Dakbeschot
Wat is dakbeschot?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Dakbeschot is de gesloten laag hout of plaatmateriaal die op de sporen ligt en waar het lattenwerk en de dakbedekking op rusten. Het maakt de kap stijf, verdeelt de belasting en houdt wind en stuifsneeuw tegen. Oudere woningen hebben vurenhouten delen, nieuwere multiplex, spaanplaat of complete dakelementen met isolatie erin.
Welke soorten dakbeschot je in Nederlandse woningen tegenkomt
In vooroorlogse en naoorlogse woningen ligt vrijwel altijd geschaafd of ongeschaafd vurenhout in delen van twee tot drie centimeter dik, haaks op de sporen gespijkerd, soms met messing en groef en soms gewoon tegen elkaar aan. Vanaf de jaren zeventig verschijnt plaatmateriaal: underlayment, multiplex en spaanplaat, in grote vellen die sneller te leggen zijn. Sinds de jaren negentig worden veel daken gebouwd met complete dakelementen, waarbij het beschot, de isolatie en de binnenafwerking als één paneel op de gordingen komen. Je herkent het type meteen vanaf zolder: zie je losse planken met kieren waar licht doorheen valt, dan heb je klassiek beschot zonder isolatie. Zie je een strakke plaat met een folie erover, dan is er in de afgelopen decennia aan gewerkt of is de woning van recenter datum.
Wat het beschot constructief doet
Een kap bestaat uit sporen die naast elkaar staan en die op zichzelf makkelijk kunnen kantelen of scheefzakken. Het beschot koppelt al die sporen aan elkaar tot één vlak, en dat vlak neemt de windkracht op de gevels op en brengt die naar de bouwmuren. Bouwkundigen noemen dat de schijfwerking van het dakvlak, en het is de reden dat je nooit zomaar een groot stuk beschot mag weghalen zonder er iets voor terug te zetten. Daarnaast verdeelt het beschot puntlasten: een dakdekker die op één plek staat, drukt via het beschot op meerdere sporen tegelijk. Ten derde draagt het de tengels en panlatten en daarmee het volledige gewicht van de dakbedekking. Een beschot dat op één plek verzacht is, geeft dus zowel een zwakke plek in de stijfheid als een verzakking in het dakvlak.
Hoe je de staat beoordeelt zonder het dak open te breken
Het meeste zie je vanaf de zolder met een zaklamp. Schijn schuin langs het hout en let op donkere vlekken, kringen met een lichte rand en witte of grijze aanslag; dat laatste is vrijwel altijd schimmel op langdurig vochtig hout. Duw met een schroevendraaier tegen verdachte plekken, vooral bij de dakvoet, rond de schoorsteen en onder de kilgoten, want daar loopt het water samen. Zakt de punt zonder weerstand het hout in, dan is de vezel weg. Kijk daarnaast naar het dakvlak van buitenaf: een golf of een deuk in de pannenrijen verraadt beschot of sporen die doorbuigen. Ruik ook, want een zolder met een aardige, kelderachtige geur bij droog weer wijst op vocht in de constructie. Vind je iets, fotografeer het en noteer waar het zit, dat scheelt zoekwerk bij een offerte.
Wanneer beschot mee moet en hoe dat wordt begroot
Beschot vervangen gaat per vierkante meter, en die post staat op vrijwel elke offerte voor een dakrenovatie als stelpost, omdat pas na het verwijderen van de pannen te zien is hoeveel er slecht is. Vraag om een prijs per vierkante meter en om de afspraak dat je toestemming geeft voordat er meer wordt vervangen dan begroot. Het moment om beschot aan te pakken is altijd hetzelfde: als de bedekking er toch af gaat. Losse vervanging is onevenredig duur, want dan betaal je opnieuw voor het verwijderen en terugleggen van pannen, voor de steiger en voor het voorrijden. Ligt er nog klassiek beschot van losse delen en overweeg je isolatie, dan is dat hetzelfde moment: het beschot vervangen en isoleren in één beweging scheelt een complete tweede ronde.
Isolatie tegen nat beschot is de duurste misser
De fout die zich pas na jaren wreekt, is isolatiemateriaal tegen de binnenkant van een beschot plakken zonder eerst te controleren of het droog is en of er van buiten lucht bij kan. Zolang er nog vocht in het hout zit, sluit je dat op tussen een dampremmende laag aan de binnenkant en de dakbedekking aan de buitenkant. Het hout kan dan geen kant op en gaat van binnenuit rotten, terwijl je aan de nette afwerking niets ziet. Het gevolg merk je jaren later aan pannen die scheef komen te liggen of aan een spoor dat meegeeft. Laat daarom eerst de vochtoorzaak weg, laat het beschot drogen en zorg voor een doorlopende luchtspouw tussen isolatie en dakbedekking, met een opening bij de dakvoet en een uitgang bij de nok.
Veelgestelde vragen
Heeft elk dak dakbeschot?
Nee. Bij eenvoudige schuren en bij oudere pannendaken liggen de panlatten soms rechtstreeks op de sporen, zonder gesloten laag ertussen. Je herkent dat direct: vanaf de zolder kijk je dan tegen de onderkant van de pannen aan. Zo'n dak waait door bij harde wind en laat stuifsneeuw binnen, en het isoleren ervan begint altijd met het alsnog aanbrengen van een dichte laag.
Kan ik dakbeschot van binnenuit vervangen?
Bij losse rotte delen soms wel, maar het is bewerkelijk. Je werkt boven je hoofd, je moet de panlatten die erop vastzitten ontzien en je krijgt de nieuwe delen lastig op hun plaats zonder de pannen te verstoren. Bij meer dan een paar vierkante meter is werken van bovenaf sneller en netter, ook al betekent dat de pannen eraf. Laat een dakdekker beoordelen wat in jouw geval efficiënter is.
Welk materiaal is nu gebruikelijk voor nieuw dakbeschot?
Underlayment of watervast verlijmd multiplex van ongeveer achttien millimeter is de standaard, omdat dat vlak ligt en meteen de schijfwerking levert. Spaanplaat wordt afgeraden op plekken waar vocht kan komen, omdat het bij nat worden opzwelt en zijn sterkte verliest. Bij een volledige renovatie kiezen veel mensen voor geïsoleerde dakelementen, die beschot en isolatie in één laag combineren.