Plat dak
Renovatie plat dak: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een renovatie van een plat dak volgt een vaste volgorde: eerst onderzoek naar vocht, dan de keuze tussen overlagen of strippen, dan afschot en isolatie en pas als laatste de nieuwe bedekking. Een dak dat er van bovenaf nog heel uitziet maar plassen vasthoudt, is aan renovatie toe.
De signalen dat een plat dak toe is aan vervanging
Bitumen verouderd door ultraviolet licht en door temperatuurwisselingen. De eerste fase zie je aan een matte, ruwe toplaag waar de leislag van af is gespoeld. Daarna verschijnt craquelé: een fijn netwerk van scheurtjes dat op een gebarsten glazuur lijkt. Vervolgens komen blazen, en die ontstaan doordat vocht tussen de lagen bij opwarming uitzet. Een derde signaal is plasvorming die na twee dagen droog weer niet weg is; het water zelf lekt niet, maar het houdt de bedekking permanent koud en nat, waardoor die op die plek sneller veroudert. Kijk ook naar de randen en de opstanden, want daar begint het bijna altijd. Een bitumineus dak gaat twintig tot dertig jaar mee, EPDM veertig tot vijftig. Weet je het bouwjaar van de laatste beurt niet, dan zegt de staat van de opstanden het meest.
Bitumen, EPDM of kunststof als nieuwe laag
Bitumen in twee lagen blijft de meest toegepaste oplossing op woningen. Het is robuust, plaatselijk te repareren en bestand tegen een ladder of een tak. Nadeel is het open vuur bij het aanbrengen en de beperkte levensduur ten opzichte van de alternatieven. EPDM is één rubberen vel zonder naden, gaat langer mee en wordt koud verwerkt, maar een reparatie vraagt een specifiek reinigings- en lijmsysteem en het materiaal is gevoeliger voor scherpe voorwerpen. Kunststof banen van pvc of tpo worden met hete lucht aan elkaar gelast en zijn licht, wat helpt op een constructie die weinig kan hebben. Voor een dak waar zonnepanelen of een terras op komen, is de mechanische sterkte belangrijker dan de levensduur op papier. Vertel de dakdekker daarom vooraf wat er straks op het dak gebeurt.
De volgorde van het werk op de dagen zelf
Op dag één komt het materieel en wordt de oude laag opengesneden of afgevoerd. Bij strippen gaat alles tot op het beschot eraf en verdwijnt in een container of via een afvoerkoker naar beneden. Daarna gaat de ondergrond droog en vlak, wordt de dampremmende laag aangebracht en volgen de isolatieplaten. Die worden mechanisch bevestigd of in koudlijm gezet, waarbij de bevestigers in het beschot of in de betonvloer moeten grijpen. Vervolgens komt de onderlaag van de bedekking en tot slot de toplaag. Elke opstand, elke doorvoer en elke dakrand wordt daarna apart afgewerkt, en dat detailwerk kost meer tijd dan het vlak. Aan het eind van elke dag moet het dak waterdicht zijn, ook als er nog een laag ontbreekt, dus een goede ploeg werkt in stroken die op één dag afkomen.
Hoe een renovatie van een plat dak wordt afgerekend
Het vlak gaat per vierkante meter en die eenheid dekt de bedekking, het aanbrengen en de bevestiging. Alles wat een rand of een doorbreking is, gaat per strekkende meter of per stuk: de dakrand, de opstanden langs een muur, de doorvoeren, de hemelwaterafvoer en de noodoverloop. Sloop en afvoer horen apart benoemd te worden met een aanduiding van het volume, want oude bitumen met grind is zwaar en bepaalt het aantal containers. Vraag daarnaast naar de toegang: kan het materiaal met een ladderlift omhoog of moet er een kraan komen, en waar staat die dan. Herstel van beschot dat pas bij het openleggen zichtbaar wordt, hoort als stelpost met een bovengrens erin. Zonder dat plafond is de eindafrekening een verrassing die altijd één kant op valt.
De doorvoer die niemand meeneemt
Op een plat dak steken altijd dingen omhoog: een ontluchting van de riolering, een dakdoorvoer van de mechanische ventilatie, een kabeldoorvoer voor zonnepanelen, soms een schoorsteentje. Bij een renovatie wordt het pakket dikker, en dan steken die doorvoeren te weinig boven de nieuwe bedekking uit. De regel is dat er minstens vijftien centimeter tussen de bovenkant van de bedekking en de bovenrand van de doorvoer hoort te zitten. Wordt dat vergeten, dan waait bij een najaarsbui water over de rand naar binnen en zoekt het zich een weg langs de buis. Die lekkage is lastig te vinden, want het water komt meters verderop naar beneden. Loop daarom vóór de opdracht het dak op met de dakdekker, wijs elke doorvoer aan en laat op de offerte zetten dat ze worden verlengd.
Veelgestelde vragen
Kan een plat dak in de winter gerenoveerd worden?
Bij droog en vorstvrij weer wel. Bitumen laat zich bij lage temperaturen lastiger uitrollen en koudlijm bindt trager af, dus de ploeg werkt langzamer. EPDM-lijm heeft een ondergrens rond vijf graden. Wat echt niet kan is werken op een natte of bevroren ondergrond, want dan sluit je vocht in. Dakdekkers hebben in de winter meestal wel ruimte in de planning.
Moeten de zonnepanelen eraf bij een dakrenovatie?
Ja, en dat is een aparte post. Panelen op een plat dak staan meestal in een ballastsysteem dat op de bedekking rust, en dat moet weg voordat er iets gebeurt. Vraag wie de panelen loskoppelt en terugplaatst en wie er verantwoordelijk is als er daarna een storing optreedt. Laat dat op papier zetten, want de dakdekker en de installateur wijzen anders naar elkaar.
Wat is een noodoverloop en heb ik die nodig?
Een noodoverloop is een korte pijp door de dakrand die het water eruit laat lopen zodra de gewone afvoer verstopt is. Zonder die pijp blijft het water op het dak staan en kan de constructie bezwijken onder het gewicht. Bij nieuwbouw is een noodoverloop standaard; op oudere daken ontbreekt hij vaak. Laat er bij een renovatie een aanbrengen, want het is een kleine ingreep met een groot gevolg.