Dak vervangen
Rieten dak vervangen: wanneer het moet, wat het kost en hoe het gaat
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een rieten dak vervang je zelden in één keer, want rietdekkers werken per dakvlak en de noordzijde en de nok zijn eerder op dan de rest. Bepalend is de resterende dikte van het rietpakket, niet de leeftijd. Het werk gaat per vierkante meter en de nok wordt apart gerekend.
Meten hoeveel riet er nog in zit
Een rietdak houdt water tegen doordat de halmen schuin liggen en het water van halm naar halm naar beneden geleiden. Zolang het pakket dik genoeg is, komt vocht nooit tot onderin. Nieuw riet ligt ongeveer dertig centimeter dik, en door verwering slijt de bovenlaag langzaam weg. Een rietdekker steekt een dunne priem schuin in het dak en leest af hoeveel er nog staat; zakt die er ver in of komt hij op zacht, vergaan materiaal, dan is dat vlak toe aan vervanging. Zelf kun je erop letten of de bindingen zichtbaar worden, of het oppervlak ribbelig wordt met zichtbare halmuiteinden, en of er langs de nok of bij de dakkapel putten ontstaan waar water blijft hangen.
Alles eraf, één vlak of alleen opdikken
Er zijn drie routes en ze verschillen sterk in omvang. Een volledig nieuw dak betekent al het oude riet eraf, de latten controleren en vervangen, en opnieuw dekken; dat is de zwaarste ingreep en levert het langst mee. Eén dakvlak vernieuwen is gebruikelijk als de noordzijde is versleten terwijl het zuiden nog jaren mee kan, en het is de route waarmee mensen het onderhoud spreiden. Opdikken, dus nieuw riet over het oude aanbrengen, kan alleen als de onderlaag nog gezond en droog is; anders sluit je vergaan materiaal in en gaat de rot verder onder een nette buitenkant. Een rietdekker bepaalt dat door een proefstuk open te leggen, en dat oordeel wil je vóór de offerte hebben.
De constructie die bij vernieuwing verandert
Bij een traditioneel dak ligt het riet op latten met daaronder een open zolderruimte, zodat het pakket van twee kanten kan drogen. Bij een schroefdak ligt het riet op een gesloten, geïsoleerde plaat en wordt het met lange schroeven en draad vastgezet. Dat tweede is nu gangbaar bij woningen die de zolder als woonruimte gebruiken, omdat je dan kunt isoleren zonder de open constructie kwijt te raken. Ga je van open naar gesloten, dan verandert er meer dan het riet: er komt een plaat, isolatie en een brandwerende laag bij, en de bouwfysica moet kloppen zodat er geen vocht tussen riet en plaat blijft hangen. Dat is een verbouwing en geen onderhoudsbeurt, dus laat het vooraf goed doorrekenen.
Doorlooptijd, seizoen en de manier van afrekenen
Rietdekken gaat per vierkante meter dakvlak, gemeten over het schuine oppervlak, en de nok wordt daarnaast per strekkende meter gerekend omdat die met vorsten, met een rieten nok of met een zinken afdekking wordt afgewerkt. Los daarvan staan de steiger, het verwijderen en afvoeren van het oude riet, en het vervangen van latten of tengels dat pas zichtbaar wordt als het dak open ligt. Reken op weken en niet op dagen: een gemiddeld woonhuisdak vraagt een rietdekker met een ploeg al gauw enkele weken, en in die periode staat er steiger. Het werk gaat het hele jaar door, alleen bij vorst en bij langdurige regen ligt het stil omdat nat riet niet goed te verwerken is.
Alleen de zonzijde aanpakken
De keuze die later spijt oplevert, is één vlak vernieuwen zonder naar de rest te kijken. Riet op het noorden blijft langer nat, houdt mos vast en slijt daardoor sneller dan riet op het zuiden, dus meestal is dat het vlak dat aan de beurt is. Wie om esthetische redenen de zichtzijde vernieuwt en de noordkant laat zitten, staat een paar jaar later weer met een steiger. Er is nog iets: nieuw riet is goudgeel en verkleurt in twee tot drie jaar naar grijs, dus twee vlakken van verschillende leeftijd blijven zichtbaar verschillen. Laat een rietdekker per vlak beoordelen wat de resterende termijn is en plan de vervanging zo dat je de steiger zo min mogelijk keren nodig hebt.
Veelgestelde vragen
Kan een rieten dak worden geïsoleerd bij vervanging?
Dat is precies het moment, want het riet gaat er toch af. Er komt dan een gesloten, geïsoleerd dakvlak onder het nieuwe riet, waarop het riet wordt geschroefd. Dat verandert wel de bouwfysica van je dak: de zolder wordt bij de warme schil getrokken en het riet kan alleen nog van buitenaf drogen. Laat de opbouw daarom door iemand met ervaring in rietdaken bepalen.
Wat doet een rieten dak met de verzekering?
Verzekeraars stellen aanvullende eisen, meestal over de afstand tot belendingen, over de schoorsteen en de rookgasafvoer, en soms over een vonkenvanger of een brandwerende laag. De premie ligt hoger dan bij een pannendak. Meld een vernieuwing altijd, want de opbouw kan invloed hebben op de voorwaarden. Vraag je verzekeraar vooraf wat er bij een schroefdak verandert.
Waarom is de nok eerder aan vervanging toe?
Op de nok komt water van twee zijden samen en staat het riet het steilst, waardoor het daar het meest te verduren heeft. Bovendien zitten daar de afdekking en de bindingen die het geheel op zijn plaats houden. Een nok vernieuwen is een aparte, kortere klus die je meestal een of twee keer doet binnen de levensduur van het dakvlak eronder.