Schoorsteen
Dakje op schoorsteen: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een dakje op de schoorsteen, ook wel regenkap of afdekkap genoemd, houdt regen uit het kanaal en voorkomt dat vogels erin nestelen. Het staat op poten boven de opening, zodat rookgassen er nog steeds uit kunnen. Bij een kanaal dat niet meer wordt gebruikt is een afdekplaat met ventilatieopeningen de betere keuze.
Wat een kap op een schoorsteen doet
Een open schoorsteen is een pijp die recht naar de hemel wijst, en daar valt van alles in. Regen als eerste: bij een flinke bui verdwijnt er verrassend veel water in een kanaal van dertig bij dertig centimeter, en dat water zakt naar beneden tot het bij de kachel of op de bodem van de schacht terechtkomt. Vermengd met roet levert dat een zure vloeistof op die het metselwerk van binnenuit aantast en die bruine vlekken op de zolderwand geeft. Het tweede probleem zijn vogels, met name kauwen, die een schacht als ideale nestplaats zien en er takken in laten vallen tot het kanaal verstopt zit. Het derde is valwind: bij bepaalde windrichtingen duwt de wind de rookgassen terug naar beneden, en een goed vormgegeven kap kan dat effect verminderen.
Welke typen er zijn en waarvoor ze bedoeld zijn
De eenvoudigste uitvoering is een vlakke of licht gebogen plaat op vier poten, van roestvast staal of van beton, die de regen tegenhoudt en de opening vrijlaat. Daaronder valt vaak een vogelgaas of een korf van gaas met een ruime maas. Een tweede type is de deflectorkap, met schuine platen die de wind opvangen en boven de opening een onderdruk maken, waardoor de trek juist verbetert bij harde wind. Een derde type is de draaiende of meedraaiende kap, die met de wind meedraait zodat de opening altijd aan de luwe zijde ligt. Die is bedoeld voor kanalen met hardnekkige trekproblemen. Voor een kanaal dat helemaal buiten gebruik is, gebruik je geen rookkap maar een afdekplaat die het gat afsluit en aan de zijkanten een paar openingen houdt zodat de schacht kan ademen.
Wat een kap met de trek doet
Een kap mag de doorstroming niet knijpen. De vuistregel die installateurs aanhouden is dat het vrije doorlaatoppervlak tussen kanaal en kap minstens gelijk moet zijn aan de doorsnede van het kanaal zelf. Een plaat die te laag op zijn poten staat, halveert die doorlaat en dan gaat de kachel slechter trekken dan zonder kap. Hetzelfde geldt voor fijn vogelgaas: dat slibt binnen een seizoen dicht met roet en vormt dan een deksel. Kies daarom altijd een ruime maas en laat het bij de veegbeurt controleren. Let daarnaast op de hoogte van de schoorsteen zelf. Een kanaal dat te weinig boven de nok uitsteekt, staat in de windschaduw van het dak, en dan lost geen enkele kap het trekprobleem op. Dan moet het kanaal verlengd worden.
Bevestiging en hoe het werk wordt gerekend
Een kap wordt per stuk gekocht en de montage gaat per klus, waarbij de toegang zoals altijd de grootste factor is. Bevestigen kan op drie manieren: met poten die in de bovenste rand van het metselwerk worden geboord en gepluggd, met een frame dat klemmend in het kanaal valt, of met een voetplaat die op de afdekplaat wordt geschroefd. Kies roestvast staal en geen verzinkt materiaal, want de combinatie van zure rookgascondens en regen vreet een verzinkte laag binnen enkele jaren weg. Vraag of de bevestiging in de steen of in de voeg gaat: in de voeg boren is minder schadelijk maar geeft minder houvast in oud metselwerk. Combineer het plaatsen zo mogelijk met voegwerk of met het vervangen van het lood, want dan betaal je de steiger of hoogwerker maar één keer.
Het kanaal volledig dichtmaken
De fout die de meeste vervolgschade oplevert, is een ongebruikt kanaal luchtdicht afsluiten. Het lijkt logisch: geen regen erin, geen tocht, klaar. Maar in een gemetselde schacht zit vocht, en bij een schoorsteen die ooit rookgassen heeft afgevoerd zitten er ook zouten in het metselwerk. Sluit je de bovenkant hermetisch af terwijl de onderkant binnen ook dicht is gemetseld, dan blijft dat vocht rondgaan tussen de wanden. Het gevolg zie je op zolder als een vochtplek die niet weggaat, met witte uitslag en soms met een muffe geur, en aan de buitenkant als voegwerk dat na een paar winters uitbrokkelt. Laat daarom bovenin een afdekking met ventilatieopeningen aanbrengen en onderin een klein rooster. De schacht blijft dan droog zonder dat er iets in kan vallen.
Veelgestelde vragen
Heb ik een kap nodig als ik een cv-ketel op het kanaal heb?
Bij een moderne hr-ketel loopt de afvoer meestal via een kunststof pijp door het oude kanaal of via de gevel, en dan hoort er op die pijp een fabrieksuitmonding die bij het toestel is geleverd. Zet daar geen losse regenkap op, want dat verstoort de gecertificeerde afvoer. De oude gemetselde schacht eromheen krijgt wel een afdekking, maar dan als bouwkundige voorziening.
Kan ik een schoorsteenkap zelf plaatsen?
De handeling zelf is eenvoudig, de plek niet. Je staat op de nok, met een kap van enkele kilo's, een boormachine en pluggen. Vrijwel elk ongeval met dakwerk bij particulieren gebeurt op dat soort momenten. Wil je toch zelf iets doen, beperk je dan tot het uitzoeken van het juiste type en laat het monteren combineren met een veegbeurt of ander dakwerk.
Waarom waait de rook bij bepaalde wind toch naar binnen?
Dan is er sprake van valwind of van te weinig hoogteverschil met de omgeving. Een schoorsteen die niet ver genoeg boven de nok uitsteekt, of die naast een hoger gebouw of een grote boom staat, komt in een zone met overdruk terecht en dan wordt de rook teruggeduwd. Een deflectorkap kan helpen, maar het verlengen van het kanaal is vaak de enige echte oplossing.