Plat dak
Ventilatie door het dak: de doorvoer uitgelegd
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een dakdoorvoer voor ventilatie brengt vervuilde binnenlucht boven het dakvlak uit en houdt tegelijk regen buiten. Op een plat dak staat zo'n doorvoer op een plakplaat of manchet die in de dakbedekking wordt opgenomen, met de uitmonding minstens dertig centimeter boven het dakvlak. Isolatie om de pijp voorkomt condens in de leiding.
Wat er door een dakdoorvoer naar buiten gaat
Op een gemiddelde woning zitten er meerdere doorvoeren door het dak, en ze doen niet hetzelfde. De mechanische ventilatiebox blaast gebruikte lucht uit keuken, badkamer en toilet naar buiten en heeft de grootste diameter. De rioolontluchting laat de standleiding ademen, zodat er geen onderdruk ontstaat die de waterslotjes leegtrekt en de badkamer laat stinken. Een afzuigkap met motor kan een eigen kanaal hebben. Ten slotte zijn er kleine doorvoeren voor kabels en voor de ontluchting van een cv-ketel of boiler. Elk van die vier stelt eigen eisen aan diameter, hoogte en plaats, en ze mogen niet zomaar op elkaar worden aangesloten. Vraag daarom bij verbouwing altijd na wat er precies op een bestaande pijp is aangesloten.
Hoe de doorvoer waterdicht in de bedekking zit
De pijp zelf houdt geen water tegen; de aansluiting doet dat. Bij bitumen zit er een plakplaat om de pijp, een stevige flens die met de brander of met kleefmiddel in de bedekking wordt opgenomen en waar de volgende laag overheen komt. Bij EPDM gebeurt hetzelfde met een rubberen manchet die op het membraan wordt gelijmd of gelast. In beide gevallen ligt de flens dus tussen de lagen en niet erop, want alleen dan loopt het water over de aansluiting heen in plaats van erlangs. Kit hoort daar niet bij en is een teken dat er iets is verholpen in plaats van gemaakt. Rond de pijp is bovendien werkruimte nodig, dus een doorvoer vlak tegen een opstand of dakrand is lastig fatsoenlijk aan te sluiten.
Waarom er water uit de ventilatiebox komt
Afgevoerde binnenlucht is warm en vochtig. Zodra die lucht een koude buis in gaat, slaat de damp neer op de wand, precies zoals op een koud glas in de zomer. In een ongeïsoleerde pijp die door een koude zolder loopt, vormt zich zo een filmpje dat naar het laagste punt zakt. Ligt dat laagste punt bij de box, dan druppelt er water uit het apparaat of staat het in de slang te klotsen. De oplossing is tweeledig: isoleer de pijp over het hele koude traject en leg hem met verval naar buiten toe, zodat condens naar de doorvoer loopt en niet terug. Een doorvoer met een geïsoleerde binnenbuis doet ditzelfde in het deel dat door het dakpakket steekt.
Hoe het plaatsen wordt afgerekend
Een doorvoer gaat per stuk, en die post dekt het materiaal, het maken van het gat, de aansluiting op de bedekking en het afwerken met een kap. Het voorrijden en de toegang staan daar los van en worden per bezoek of per dagdeel gerekend, wat verklaart waarom vier doorvoeren tegelijk veel gunstiger uitpakken dan vier keer één. Bij een dak met een isolatiepakket hoort ook het doorboren en luchtdicht afwerken van de dampremmende laag erbij; vraag of dat is meegenomen. Wordt de bedekking sowieso vernieuwd, laat dan alle doorvoeren in één keer meelopen. Ze zijn even oud als de rest en de aansluiting is nergens goedkoper te maken dan wanneer de lagen toch openliggen.
De uitmonding die zijn eigen lucht terugzuigt
De fout die niemand ziet en iedereen ruikt, is een afvoer die te dicht bij een aanzuigopening of een te openen raam uitkomt. De box blaast dan gebruikte lucht uit die door de wind meteen weer wordt aangezogen, en het gevolg is een woning waar het luchtje van de badkamer nooit verdwijnt terwijl de ventilatie volgens de meter gewoon draait. Ook een rioolontluchting vlak naast een dakraam levert een slaapkamer op die je in de zomer niet open wilt zetten. Houd afstand tussen uitblaas en aanzuig, en houd de rioolontluchting weg bij ramen en dakkapellen. Verplaatsen kan later alleen door opnieuw een gat te maken en beide aansluitingen te herstellen.
Veelgestelde vragen
Mag je zelf een dakdoorvoer plaatsen?
Op een schuur of garage met bitumen kan een handige doehetzelver het aan, mits hij met een kleefsysteem werkt en niet met open vuur. Op een woningdak begin je er niet aan: de aansluiting bepaalt of het geheel droog blijft en een fout zie je pas als het plafond vlekt. Branden zonder ervaring is bovendien de belangrijkste oorzaak van brand tijdens dakwerk.
Hoe hoog moet de pijp boven het dak uitkomen?
Dertig centimeter boven het dakvlak geldt als gangbare ondergrens, zodat sneeuw, bladeren en opstuivend water er niet in komen. Ligt er grind of komt er een dakterras, dan reken je vanaf dat niveau en niet vanaf de bedekking. Bij een rioolontluchting speelt daarnaast de afstand tot ramen mee. Een kap of muts erop houdt regen buiten zonder de doorstroming te knijpen.
Wat doe je als het rond de doorvoer lekt?
Eerst vaststellen of het lekwater is of condens. Lekwater verschijnt tijdens en vlak na regen, condens juist bij koud weer zonder neerslag. Bij lekwater zit het bijna altijd in de rand van de plakplaat, die door beweging van de pijp los is gekomen. Dat herstel je door de aansluiting opnieuw op te nemen in de bedekking, niet door er kit omheen te smeren.