Dakbeschot
Planken voor dakbeschot: waar je op moet letten
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Planken voor dakbeschot zijn meestal vurenhouten delen met messing en groef van achttien tot tweeëntwintig millimeter dik, dwars over de sporen gelegd. De dikte volgt de afstand tussen die sporen: hoe verder ze uit elkaar staan, hoe zwaarder de plank moet zijn om onder de panlatten niet door te buigen.
Wat dakbeschot in de constructie doet
Het beschot heeft drie taken tegelijk. Het draagt de tengels en panlatten en verdeelt het gewicht van de pannen over de sporen. Het vormt het vlak waarop de waterkerende folie ligt, de laag die opwaaiende sneeuw en inregenend water opvangt dat langs de pannen komt. En bij veel kappen levert het de stijfheid: een dakvlak dat aan alle kanten is dichtgelegd, werkt als een schijf die voorkomt dat de kap in de lengterichting scheeftrekt. Bij een open beschot, waarbij alleen panlatten op de sporen liggen, ontbreekt die derde functie en moet de stijfheid ergens anders vandaan komen. Bij zichtwerk op een zolder komt er nog een vierde taak bij, want dan is de onderkant van de planken tegelijk het plafond dat je ziet.
Planken of plaatmateriaal
Platen van underlayment, multiplex of OSB liggen sneller, zijn stijver en geven direct schijfwerking. Het nadeel is vocht: OSB zwelt op als het nat wordt en komt daarna niet meer in vorm, en een aangetaste plaat vervang je in zijn geheel. Planken zijn arbeidsintensiever maar per stuk te vervangen, wat bij een reparatie op een oud dak scheelt, en ze zijn dampopen zodat er in de constructie minder snel vocht blijft hangen. Bij monumenten en bij renovatie waar het beschot in het zicht blijft, zijn planken vaak de enige acceptabele keuze. Let bij planken evenwijdig aan de goot wel op de stijfheid: die opbouw vormt geen schijf, dus dan hoort er een diagonaal windverband of een stalen band onder het beschot te zitten.
Houtsoort, dikte en vochtgehalte
Vuren is de standaard, geschaafd als het in het zicht komt en ruw als er isolatie en gipsplaat overheen gaan. De dikte hangt aan de sporenafstand: bij zestig centimeter hart op hart volstaat achttien millimeter, bij tachtig centimeter wil je tweeëntwintig of meer. Het belangrijkste getal staat zelden op de bon en dat is het vochtgehalte. Hout dat vers uit de handel komt kan ver boven de twintig procent zitten, en dat krimpt na het leggen in de breedte. Vraag om gedroogd materiaal en laat de planken een week op de bouwplaats liggen zodat ze zich aanpassen aan de omstandigheden. Leg ze daarna aan met een fractie speling in plaats van ze met een klemtang tegen elkaar te persen.
Hoe beschot wordt gerekend
Nieuw beschot gaat per vierkante meter, inclusief het hout, het leggen en het bevestigen. Herstel van bestaand beschot laat zich vooraf niet begroten, want hoeveel er rot is zie je pas als de pannen eraf zijn. Dat hoort daarom als stelpost op de offerte, met een prijs per vierkante meter of per strekkende meter plank en met de afspraak dat je bericht krijgt voordat die post wordt aangesproken. De toegang, het verwijderen van de pannen en het opnieuw dekken zijn eigen regels. Op een tuinhuis, een carport of een fietsenberging kun je beschot prima zelf aanbrengen; het is recht zagen en schroeven. Op een woningdak niet, want dan ligt het dak open en bepaalt het weer of je die dag droog blijft.
De planken die te strak of te nat zijn gelegd
Hout beweegt in de breedte en niet in de lengte, en dat is precies waar het misgaat. Worden natte planken strak tegen elkaar geperst, dan krimpen ze bij het drogen en trekken de messingen uit de groeven, met naden en piepende schroeven tot gevolg. Gebeurt het omgekeerde, en nemen droge planken vocht op omdat het dak een nacht open heeft gelegen in de regen, dan willen ze uitzetten en kan dat nergens heen. Het beschot komt dan bol te staan tussen de sporen. Dat merk je bovenop: de panlatten liggen niet meer in één vlak, de pannen sluiten niet en gaan klepperen bij wind. Herstellen betekent de pannen er weer af. Speling van een paar millimeter per plank voorkomt beide.
Veelgestelde vragen
Kan aangetast dakbeschot plaatselijk worden vervangen?
Bij planken kan dat goed: de rotte delen worden uitgezaagd tot op het midden van een spoor, en er komen nieuwe planken in dezelfde dikte terug. Bij plaatmateriaal vervang je een hele plaat. Belangrijk is dat de oorzaak weg is. Zit het rot bij de goot, dan lekt er water langs of overheen, en zonder dat te verhelpen is nieuw hout binnen een paar jaar in dezelfde staat.
Moet er folie op het dakbeschot?
Op een dak dat opnieuw wordt gedekt hoort er een dampopen waterkerende laag op, met tengels daaroverheen zodat er lucht tussen folie en panlatten kan bewegen. Die folie vangt inwaaiende regen en sneeuw op en voert het naar de goot. Zonder folie komt dat vocht rechtstreeks op het hout, en op een geïsoleerde kap is dat binnen enkele jaren zichtbaar aan donkere plekken op het beschot.
Kun je dakbeschot van binnenuit vernieuwen?
Alleen bij open beschot met de pannen op latten, en zelfs dan is het lastig werk boven je hoofd. Bij een gesloten dakvlak zit het beschot onder de tengels, panlatten en pannen, dus je komt er van binnenuit niet bij zonder het dak te ontmantelen. In de praktijk wordt beschot vrijwel altijd van bovenaf vervangen, gecombineerd met het opnieuw dekken van het vlak.