Zinkwerk
Lood vervangen dak: wanneer het moet, wat het kost en hoe het gaat
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Lood op het dak vervang je als er haarscheurtjes in de plooien zitten, als het blad krom is getrokken of als er witte poederaanslag op ligt. Loodslabben halen zestig tot honderd jaar, maar een stuk dat te lang is uitgevoerd scheurt al binnen vijftien jaar door uitzetting.
Waar lood op een dak ligt en wat het doet
Lood is de waterkering op elke plek waar het dakvlak tegen iets anders aan komt. Rond een schoorsteen, langs een opgaande muur, onder een dakraam, in een kilgoot, bij een dakkapel en op de aansluiting met een aanbouw. Het werkt niet als afdichting maar als afvoer: het lood ligt in het dakvlak, loopt onder de bovenliggende pannen door en steekt over de onderliggende heen, zodat water er altijd overheen stroomt en nooit onder terechtkomt. Daarom hoort lood altijd op overlap te werken en nooit op kit. Het materiaal wordt in codes geleverd, waarbij een hoger nummer een dikker en zwaarder blad betekent. Code vijftien is licht en flexibel voor kleine details, code twintig tot dertig gebruik je op plekken die weer en wind te verduren krijgen.
Waarom lood scheurt en hoe je dat ziet
Lood zet uit in de zon en krimpt bij kou, en het doet dat sterker dan de baksteen en de pannen eromheen. Als een stuk lood aan twee kanten vastzit en langer is dan ongeveer anderhalve meter, kan die beweging nergens heen en werkt het materiaal zichzelf kapot. Je ziet dat aan een golvend blad, aan een naad die is opengetrokken en uiteindelijk aan een scheur die vrijwel altijd dwars op de lengte loopt, precies waar het blad om de kant vouwt. Een tweede vorm van veroudering is chemisch. Vers lood vormt een grijs beschermlaagje, maar op plekken waar regenwater van een dak steeds op dezelfde plek stroomt, wordt dat laagje weggespoeld en vormt zich een witte poederige aanslag die het blad dunner maakt. Zo'n plek lekt jaren later.
Wanneer vervangen en wanneer herstellen volstaat
Eén scheur in een verder gaaf blad kun je laten dichtzetten met een loodpatch die wordt gesoldeerd of met een speciaal loodherstelmiddel. Dat is een reële oplossing bij een jonge aansluiting die door één te lang stuk is bezweken. Zit het lood vol golven, is het blad op meerdere plekken gescheurd, of is de aanslag zo ver dat je met een nagel een groef trekt, dan is vervangen de enige route. Vervang altijd het hele stuk tot aan de dichtstbijzijnde overlap; een half blad aanhelen levert een naad op precies op de plek waar het water langskomt. Ligt het lood ingekast in het voegwerk en is die voeg zacht geworden, dan hoort het voegherstel bij dezelfde klus, want nieuw lood in een vergane voeg blijft niet zitten.
Hoe loodwerk wordt afgerekend
Loodwerk gaat op twee eenheden. Doorlopend werk zoals een muuraansluiting of een kilgoot rekent een dakdekker per strekkende meter, waarbij de code van het lood, het inkassen en het voegherstel in die meterprijs horen. Losse aansluitingen zoals een schoorsteen, een dakraam of een ontluchtingskap gaan per stuk, omdat het aantal handelingen per punt gelijk is ongeacht de maat. Buiten die posten vallen doorgaans de toegang en het herstel van wat eronder zit. Toegang weegt zwaar bij loodwerk, want het zit vaak op lastige plekken hoog op het dak, en een hoogwerker is daar voordeliger dan een steiger zolang je binnen de huurperiode klaar bent. Vraag ook naar de afvoer van het oude lood: dat heeft schrootwaarde en hoort niet in de container te verdwijnen zonder dat het is verrekend.
Het stuk lood dat te lang is gemaakt
De fout die de meeste loodaansluitingen de das omdoet, is één lang blad gebruiken waar drie korte hadden gemoeten. Het gaat sneller, het oogt strakker en het scheurt gegarandeerd. De vuistregel is dat een stuk lood niet langer wordt dan ongeveer anderhalve meter en dat aansluitende stukken elkaar met tien centimeter overlappen, zonder ze aan elkaar vast te zetten. Dan kan elk stuk afzonderlijk bewegen. Zie je bij een bestaande aansluiting één doorlopend blad van drie meter langs een muur, dan weet je waar de volgende lekkage komt. Een tweede versie van dezelfde fout is lood vastzetten met schroeven of nagels door het midden van het blad. Elk gaatje wordt een startpunt voor een scheur, want lood scheurt vanaf een perforatie zoals papier vanaf een inkeping.
Veelgestelde vragen
Zijn loodvervangers net zo goed als echt lood?
Voor veel toepassingen wel. Kunststof of aluminium alternatieven met een rekbare structuur laten zich vormen over pannen en zijn lichter, waardoor ze in langere stukken mogen zonder te scheuren. Ze halen niet de levensduur van lood en verkleuren anders, wat opvalt bij een historisch pand. Voor een gewone woning is het een verdedigbare keuze; vraag wel naar de fabrikantvoorschriften over overlap en bevestiging.
Is lood op het dak schadelijk voor het milieu?
Regenwater spoelt in de eerste jaren kleine hoeveelheden lood mee, en dat komt in de bodem of in het riool terecht. Voor drinkwater in huis speelt het geen rol, want dat loopt door andere leidingen. Vang je regenwater op voor de moestuin, dan is een aansluiting zonder lood verstandiger. Nieuw lood wordt tegenwoordig vaak aan de onderzijde gepatineerd om die uitspoeling te beperken.
Kun je zelf een loodslab vervangen?
Bij een lage aansluiting die je veilig vanaf een stevig opgestelde ladder bereikt, zoals de zijkant van een aanbouw, is het te doen. Je hebt een loodhamer, een bout en geduld nodig, en je moet het blad in kleine stukken houden. Op een hellend hoofddak of rond een schoorsteen stopt het zelfwerk, want daar bepaalt de volgorde van de loketten of het droog blijft.