Dakbeschot
Pir platen direct tegen dakbeschot: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
PIR-platen direct tegen het dakbeschot schroeven kan, maar alleen als er boven dat beschot een doorlopende luchtspouw zit en je aan de binnenzijde een dampremmende laag aanbrengt. Zonder die twee sluit je vocht op tussen de isolatie en de dakbedekking, en dan rot het hout van binnenuit weg.
Waarom de plek van de isolatie het vocht verplaatst
Zolang een zolder ongeïsoleerd is, staat het dakbeschot vrijwel op binnentemperatuur. Er slaat weinig neer, want het hout is warm. Zodra je er isolatie tegenaan zet, verandert dat: de warmte blijft aan jouw kant en het beschot wordt koud. Warme binnenlucht draagt waterdamp met zich mee, en die damp trekt door plafonds, kieren en zelfs door de isolatie heen omhoog tot hij een koud vlak raakt. Daar slaat hij neer als condens. Bij een pannendak kan dat vocht nog weg, doordat er lucht langs de onderkant van de pannen trekt. Bij een dak dat aan de bovenzijde is dichtgemaakt met bitumen, met een dichte folie of met oude, met mortel volgesmeerde pannen kan het niet weg. Het hout blijft dan vochtig en verliest binnen enkele jaren zijn sterkte, terwijl de binnenkant er onveranderd netjes uitziet.
De luchtspouw boven het beschot is de voorwaarde
Isoleren tegen de onderkant van het beschot is alleen verantwoord als er boven het beschot geventileerd wordt. Bij een modern pannendak zit die spouw er standaard in: op het beschot ligt een dampopen folie, daarop tengels en daarop de panlatten, waardoor er tussen folie en pannen een doorlopende laag lucht zit die bij de dakvoet binnenkomt en bij de nok weggaat. Controleer of die stroom echt doorloopt, want een vogelschroot die is dichtgeslibd of een nokvorst die volledig in mortel zit, sluit hem af. Ligt er op jouw beschot geen folie en geen tengelwerk, dan trekt er lucht langs de pannen zelf en gaat het meestal ook goed. Ligt er bitumen op het beschot, zoals bij een lessenaarsdak of een oude aanbouw, dan is isoleren aan de binnenzijde zonder aanvullende maatregelen geen veilige route.
De dampremmer en de plekken waar hij lek is
Aan de warme kant van de isolatie hoort een dampremmende folie die de waterdamp tegenhoudt voordat hij het koude beschot bereikt. Die laag werkt alleen als hij vrijwel gesloten is, en daar gaat het in de praktijk mis. Elke naad moet met tape worden dichtgezet, de folie moet doorlopen tot in de aansluiting op de muren en rond elke doorvoer moet een manchet zitten. Inbouwspots zijn de bekendste boosdoener: een rij spots in een geïsoleerd schuin dak prikt net zoveel gaten in de damplaag als een slordige aansluiting bij de nok, en juist boven een spot is de luchtstroom naar boven het sterkst. Ook een luik naar de vliering en de doorvoer van de badkamerventilatie horen luchtdicht te zijn. Een dampremmer met gaten erin is geen halve oplossing maar vrijwel geen oplossing.
Tussen de sporen, eroverheen of allebei
PIR heeft een hoog rendement per centimeter: ongeveer acht centimeter haalt al een Rd rond de 3,5. Klem je de platen alleen tussen de sporen, dan blijft het hout van die sporen een doorlopende koudebrug, want hout isoleert veel minder dan PIR. Bij een spoor van zeven centimeter breed op elke zestig centimeter gaat er zo een merkbaar deel van je isolatiewaarde verloren, en op die koude lijnen tekenen zich later stofstrepen op het plafond af. De betere opbouw is daarom een tweede laag dwars over de sporen heen, waarbij de naden verspringen ten opzichte van de eerste laag. Kies je toch voor isoleren tussen de sporen, vul dan de kieren langs het hout met purschuim uit een pistool in plaats van met resten plaatmateriaal, en laat een spouw vrij tussen de plaat en het beschot als het dak boven niet ventileert.
Wat je zelf kunt en wanneer je iemand nodig hebt
Platen zagen en tussen de sporen zetten is een klus die veel mensen prima zelf doen, en het scheelt aanzienlijk in arbeid omdat isoleren van binnenuit per vierkante meter wordt gerekend en het grootste deel daarvan uren zijn. Waar je hulp bij nodig hebt is de beoordeling vooraf: is het beschot droog, ventileert het dak erboven, en waar zitten de doorvoeren. Laat dat bekijken voordat je materiaal koopt. Onverstandig is zelf isoleren op een dak dat op afzienbare termijn toch open moet. Gaan de pannen er binnen een paar jaar af, dan kun je beter wachten en van bovenaf isoleren met dakelementen; dan houd je de balken in het zicht en heb je geen koudebruggen. Vraag een dakdekker wat de staat van de pannen en het beschot toelaat.
Veelgestelde vragen
Mag PIR de dakbedekking raken?
Alleen als er boven de bedekking geen vocht kan blijven staan en de constructie daarop ontworpen is, zoals bij een warmdak op een plat dak. Bij een schuin dak met pannen wil je juist ruimte houden: de folie of het beschot moet aan de bovenzijde kunnen drogen. Duw de platen daarom niet strak tegen het beschot als er boven geen ventilatie is.
Welke dikte PIR heb ik nodig op een schuin dak?
Dat hangt af van het doel. Voor comfort op een zolderkamer is elke centimeter winst, voor een serieuze verbetering van de woning wordt vaak een Rd van 3,5 of hoger aangehouden, en subsidieregelingen stellen daar hun eigen eis aan. Kijk vooral naar wat er tussen de sporen past: is dat te weinig, dan is een extra laag over de sporen heen de manier om alsnog op de gewenste waarde te komen.
Kan ik PIR-platen tegen het beschot lijmen?
Lijmen wordt op een schuin dak zelden toegepast, omdat het hout werkt en de platen zwaar genoeg zijn om op termijn los te trekken. Mechanisch bevestigen met schroeven en drukverdeelplaatjes in de sporen is de gangbare manier, en dat is bovendien terug te draaien. Op een plat dak met een betonnen ondergrond is lijmen wel gebruikelijk, maar dat is een andere opbouw en een ander verhaal.