Zinkwerk
Zinken dak: hoe lang gaat het mee?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Een dak in zink gaat dertig tot vijftig jaar mee, en op een goed geventileerde onderconstructie langer. Bepalend is niet de zinkdikte maar wat eronder zit: zink dat aan de achterzijde nat blijft, corrodeert van binnenuit en begeeft het dan ruim voor de helft van die termijn.
Hoe een zinken dak is opgebouwd
Zink komt op een dak in banen die met elkaar worden verbonden, en de manier waarop bepaalt het beeld. Bij een felsdak worden de opstaande randen van twee banen om elkaar heen gevouwen en platgedrukt tot een dubbele fels; dat is de vlakste uitvoering en je ziet alleen dunne lijnen. Bij een roevendak staat er tussen de banen een houten lat waar het zink omheen wordt gezet en die met een kapje wordt afgedekt, wat brede ribben oplevert. Onder het zink ligt houten beschot, en daartussen een structuurmat of een dampopen laag die de banen van het hout scheidt. De banen zelf zijn nergens vastgeschroefd; ze hangen aan klangen, metalen lipjes die in de fels worden meegenomen en die het zink laten schuiven als het uitzet.
Waarom patina het zink beschermt
Nieuw zink is glanzend en licht van kleur. In contact met lucht en vocht vormt zich op het oppervlak een laag zinkcarbonaat, en die laag is precies wat het materiaal zo lang laat meegaan. Hij is dicht, hecht sterk en herstelt zichzelf bij een krasje, doordat het blootgelegde zink opnieuw reageert. Het proces duurt één tot drie jaar en verloopt ongelijkmatig: het zuiden verkleurt sneller dan het noorden en plekken onder een overstek blijven langer licht. Dat vlekkerige beeld is dus geen fout maar de normale gang van zaken. Wat de laag verstoort, is aanhoudend vocht zonder droogperiode en zuur water, bijvoorbeeld regen die eerst over een mosbegroeid rieten of houten vlak is gelopen. Voorgepatineerd zink slaat de wachttijd over, maar beschermt niet beter dan zink dat zijn laag zelf vormt.
Ventilatie onder het zink als levensduurfactor
De onderzijde van het zink heeft geen patina, want daar komt geen frisse lucht. Blijft er vocht tegen die kant staan, dan tast het het metaal aan zonder dat je er iets van ziet, en op een dag zakt de schroevendraaier er zo doorheen. Daarom hoort onder een zinken dak een geventileerde spouw van minstens drie tot vier centimeter, met een inlaat bij de goot en een uitlaat bij de nok. Op die spouw ligt het beschot en daarop een structuurmat: een open kunststofmatje dat de banen van het hout houdt zodat condens kan weglopen en verdampen. Wordt zink rechtstreeks op een dampdichte laag gelegd, of wordt de spouw bij een verbouwing dichtgezet met isolatie, dan is de levensduur gehalveerd. Dat is de meest onderschatte factor bij dit type dak.
Hoe zinkwerk op een dak wordt afgerekend
Een zinken dak gaat per vierkante meter, maar de opbouw van die eenheid verschilt van andere bedekkingen. Zink komt in rollen of platen van vaste breedte, en het aantal banen op het dakvlak bepaalt hoeveel materiaal er nodig is; een dak dat net iets breder is dan een geheel aantal banen, kost een volle extra baan. In de eenheid zitten het zink, de klangen, het felsen en de structuurmat. Los daarvan staan het beschot en de geventileerde spouw, de kilgoten en hoekkepers per strekkende meter, en het loodwerk of zinkwerk bij schoorstenen en dakramen per stuk. Vraag naar de zinkdikte in millimeters en naar de kwaliteit, want daar zit verschil in. Vraag ook of de dakdekker het zink zelf op locatie zet of prefab laat leveren; dat verschuift arbeid naar materiaal.
Het zink dat op de verkeerde ondergrond ligt
Zink verdraagt niet elk materiaal in zijn buurt. Eikenhout en lariks bevatten looizuur, en het vocht dat daaruit vrijkomt vreet zink van onderaf aan; onder een zinken dak hoort dus vurenhout of een plaat die daarvoor geschikt is. Vers beton en verse cementspecie zijn te alkalisch en tasten het oppervlak aan, dus zink dat tegen een muur eindigt heeft daar een scheidende laag nodig. Het bekendste probleem is koper. Regenwater dat over een koperen onderdeel loopt en daarna op zink terechtkomt, neemt koperdeeltjes mee, en die veroorzaken plaatselijke aantasting die zich als kleine gaatjes toont. Een koperen antennedraad of een koperen afvoer boven een zinken dakvlak is dus een echte fout. Loop bij een verbouwing na welke metalen er boven het zink terechtkomen, ook een schotel of een zonnepaneelframe.
Veelgestelde vragen
Kun je zonnepanelen op een zinken dak leggen?
Ja, maar niet met doorboringen. Er bestaan klemmen die in de fels of om de roef grijpen en het paneel dragen zonder het zink te doorbreken. Let op de materiaalkeuze van het frame en de bevestiging: aluminium en roestvast staal zijn veilig, koperhoudende legeringen niet. Laat de installateur vooraf met de dakdekker overleggen, want een schroef door een zinken baan is niet meer te herstellen.
Waarom zitten er witte strepen op mijn zinken dak?
Dat is witte roest, een poederige afzetting die ontstaat als er water tussen twee zinkvlakken of tegen de onderzijde blijft staan zonder dat er lucht bij komt. Het patina kan zich daar niet vormen. Op zichzelf is het cosmetisch, maar het wijst op vocht dat niet wegkomt. Zie je het op een groot vlak, laat dan de ventilatie onder het dak nakijken voordat je aan de bovenkant iets doet.
Hoeveel onderhoud vraagt een zinken dak?
Weinig, en dat is de reden dat het materiaal zo gewaardeerd wordt. Loop het één keer per jaar na op bladeren in de kilgoten, op takken die over het vlak schuren en op mos dat zich in de felsnaad ophoopt. Poets het zink nooit met een agressief middel of een hogedrukreiniger, want daarmee haal je juist de beschermende laag weg die het dak zo lang laat meegaan.