Dak vervangen
Wat kost een nieuw dak met dakpannen?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Wat een nieuw dak met dakpannen kost, wordt vooral bepaald door wat er onder de pannen zit en niet door de pannen zelf. Beschot, folie, tengels en panlatten zijn samen het grootste deel van het werk. Reken bovendien op een dakvlak dat flink groter is dan de plattegrond van je woning.
De opbouw van een pannendak van binnen naar buiten
Op de sporen of gordingen ligt het dakbeschot, tegenwoordig meestal een geïsoleerd dakelement of plaatmateriaal met isolatie erboven. Daarop komt een dampopen onderdakfolie die regen en stuifsneeuw opvangt die langs de pannen naar binnen waaien, en die het vocht uit de constructie laat ontsnappen. Op die folie worden tengels gelegd in de richting van de sporen; die maken de luchtspleet waardoor water naar de goot kan lopen en waardoor de folie kan drogen. Daar dwars overheen komen de panlatten, op een afstand die past bij de gekozen pan. Pas als laatste liggen de pannen erop. Wie alleen de pannen vervangt en de lagen eronder laat zitten, vernieuwt de zichtbare laag maar niet het dak.
Waarom het dakvlak groter is dan je plattegrond
Offertes gaan per vierkante meter dakvlak, en dat is de schuine oppervlakte, niet de oppervlakte van de woning eronder. Het verschil is groot genoeg om je te verrassen. Bij een dakhelling van dertig graden is het dakvlak ongeveer 1,15 keer de horizontale maat, bij vijfenveertig graden ruim 1,41 keer, en bij een steil dak van zestig graden zelfs het dubbele. Meet dus de lengte van de dakvoet tot de nok langs het schuine vlak, vermenigvuldig met de breedte en tel de vlakken bij elkaar op. Overstekken tellen mee, dakkapellen niet, want die worden apart gerekend. Met dat getal in de hand kun je twee offertes vergelijken en zie je meteen of iemand een andere oppervlakte hanteert.
Wat de pannenkeuze met de constructie doet
Betonpannen wegen ongeveer 45 kilo per vierkante meter, keramische pannen zitten daar iets onder en oude, dikke Hollandse pannen kunnen zwaarder uitvallen. Dat verschil van enkele kilo's per vierkante meter lijkt klein, maar over een dak van honderd vierkante meter praat je over honderden kilo's die de sporen dragen. Bij een woning uit de jaren dertig met slanke sporen op een ruime afstand kan de pannenkeuze daarom constructief worden bepaald in plaats van esthetisch. Er speelt nog iets mee: de panlatafstand verschilt per model, dus overstappen van een golfpan naar een vlakke pan betekent dat alle latten opnieuw worden gezet. Kies het model daarom vroeg, want het bepaalt het werk eronder.
Hoe een compleet pannendak wordt begroot
Het hoofdwerk gaat per vierkante meter en dekt beschot, folie, tengels, panlatten en het leggen van de pannen. Daarnaast zijn er onderdelen die per strekkende meter worden gerekend: de nok met vorsten, de hoekkepers, de kilgoten tussen twee dakvlakken en de aansluitingen langs de gevel. Loodwerk rond een schoorsteen gaat per aansluiting. De steiger of hoogwerker staat er los bij en wordt bepaald door de hoogte en de bereikbaarheid, en de container voor het puin door de hoeveelheid oude pannen. Vraag verder of het afvoeren van de oude pannen is inbegrepen en of de goten en de hemelwaterafvoer meegaan; die zijn even oud en je komt er nooit meer zo makkelijk bij.
De dakvoet die vergeten wordt
Nieuwe pannen op een oude dakvoet is de fout die pas bij de eerste najaarsstorm blijkt. De dakvoet is de onderste strook van het dak, waar de folie in de goot hoort uit te komen, waar een vogelschroot de opening tussen pan en lat afsluit en waar de eerste panlat hoger ligt zodat de onderste pan dezelfde hoek krijgt als de rest. Blijft die strook ongemoeid, dan eindigt de nieuwe folie boven het boeiboord in plaats van in de goot, en loopt al het water dat langs de pannen komt achter de goot langs het houtwerk naar beneden. Je ziet het aan een donkere streep op het boeiboord en aan mos onder de goot. Laat de dakvoet daarom altijd meenemen.
Veelgestelde vragen
Kan ik mijn oude pannen hergebruiken op een nieuw dak?
Soms, maar tel op de breuk. Bij het uitnemen sneuvelt een deel, en oude pannen zijn poreuzer, waardoor ze meer water opnemen en bij vorst eerder afschilferen. Bovendien moet je bijkopen, en een tweedehandspan uit een andere partij wijkt af in kleur en maat. Bij een monument of bij een pand met karakteristieke oude pannen is hergebruik wel de moeite waard.
Hoeveel dagen ligt mijn dak open?
Een dakdekker werkt per vlak en dekt af aan het eind van elke dag met folie of zeilen, dus het dak ligt nooit een hele nacht open. Bij een rijtjeshuis is een compleet pannendak in drie tot vijf werkdagen te doen, exclusief het opbouwen van de steiger. Regen en wind schuiven dat op, want folie leggen bij harde wind gaat niet.
Is een nieuw pannendak het moment om te isoleren?
Ja, dat is het logische moment. De pannen liggen er toch af, dus het isolatiepakket kan van bovenaf op het beschot zonder dat je binnen iets hoeft te slopen. Het extra werk beperkt zich tot het verhogen van de dakvoet, het verlengen van de gootbeugels en het aanpassen van de aansluiting bij de nok en de gevel.