Pannendak
Wespennest onder dakpannen: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een wespennest onder dakpannen zit vrijwel altijd in de luchtlaag tussen de pannen en het dakbeschot, waar het droog en windstil is. Het nest zelf beschadigt de pannen niet, maar de wespen knagen aan onbehandeld hout en kunnen via een kier bij het knieschot je zolder in komen.
Waarom wespen juist onder de pannen bouwen
Een koningin zoekt in het voorjaar een droge, donkere ruimte met een kleine opening en een stabiele temperatuur. Onder een pannendak vindt ze dat allemaal. De ruimte tussen de pannen en het beschot is geventileerd maar tochtvrij, hij wordt overdag door de zon opgewarmd en er zit een opening bij elke pankop. Het nest begint zo groot als een golfbal en groeit in één zomer uit tot het formaat van een voetbal, soms groter. Het materiaal is papier: houtvezels die de werksters van onbehandeld hout afschrapen en met speeksel vermengen. Dat schrapen richt geen constructieve schade aan, maar het verklaart wel waarom je bij een oud nest fijne groeven ziet in de panlatten en in een houten boeiboord. Na de winter blijft het nest leeg achter; wespen gebruiken hetzelfde nest nooit een tweede seizoen.
Hoe je hoort en ziet waar het nest zit
De aanvliegroute verraadt de plek. Ga op een warme dag op afstand in de tuin staan en kijk waar de wespen consequent naar binnen gaan en weer uitkomen; dat is bijna altijd één vaste opening, bij de nokvorst, onder een gebroken pan of bij de aansluiting op de dakkapel. Binnen hoor je een zacht ritselen door het beschot heen, dat aanzwelt op een hete middag. Zie je losse papiervlokjes op de zoldervloer of tegen het knieschot, dan zit het nest daar vlak achter. Verwar het niet met een bijennest: honingbijen vliegen rustiger, in een rechte lijn, en je ziet stuifmeelklompjes aan hun poten. Bijen zijn beschermd en verhuizen doe je niet zelf, maar via een imker. Een wespennest mag wel worden bestreden.
Wat je zelf kunt doen en wat je beter laat
Zit het nest hoog in het dakvlak, dan houdt zelfwerk daar op. Je moet vanaf een ladder werken met een verstoorde kolonie boven je hoofd, en de reflex om achteruit te stappen kent maar één afloop. Bij een nest dat vanaf de zolder bereikbaar is en dat klein is, kun je met een poederproduct uit de bouwmarkt terecht, mits je in de schemering werkt, beschermende kleding draagt en de vluchtroute vrijhoudt. Wat je nooit moet doen is de opening dichtstoppen. Wespen zoeken dan een andere uitgang en die loopt vaak naar binnen, langs de dampremmer of via een spleet bij een dakraam, met tientallen dieren in de slaapkamer als resultaat. Een verlaten nest opruimen in de winter kan iedereen: het is dan een leeg papieren omhulsel.
Hoe bestrijding en dakwerk worden afgerekend
Een bestrijder rekent per nest en niet per uur, met een toeslag als het nest lastig bereikbaar is of als er een ladder of hoogwerker bij moet komen. In die post horen het middel, het behandelen en meestal een nacontrole of een garantie dat hij terugkomt als er na een week nog activiteit is. Het weghalen van het lege nest zit er lang niet altijd bij; vraag dat expliciet na. Moet er een pan af of een stuk knieschot open om erbij te komen, dan is dat dakwerk en geen bestrijding, en daarvoor komt een dakdekker. Die rekent zo'n handeling per klus. Combineer het als het kan: staat er toch iemand op het dak, laat dan meteen de nokvorsten en de aansluiting bij de dakkapel nalopen op de openingen waar de wespen doorheen kwamen.
Het gaas dat de ventilatie dichtzet en het dak laat rotten
Na een nest is de reflex om alles wat op een opening lijkt af te sluiten met fijn gaas of purschuim. Dat is precies de verkeerde ingreep. De ruimte onder de pannen moet doorwaaien: bij de goot komt lucht binnen, bij de nok gaat hij eruit, en die stroom voert het vocht af dat vanuit de woning omhoog trekt. Zet je die stroom dicht, dan blijft de onderkant van de pannen nat, slaat er condens neer op het beschot en begint het hout binnen enkele jaren te schimmelen. De juiste aanpak is anders: vogelschroot met ruime openingen bij de gootrand, hele pannen in plaats van gebroken exemplaren, en nokvorsten die droog zijn bevestigd met een geventileerde vorstrol. Daarmee houd je de lucht binnen en de dieren buiten.
Veelgestelde vragen
Betaalt de verzekering een wespennest onder het dak?
Meestal niet. Een opstalverzekering dekt schade door een plotselinge gebeurtenis en een nest valt daar niet onder. Sommige aanvullende woonpakketten of rechtsbijstandmodules bevatten wel een vergoeding voor ongediertebestrijding; kijk in je polisblad onder ongedierte. Bij een huurwoning ligt het bij de verhuurder, zeker als het nest in de constructie van het gebouw zit.
Komen wespen volgend jaar terug op dezelfde plek?
Niet in hetzelfde nest, want dat wordt na de winter verlaten en nooit hergebruikt. De plek blijft wel aantrekkelijk, omdat de eigenschappen die de eerste koningin aantrokken er nog steeds zijn. Het is dus goed mogelijk dat er een nieuw nest een halve meter verderop verschijnt. Openingen bij de nok en gebroken pannen herstellen verkleint die kans het meest.
Kun je een nest laten zitten tot het najaar?
Dat kan als het nest hoog zit, de vliegroute niet langs een deur of terras loopt en er niemand in huis allergisch is. In oktober sterft de kolonie vanzelf uit. Zit het nest bij een dakraam, boven de voordeur of vlak bij een slaapkamer, wacht dan niet: hoe groter de kolonie wordt, hoe feller de reactie op verstoring.