Pannendak
Wat kost dakpannen?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Wat dakpannen kosten hangt af van het model en het materiaal, en de pan zelf is het kleinste deel van de rekening. Betonpannen liggen onder keramische pannen, terwijl hulpstukken zoals nokvorsten, gevelpannen en ventilatiepannen per stuk worden gerekend en per eenheid een veelvoud van een gewone pan vormen.
Hoeveel pannen er op een vierkante meter gaan
De rekeneenheid die je nodig hebt is het aantal pannen per vierkante meter, want dat verschilt per model met een factor anderhalf. Een moderne opnieuw verbeterde holle pan of een sneldekker legt met ongeveer tien stuks per vierkante meter, sommige grootformaat betonpannen met acht of negen. Een oud hollandse pan heeft er veertien tot zestien nodig, omdat hij kleiner is en met meer overlap ligt. Een leipan of een muldenpan zit daar weer tussenin. Meet dus eerst het dakvlak op langs de schuine lengte en niet langs de plattegrond, want een dak van 45 graden is aanzienlijk groter dan de woning eronder. Bestel vervolgens ruim vijf procent extra voor breuk bij transport en verwerking, plus een kleine voorraad voor later.
Beton of keramiek: waar het verschil in zit
Betonpannen worden geperst uit een mengsel van cement, zand en pigment en krijgen doorgaans een coating die de kleur beschermt. Ze zijn maatvast, zwaar en gaan dertig tot vijftig jaar mee, waarbij de coating eerder verweert dan de pan zelf; een verkleurd betondak is dus niet automatisch een versleten dak. Keramische pannen worden van klei gebakken bij hoge temperatuur en zijn daardoor kleurvast tot in de kern, zeker in de geëngobeerde of geglazuurde uitvoering. Ze halen vaak vijftig jaar en meer. Het gewicht van beide ligt in dezelfde orde, zo rond de veertig tot vijftig kilo per vierkante meter, dus voor de draagconstructie maakt de keuze weinig uit. Wat wel telt: keramiek is brozer bij het belopen en breekt eerder bij een misstap.
Waarom de hulpstukken de rekening bepalen
Op het vlak van het dak liggen goedkope pannen, maar een dak bestaat niet alleen uit vlak. Nokvorsten worden per stuk gerekend en lopen over de hele lengte van de nok, gevelpannen sluiten beide zijkanten af, hoekkeperpannen volgen een schuine graat en bij elke doorvoer voor een ontluchting of een kachelpijp komt er een speciale pan. Ook ventilatiepannen zitten in dat rijtje, en die zijn nodig om de ruimte onder de pannen te laten drogen. Elk van die stukken vertegenwoordigt een veelvoud van een gewone pan. Bij een eenvoudig zadeldak blijft dat overzichtelijk, bij een dak met dakkapellen, hoekkepers en kilgoten loopt het aandeel hulpstukken hard op. Vraag daarom een specificatie waarin de aantallen per soort staan en niet alleen een totaal.
Wat er naast de pannen op de offerte hoort
De pannen zijn materiaal, het dak is werk. Op een complete offerte voor een pannendak staan daarnaast panlatten en tengels, een dampopen onderdakfolie, het aanbrengen zelf, het vastzetten van de pannen in de randzones tegen windzuiging, en de nokafwerking. Die nok kan in specie worden gelegd of droog met een vorstschroefsysteem en een ventilerende nokrol; dat laatste vraagt minder onderhoud en staat als aparte regel. Verder horen het afvoeren en storten van de oude pannen en de toegang tot het dak erop. Bij een rijtjeshuis is dat vaak een ladderlift, bij een vrijstaande woning een steiger of hoogwerker. Ontbreken die posten, dan vergelijk je twee offertes waarvan er één later wordt aangevuld.
De valkuil: bijkopen voor een bestaand dak
Wie enkele pannen nodig heeft na een storm, ontdekt vaak dat het model niet meer wordt gemaakt. Pannen zijn geen universeel product: de hart-op-hartmaat, de sponning en de opleghoogte verschillen per fabrikant en per serie, en een pan die er van de grond af hetzelfde uitziet kan enkele millimeters afwijken en daardoor niet sluiten. Het gevolg is een rij pannen die scheef ligt en bij slagregen water doorlaat. Zoek daarom eerst het merk en het type op, meestal ingeperst aan de onderzijde van de pan, en zoek daarop verder bij handelaren in gebruikte pannen. Bewaar bij een nieuw dak altijd een stapel reservepannen op een droge plek. Dat is de goedkoopste verzekering tegen dit probleem die er is.
Veelgestelde vragen
Kan ik zelf een gebroken dakpan vervangen?
Bij een goed bereikbaar dak met flauwe helling en een losliggende pan is dat een reële klus: de pan erboven iets optillen, de gebroken pan uitnemen en de nieuwe erin schuiven. Wat je nodig hebt is een dakladder die over de nok haakt, want lopen op pannen breekt er meer dan je repareert. Bij een steil dak, een hoge woning of vastgeschroefde pannen laat je het over.
Hoeveel weegt een pannendak per vierkante meter?
Inclusief panlatten en tengels kom je bij zowel beton als keramiek op ruwweg vijftig kilo per vierkante meter. Dat is relevant als je overweegt over te stappen van een licht materiaal, bijvoorbeeld van golfplaat of shingles naar pannen, want dan moet de kapconstructie het extra gewicht dragen. Laat dat beoordelen voordat je materiaal bestelt, niet erna.
Zijn tweedehands dakpannen een verstandige keuze?
Voor bijwerken van een bestaand dak vaak de enige optie, en dan prima. Voor een compleet nieuw dak is het risicovoller: je weet niet hoeveel vorstcycli de pannen achter de rug hebben en of ze onderling uit dezelfde partij komen. Klop een pan aan; een heldere klank wijst op een gezonde pan, een doffe op scheuren of verzadiging met water.