Dakbeschot
Hout voor dakbeschot: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Het hout voor dakbeschot is tegenwoordig meestal underlayment of vurenhouten delen met messing en groef, en op oudere daken vind je nog kraaldelen. Underlayment van achttien millimeter is stijf genoeg om panlatten te dragen en werkt minder dan losse delen, wat scheuren in de dampremmer voorkomt.
Underlayment, vuren delen en OSB naast elkaar
Underlayment is een verlijmde plaat van naaldhoutfineer met een tand- en groefverbinding aan alle zijden, gemaakt voor gebruik onder dakbedekking. De plaat is stijf, vlak en verdraagt een tijdje vocht tijdens de bouw. Vurenhouten delen met messing en groef zijn losse planken die je op de sporen schroeft; ze zijn goedkoper per vierkante meter maar werken meer, waardoor er naden ontstaan die je bij een geïsoleerd dak moet dichten. OSB is een plaat van geperste houtspanen die constructief prima voldoet, maar die bij vochtbelasting opzwelt aan de randen en dan niet meer vlak ligt. Op een schuin dak onder pannen zie je underlayment het meest, op een plat dak zowel underlayment als multiplex. Kraaldelen op oude daken zijn sierlijk maar dun, en ze dragen een moderne pakketopbouw niet.
Welke dikte een dakbeschot nodig heeft
De dikte volgt de afstand tussen de sporen. Staan de sporen op zestig centimeter hart op hart, dan is achttien millimeter underlayment het gangbare uitgangspunt. Bij tachtig centimeter ga je naar tweeëntwintig millimeter, en bij een grotere overspanning hoort een dikkere plaat of een extra regel ertussen. Te dun beschot voel je meteen als je op het dak loopt: de plaat veert door tussen de sporen. Op termijn geeft dat scheuren in de dakbedekking van een plat dak en losse panlatten op een schuin dak. Op een plat dak telt bovendien de belasting van sneeuw en van iemand die de afvoer komt nakijken. Vraag de dakdekker welke afstand hij aantreft en welke dikte daarbij hoort; dat is een berekening en geen kwestie van smaak.
Waarom dakbeschot van binnenuit rot
Beschot dat verrot, is meestal niet nat geworden van bovenaf maar van onderaf. Warme binnenlucht draagt waterdamp mee en trekt omhoog. Raakt die lucht een koud vlak, dan slaat de damp neer. Bij een dak zonder sluitende dampremmer is de onderkant van het beschot precies dat koude vlak, zeker in een winternacht. Het hout wordt daar telkens een beetje vochtig en droogt overdag niet volledig op, en boven een vochtpercentage van twintig krijgen schimmels vat. Je merkt het aan donkere vlekken langs de sporen, aan een muffe geur en aan beschot dat bij een schroef geen grip meer geeft. De oplossing zit dus niet in dikker hout maar in een luchtdichte laag aan de warme kant en in een geventileerde spouw tussen het beschot en de dakbedekking.
Hoe beschotwerk wordt afgerekend
Nieuw dakbeschot gaat per vierkante meter, inclusief het materiaal en het schroeven op de sporen. Bij vervanging komt daar het slopen en afvoeren van het oude beschot bij, dat apart per vierkante meter of per container wordt genoteerd. Wordt er slechts een deel vervangen, dan werken de meeste bedrijven met een prijs per plaat of per strekkende meter, met een minimum omdat er hoe dan ook een dag met steiger of hoogwerker aan vast zit. De ingewikkelde post is het herstel van sporen. Die komt pas in beeld als het beschot eraf is, en dan zie je of een spoorvoet bij de muurplaat is weggerot. Laat die post als stelpost met een maximum opnemen en spreek af dat je meekijkt voordat er iets wordt gesloopt.
De platen die zonder ruimte tussen de naden worden gelegd
Hout werkt met vocht mee, ook verlijmde plaat. Een underlayment van tweeënhalve meter lang zet in een natte periode enkele millimeters uit. Legt de timmerman de platen strak tegen elkaar, dan is er geen ruimte om die beweging op te nemen en duwen de platen elkaar omhoog. Op een plat dak zie je dat als een rechte richel onder de bedekking, precies boven de naad, en juist daar slijt de bedekking het snelst. Op een schuin dak drukt het de panlatten uit lijn. De voorschriften noemen daarom een dilatatievoeg van enkele millimeters tussen de platen, en een grotere ruimte langs de opgaande gevel. Kijk bij het leggen even mee. Een naad die je met een mes ertussen kunt voelen, is goed; platen die klemmen, zijn een probleem dat je pas jaren later ziet.
Veelgestelde vragen
Kan ik dakbeschot van binnenuit vervangen?
Alleen bij een klein stuk en met de pannen eraf, want het beschot draagt de panlatten. Van binnenuit werken lukt hooguit als er een plaat tussen twee sporen wordt vervangen en de bedekking erboven intact blijft. Bij een plat dak is het vrijwel altijd van bovenaf, omdat je anders de dampremmer en de isolatie stukmaakt om erbij te komen.
Moet dakbeschot behandeld worden tegen vocht?
Nee, en het helpt vaak ook niet. Beschot hoort droog te blijven door de constructie eromheen: een sluitende dampremmer eronder en een geventileerde spouw erboven. Een verfje of een impregneermiddel op de onderkant kan zelfs tegenwerken, doordat het de plaat minder dampopen maakt en het vocht opsluit in het hout in plaats van het te laten uitdampen.
Waarom kraakt mijn dakbeschot bij temperatuurwisselingen?
Dat is hout dat beweegt langs een schroef of tegen een spoor. Bij zonsopkomst warmt het dakvlak snel op en zetten de platen uit; tegen de avond krimpen ze weer. Zit er te weinig ruimte in de naden of zijn de platen op te weinig punten bevestigd, dan schuift het hout met een tik. Vervelend maar zelden schadelijk, tenzij de tikken samengaan met zichtbare richels.