dat de schoorsteen de omgekeerde kant op gaat werken en rook de kamer in trekt. Een kap doet aan geen van beide iets.
Welke kappen er zijn en wat ze doen
Een gewone regenkap is een plaatje op pootjes dat inregenen tegenhoudt en verder niets aan de trek verandert. Een statische trekkap heeft een vorm die de wind langs de opening leidt, waardoor er onderdruk boven het kanaal ontstaat en de rook wordt meegezogen. Een draaikap, ook wel windgestuurde kap, draait op een lager met de wind mee en houdt de uitmonding altijd van de wind af; die werkt goed bij valwind langs een hoger gebouw of een boom. De zwaarste oplossing is een mechanische rookgasventilator: een aangedreven kap die de gassen actief afzuigt en die je met een regelaar instelt. Die haalt vrijwel elk trekprobleem weg, maar hij vraagt stroom op het dak, onderhoud en een terugslagbeveiliging voor als hij uitvalt terwijl het vuur brandt.
Eerst uitsluiten wat er werkelijk aan de hand is
Voordat je iets op het dak zet, loop je vier dingen af. Is het kanaal schoon en vrij van vogelnesten, en wanneer is het voor het laatst geveegd. Klopt de verhouding tussen de doorsnede van het kanaal en de opening van de haard; bij een open haard is een kanaal dat te wijd is net zo schadelijk als een te nauw kanaal, want de gassen koelen af en zakken terug. Steekt de uitmonding hoog genoeg boven de nok en boven de omliggende daken uit, met een vrije ruimte rondom. En krijgt de kamer genoeg verse lucht, ook met de afzuigkap aan. Zet dat laatste concreet op de proef: open een raam op een kier terwijl het rookt. Verdwijnt het probleem, dan is luchttoevoer de oorzaak en heeft een kap geen zin.
Hoe het plaatsen van een trekkap wordt afgerekend
Een kap plaatsen gaat per stuk, met de montage inbegrepen, en het bedrag hangt vooral aan de manier waarop iemand bij de schoorsteen komt. Staat de schoorsteen dicht bij de dakrand van een woning met één verdieping, dan volstaat een ladder met dakhaken. Bij een hoge nok of een schoorsteen midden op het dak komt er een hoogwerker of een steiger bij, en die post is bij dit soort kleine klussen vaak groter dan de kap zelf. Vraag daarom of het plaatsen kan worden gecombineerd met een veegbeurt of met het nakijken van het loodwerk. Bij een mechanische kap komt er een elektrische aansluiting en een bediening binnen bij; dat is werk voor een elektricien en het hoort als aparte regel op de offerte, samen met de vraag wie de leiding wegwerkt.
De kap die de trek juist smoort
Een kap met een te kleine doorlaat verandert een klein trekprobleem in een groot probleem. De vuistregel is dat de vrije doorstroomopening van de kap minstens gelijk is aan de doorsnede van het kanaal, en liever ruimer. Kappen met fijn vonkengaas eronder zijn de bekendste boosdoener: het gaas slibt binnen een seizoen dicht met roet en vliegas, en dan knijp je het kanaal af zonder dat je het ziet. Het gevolg is rook in de kamer bij het aansteken en een haard die pas na een halfuur wil trekken. Kies dus gaas met ruime mazen of laat het weg als er geen rieten daken in de buurt liggen, en neem de kap mee in de jaarlijkse veegbeurt. Een kap die niemand ooit schoonmaakt, werkt na een paar jaar averechts.
Veelgestelde vragen
Kan ik een trekkap zelf op de schoorsteen zetten?
Technisch is het eenvoudig, want de meeste kappen klemmen met stelbouten in of om de pot. Het probleem is de plek. Je werkt op een hellend dakvlak, met beide handen bezig, naast een schoorsteen die zelden binnen ladderbereik staat. Kun je er via een plat dak of een dakkapel veilig bij, dan is het te doen. In alle andere gevallen weegt de klus niet op tegen het risico.
Helpt een hogere schoorsteen beter dan een kap?
Vaak wel, want hoogte lost de oorzaak op in plaats van het gevolg. Als richtlijn geldt dat de uitmonding boven de nok uitkomt, of dat hij binnen een straal van enkele meters nergens door een hoger vlak wordt overschaduwd. Verlengen kan met een geïsoleerde rvs-pijp op de bestaande pot. Bij een gemetselde schoorsteen is dat zwaarder werk, omdat het metselwerk de extra hoogte moet dragen.
Waarom rookt mijn haard alleen bij bepaalde windrichtingen?
Dat wijst op valwind. Bij een specifieke richting stuwt de wind tegen een hoger dak, een boom of een gevel en duikt daarna omlaag, precies over jouw uitmonding heen. In plaats van onderdruk ontstaat er overdruk en wordt de rook terug het kanaal in geduwd. Een draaikap die zich van de wind af richt, is voor dit patroon de meest gerichte oplossing.