Plat dak
Vervangen plat dak: wanneer het moet, wat het kost en hoe het gaat
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Het vervangen van een plat dak betekent de oude bedekking eraf, de isolatie beoordelen of vernieuwen en een nieuwe laag aanbrengen in bitumen, EPDM of kunststof. Blazen, scheuren rond de opstanden en natte isolatie zijn de signalen dat lappen niet meer loont. Het werk zelf beslaat één tot drie dagen.
De signalen die vervangen boven repareren zetten
Bij bitumen zie je aan het eind van de levensduur dat het oppervlak craquelé vertoont, een netwerk van fijne scheurtjes zoals in oude verf, en dat de leislag is weggespoeld waardoor de zwarte laag eronder bloot ligt. Blazen wijzen op vocht tussen de lagen dat bij zon uitzet. Bij EPDM zie je zelden slijtage in het vlak maar wel in de naden en bij de details, waar de lijmverbindingen loslaten. Het zwaarste signaal is natte isolatie: druk met je voet op verschillende plekken en let op of het dak plaatselijk meegeeft of zompig aanvoelt. Komt daar een lekkage bij die op wisselende plekken binnenkomt zonder aanwijsbaar gat, dan is het pakket verzadigd en heeft een reparatie geen zin meer.
Wat er in welke volgorde gebeurt
De ploeg begint met het leegmaken van het dak en het afzetten van de plek waar het puin naar beneden komt, meestal een stortkoker naar een container. Daarna gaat de oude bedekking eraf, laag voor laag, en komt de isolatie bloot te liggen. Op dat moment volgt het beoordelingsmoment: droge platen kunnen blijven liggen, natte gaan mee de container in. Vervolgens controleert de dakdekker het beschot of het beton eronder en herstelt hij wat zacht is. Dan komen achtereenvolgens de dampremmende laag, de nieuwe isolatie, de nieuwe bedekking en tenslotte de details: opstanden, doorvoeren, de dakrand en de aansluiting op de afvoer. Een dak van dertig vierkante meter is zo in één dag rond, mits het weer meewerkt en er niets tegenvalt onder de oude laag.
Bitumen, EPDM of kunststof
Bitumen wordt in twee lagen aangebracht en gebrand of gekleefd, is ongevoelig voor mechanische schade en laat zich op elke vorm aansluiten. Het nadeel is de open vlam bij branden en het feit dat het uit meerdere banen met naden bestaat. EPDM komt bij een woningdak vaak in één stuk, waardoor er geen naden in het vlak zitten, en het is bestand tegen ultraviolet licht en beweging. De details vragen wel vakwerk, want alles wordt koud verlijmd. Kunststof banen zoals PVC of TPO worden met hete lucht gelast en zijn licht, wat prettig is op een constructie die weinig gewicht verdraagt. Voor een woningdak liggen bitumen en EPDM qua levensduur dicht bij elkaar; de keuze hangt vaker af van de vorm van het dak en van wat de uitvoerder beheerst.
Wat er in de offerte hoort en wat vaak ontbreekt
Vraag om het aantal vierkante meters, het type en de dikte van de isolatie met de bijbehorende Rc-waarde, het aantal lagen bedekking en de manier van bevestigen. Vraag daarnaast expliciet naar vier regels die er vaak niet in staan: het slopen en afvoeren van de oude laag met de stortkosten erbij, het verhogen van de dakrand omdat het pakket dikker wordt, het verlengen van doorvoeren en ontluchtingen, en het aanbrengen of vernieuwen van een noodoverstort. Vraag ook wat er gebeurt als het beschot onder de oude laag is aangetast en laat dat als stelpost met een maximum vastleggen. Tot slot: laat noteren hoeveel dagen het dak open ligt en hoe het bij regen wordt afgedekt, want dat bepaalt je risico.
Een nieuwe laag over natte isolatie
De duurste beslissing bij een dakvervanging is de oude isolatie laten liggen zonder te controleren of hij droog is. Dat gebeurt vaker dan je denkt, want die platen zien er van bovenaf hetzelfde uit en het scheelt sloopwerk, containerruimte en een dag arbeid. Zit er water in, dan sluit je dat in tussen twee dampdichte lagen. Het kan geen kant op, de isolatiewaarde is weg en het beschot eronder blijft langzaam wegrotten terwijl er bovenop een nieuw dak ligt met garantie. Het merkwaardige is dat de lekkage soms jaren wegblijft, waardoor niemand het verband legt tot het dak begint door te buigen. Snijd daarom bij de sloop op meerdere plekken een plaat open en knijp erin. Nat materiaal voelt koud en zwaar en laat zich uitknijpen.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een nieuw plat dak mee?
Een tweelaags bitumen systeem haalt bij goed onderhoud twintig tot dertig jaar, EPDM in één baan dertig tot vijftig. Bepalend is niet zozeer het materiaal als wel de detaillering bij opstanden, doorvoeren en de dakrand, want daar begint vrijwel elke lekkage. Een jaarlijkse controle waarbij de afvoer wordt vrijgemaakt, scheelt in de praktijk meer dan de keuze tussen de twee materialen.
Kan een plat dak in de winter vervangen worden?
Bij droog weer boven de vijf graden kan bitumen prima. Koud verlijmde systemen zoals EPDM zijn lastiger, omdat lijm en tape bij lage temperatuur slechter hechten en de fabrikant vaak een ondergrens voorschrijft. Vorst, regen en harde wind maken het werk sowieso onmogelijk. Voor een dak dat nu lekt, is een tijdelijke noodafdichting tot het voorjaar meestal de verstandigere route.
Moet de isolatie er altijd uit?
Nee. Droge platen met een redelijke dikte kunnen blijven liggen en er kan een nieuwe laag isolatie overheen om aan een hogere Rc te komen. Dat scheelt sloopwerk en afvoer. Alleen bij vocht, bij ingedeukte of vergruisde platen, of bij een isolatiewaarde die niet meer te repareren valt, gaat alles eruit. Laat die beoordeling doen op het moment dat het dak open ligt.