Zinkwerk
Lood schoorsteen vervangen: wanneer het moet, wat het kost en hoe het gaat
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Het lood bij een schoorsteen vervangen is nodig zodra de loketten scheuren, de loodslabben omhoog krullen of de voeg waarin ze zitten uitgesleten is. Loodwerk gaat op een schoorsteen vaak veertig jaar mee, korter dan het metselwerk eronder. De klus vraagt een halve tot een hele werkdag.
Hoe lood een schoorsteen droog houdt
Een schoorsteen steekt door het dakvlak heen en breekt daarmee de waterkering open. Het lood herstelt die kering in twee lagen. Onderaan liggen de slabben: loden stroken die over de dakpannen vallen en het water terugleiden naar het dakvlak. Daarboven zitten de loketten, ingehakt in een voeg van het metselwerk en met hun onderrand over de slabben heen. Water dat langs de schoorsteen omlaag loopt, komt zo altijd op een laag terecht die eronder ligt en nooit erachter. Aan de bovenzijde hoort een kiel die het water naar links en rechts verdeelt, aan de onderzijde een breed schort dat de stroom van bovenaf opvangt. Klopt die volgorde van overlappen, dan is er nergens kit nodig. Een kitrand die je toch ziet, dekt meestal een overlap af die verkeerd om ligt.
Waarom lood scheurt en gaat golven
Lood is een zacht metaal dat sterk reageert op temperatuur. Een loket op het zuiden loopt op een zomerdag ver boven de luchttemperatuur uit en krimpt in de nacht weer terug. Zit die strook aan beide uiteinden klemvast, dan kan hij nergens heen en trekt hij zichzelf uit vorm. Eerst zie je golven, daarna een haarscheur op het punt waar het lood het scherpst is omgezet. Vakregels schrijven daarom een maximale lengte per stuk voor, ongeveer anderhalve meter, met een overlappende naad tussen twee stukken. De tweede oorzaak zit in de voeg. Regen en vorst vreten de specie langzaam weg, en zodra de loketrand geen houvast meer heeft, komt hij los en waait hij bij storm omhoog. Bij een schoorsteen van veertig jaar oud is dat vaak de echte oorzaak, niet het metaal zelf.
Hoe het vervangen van het loodwerk verloopt
De dakdekker haalt eerst de pannen rond de schoorsteen weg en stapelt ze opzij. Daarna trekt hij het oude lood eruit, wat vaak in één stuk lukt omdat het toch al los zit. Vervolgens hakt of freest hij de voeg schoon tot een centimeter of twee diep, want daarin komt de nieuwe loketrand. Het verse lood wordt op maat geknipt, met een houten hamer om de hoeken gezet en in de voeg vastgezet met loodproppen of loodveren. Daarna gaat er nieuwe specie overheen. Als laatste komen de slabben en de pannen terug, waarbij hij van onder naar boven werkt zodat elke laag over de vorige valt. Bij een gewone schoorsteen op een pannendak is dit een halve dag werk, mits het metselwerk gezond genoeg is om in te hakken.
Hoe loodwerk aan een schoorsteen wordt afgerekend
Loodwerk gaat meestal per klus over tafel en niet per vierkante meter, omdat een schoorsteen een afgerond geheel is met vier zijden en een aantal hoeken. In die post horen het lood, het uithakken en opnieuw invoegen, het weghalen en terugleggen van de pannen en het afvoeren van het oude materiaal, dat schrootwaarde heeft. De toegang staat er los bij: een ladder met dakhaken bij een lage woning, een hoogwerker of steiger bij een hoge nok of bij een schoorsteen die ver van de dakrand af staat. Dat onderdeel bepaalt de spreiding tussen twee offertes vaak sterker dan het loodwerk zelf. Vraag daarnaast of het voegwerk van de hele schoorsteen is meegenomen of alleen de strook waarin het lood komt, want dat verschil zie je pas op de eindfactuur terug.
De fout die het nieuwe lood binnen vijf jaar laat scheuren
Te lange stukken lood plaatsen is de klassieker. Het gaat sneller, het oogt strak en het scheelt een naad, maar het negeert de beweging van het materiaal. Een loket van drie meter uit één stuk scheurt binnen enkele jaren precies in het midden, waar de spanning het hoogst oploopt, en dan lekt het op de lastigste plek van het dak. De tweede fout is kit gebruiken in plaats van een uitgehakte voeg. Kit hecht op stoffig metselwerk nauwelijks, laat na een paar winters aan de bovenrand los en houdt daarna water vast achter het lood in plaats van het af te voeren. Vraag bij oplevering hoe lang de losse stukken zijn en of de loketrand echt in de voeg zit. Dat zijn twee dingen die je vanaf de grond onmogelijk kunt controleren.
Veelgestelde vragen
Kan ik het lood bij een schoorsteen zelf vervangen?
Alleen als je stabiel en veilig bij de schoorsteen kunt komen, en dan nog is het lastig werk. Lood zetten met een houten hamer vraagt gevoel, en een loket dat een paar millimeter te ondiep in de voeg zit, komt er bij de eerste najaarsstorm weer uit. Het grootste bezwaar is de plek: een schoorsteen staat zelden waar een ladder houvast vindt.
Hoe lang gaat nieuw loodwerk op een schoorsteen mee?
Bij een zorgvuldige uitvoering dertig tot veertig jaar. Bepalend is niet zozeer de dikte van het lood als wel de lengte van de losse stukken en de staat van de voeg waarin ze klemmen. Loodwerk dat na tien jaar al golft, is te lang uitgevoerd. Loop het na een zware storm even na met een verrekijker vanuit de tuin.
Is loodvervanger een volwaardig alternatief?
Voor een schoorsteen kan het, mits het product bestand is tegen ultraviolet licht en je het volgens voorschrift verlijmt in plaats van inhakt. Loodvervanger weegt minder, buigt makkelijker om een hoek en is minder interessant voor diefstal. Het nadeel zit in de levensduur: de meeste soorten halen de termijn van echt lood niet en hechten slechter op ruw metselwerk.