Zinkwerk
Zinken dak nadelen
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een zinken dak heeft vier nadelen die je vooraf moet kennen: het zet fors uit, het is gevoelig voor witte roest aan de onderzijde, het verdraagt geen contact met koper of eikenhout, en herstel vraagt een specialist. Daar staat een levensduur van veertig tot zestig jaar tegenover.
Uitzetting bepaalt hoe het dak gemaakt moet worden
Zink rekt ongeveer twee honderdste millimeter per meter uit bij elke graad temperatuurstijging. Dat klinkt verwaarloosbaar tot je het uitrekent: een baan van zes meter op een dak dat in de zomerzon zestig graden wordt en in een vriesnacht tot min vijf afkoelt, verandert bijna negen millimeter van lengte. Die beweging moet ergens heen. Daarom wordt een zinken dak gefelst in banen die aan één punt vastzitten en verder op schuifhaften rusten, zodat elke baan vrij kan bewegen. Nagel of schroef je een baan op twee plekken vast, dan bouwt de spanning zich op tot het zink bolt of scheurt. Ditzelfde verschijnsel maakt dat een zinken dak op een warme middag hoorbaar tikt en kraakt. Dat is geen gebrek maar het geluid van materiaal dat over zijn haften schuift.
Witte roest aan de onderzijde
Zink beschermt zichzelf met een dunne laag zinkcarbonaat die aan de buitenlucht ontstaat. Aan de onderzijde van een dakbaan komt vrijwel geen lucht, en als daar vocht tussen het zink en de ondergrond opgesloten raakt, vormt zich in plaats daarvan zinkhydroxide: een witte, poederige aanslag die het metaal van binnenuit aanvreet. Dat is het meest onderschatte nadeel van een zinken dak, want je ziet het niet tot er een gaatje doorheen zit. De oorzaak is bijna altijd een ondergrond die geen vocht kan afvoeren. Op een dampdichte plaat of op vochtig hout zonder tussenlaag begint het proces binnen enkele jaren. De oplossing is een structuurmat: een open kunststofvlies tussen zink en ondergrond dat een luchtlaagje maakt waardoor condens kan wegdrogen, in combinatie met ventilatie bij de dakvoet en de nok.
Wat zink niet verdraagt
Zink is chemisch kieskeurig. Loopt er regenwater van een koperen goot, een koperen dakvlak of zelfs een koperen leiding over zink heen, dan lossen er koperdeeltjes op die op het zink neerslaan en daar een galvanisch element vormen. Het zink wordt dan versneld aangetast en kan binnen enkele jaren doorgeten zijn. Dezelfde regel geldt voor water dat over eikenhout, lariks, western red cedar of onbehandeld hardhout stroomt: het looizuur daarin tast zink aan. Ook verse mortel en cementsluier zijn schadelijk, dus bij metselwerk boven een zinken vlak hoort de zink afgedekt te worden tijdens het werk. Loodwater is juist geen probleem. Kijk bij een verbouwing dus altijd naar wat er boven het zink ligt, want dat bepaalt de levensduur meer dan de dikte van het materiaal.
Geluid, deuken en het feit dat je er niet op kunt lopen
Een zinken dak is dun metaal op een ondergrond, en dat hoor je. Bij hagel geeft het een roffel die door de hele woning gaat, en bij regen een ruis die je op een slaapkamer eronder merkt. Een gesloten houten beschot met een structuurmat en isolatie dempt dat aanzienlijk; een zinken dak op open gordingen doet dat niet. Daarnaast is het materiaal zacht. Een ladder die tegen de dakrand steunt, een gevallen dakpan of iemand die op de verkeerde plek stapt, laat een deuk achter, en in een deuk blijft water staan. Om die reden hoort er bij een zinken dak dat betreden moet worden een looppad of een set stapstenen. Vraag dat bij het ontwerp, want achteraf een looproute maken betekent dat je bevestigingen door het zink heen moet aanbrengen.
Hoe zinkwerk wordt afgerekend en wanneer het toch de juiste keuze is
Zinkwerk gaat per vierkante meter dakvlak, en die eenheid dekt het zink, de haften, het felsen en de ondergrondmat. Alles aan de randen gaat per strekkende meter: de dakrand, de kilgoten, de aansluitingen en de nok. Het beschot en de isolatie staan er los bij. Herstel is duurder dan bij andere materialen omdat solderen en felsen specialistisch werk is en niet elke dakdekker het beheerst. Ondanks die nadelen is zink op de juiste plek moeilijk te verslaan: op een steil dakvlak, een erker, een dakkapel of een gebogen vorm waar geen pan past, gaat het decennia mee, is het licht en oogt het strak. Kies het bewust voor die situaties en niet als standaardoplossing voor een groot, vlak dak waar goedkopere systemen even lang meegaan.
Veelgestelde vragen
Hoe lang gaat een zinken dak echt mee?
Op een goed geventileerde ondergrond veertig tot zestig jaar, en in een schone omgeving nog langer. In de kustzone en langs drukke wegen gaat het sneller, omdat zout en zure neerslag de beschermlaag aantasten. Bepalend is vooral de onderzijde: een dak dat aan de onderkant kan drogen haalt de bovenkant van die range, een dak op een dampdichte ondergrond de onderkant of minder.
Kun je een zinken dak schilderen of coaten?
Het kan, maar het is zelden verstandig. Verf hecht slecht op de natuurlijke beschermlaag en vraagt een speciale primer, en zodra hij ergens loslaat kruipt vocht eronder zonder dat je ziet waar. Bovendien verberg je daarmee hoe het zink ervoor staat. Wil je een andere kleur, kies dan bij aanleg voor voorgepatineerd of gecoat zink uit de fabriek; dat is duurzamer dan achteraf verven.
Is een gedeeltelijke reparatie aan zink mogelijk?
Bij een enkele deuk of een klein gaatje wel, met een gesoldeerde patch. Bij een felsnaad die is opengetrokken of bij witte roest over een groter vlak is het uitstel, want dan is de oorzaak structureel en zit die in de ondergrond of in de bevestiging. Laat in dat geval eerst vaststellen waarom het is misgegaan; anders repareer je een symptoom dat op de volgende baan terugkomt.