Schoorsteen
Mag je zelf je schoorsteen vegen?
Bijgewerkt op · Redactie Dakdekkercentraal
Je mag je schoorsteen zelf vegen; er bestaat in Nederland geen wettelijke plicht om dat door een bedrijf te laten doen. Je verzekeraar kan wel om een veegbewijs vragen na een schoorsteenbrand, en dat krijg je alleen van een erkend veegbedrijf. Bij een gasketel blijf je van het kanaal af.
Wat de regels wel en niet voorschrijven
Landelijk is er geen wet die zegt dat een schoorsteen door een erkend bedrijf moet worden geveegd. Wat er wel is, is een zorgplicht: als eigenaar of gebruiker ben je verantwoordelijk voor een veilige installatie, en een verstopt of vervuild kanaal is dat niet. Sommige gemeenten hebben in hun bouwverordening of brandveiligheidsregels een bepaling over het periodiek reinigen van rookkanalen staan; dat verschilt per plaats en het loont om dat na te kijken op de site van je gemeente. Bij een huurwoning ligt de verantwoordelijkheid meestal bij de verhuurder en staat er iets over in het huurcontract, vaak met de verplichting het door een bedrijf te laten doen. En bij een appartement met een gemeenschappelijk kanaal is het de vereniging van eigenaren die het regelt, niet de individuele bewoner.
Wat je verzekeraar van je verwacht
Hier ligt de echte reden om erover na te denken. Een opstalverzekering dekt brandschade, maar een verzekeraar mag onderzoeken of er sprake was van nalatigheid. Ontstaat er een schoorsteenbrand in een kanaal dat jaren niet is nagekeken, dan komt die vraag zeker op tafel. Een reeks veegbewijzen maakt dat gesprek kort; een eigen aantekening in een schriftje doet dat niet. Kijk daarom eerst in je polisvoorwaarden of er een bepaling over onderhoud van stooktoestellen staat. Sommige verzekeraars nemen jaarlijks vegen expliciet op als voorwaarde, en dan is het geen keuze meer. Staat er niets, dan blijf je vrij, maar houd dan wel bij wanneer je hebt geveegd en maak foto's van het schone kanaal. Dat is het minimum aan bewijs waarmee je later iets kunt.
Wanneer zelf vegen realistisch is
Zelf vegen werkt goed bij een recht, gemetseld kanaal of een rvs-buis met hooguit één flauwe bocht, waar je via het toestel of via een veegluik bij kunt. Je werkt dan binnen, met beide voeten op de grond, en dat is de veilige variant. Zodra het van boven moet, verandert de afweging: je staat op een hellend dakvlak, met een set stangen in je handen en een schoorsteen die zelden binnen comfortabel ladderbereik staat. Dat is geen klus voor iemand die er één keer per jaar aan begint. Ook een kanaal met meerdere haakse bochten, een gemetseld kanaal waarvan je de binnenmaat niet kent, of een kanaal dat gedeeld wordt met een ander toestel valt af. Bij twijfel over de staat van de wand geldt hetzelfde: dan wil je iemand die kijkt voordat hij schuurt.
Bij welke toestellen je van het kanaal af moet blijven
Een kanaal van een gasketel of gasgeiser laat je met rust. Daar zit vaak een kunststof of dunwandige rvs-buis in die niet tegen borstelen kan, en de beoordeling van de afvoer hoort bij het onderhoud van het toestel zelf. Een installateur rekent dat per toestel af, en bij een onderhoudsabonnement op de ketel zit de controle van de rookgasafvoer er meestal al in. Ook bij een pelletkachel geldt terughoudendheid: de asafvoer, de warmtewisselaar en de rookgasventilator vragen een eigen aanpak die in het instructieboekje van de fabrikant staat. Zit er een flexibele rvs-voering in een oud gemetseld kanaal, gebruik dan nooit een staalborstel. En bij een kanaal met een keramische binnenbuis waarvan je een scherf naar beneden ziet komen, stop je meteen en laat je het inspecteren voordat je verder gaat.
Het kanaal dat je met vegen juist beschadigt
Een oud gemetseld kanaal is soms maar een halve steen dik en het voegwerk aan de binnenzijde kan door decennia hitte poederig zijn geworden. Een stevige staalborstel haalt dan niet alleen roet weg maar ook specie, en dan ontstaan er openingen tussen het kanaal en de spouw of de belendende ruimte. Dat merk je niet meteen; je merkt het als er bij het volgende vuur rook op zolder hangt of als een koolmonoxidemelder afgaat. Kijk daarom voor de eerste keer met een lamp en een spiegel in het kanaal en let op losse stukken specie onderin de veegluik. Zit daar gruis in plaats van roet, dan is de wand aan het einde van zijn leven en heeft vegen geen zin meer. Dan is de vraag niet hoe je het schoonmaakt maar of er een voering in moet.
Veelgestelde vragen
Hoe weet ik of mijn schoorsteen geveegd moet worden?
Kijk naar de aanslag en naar het vuur. Een laag roet dikker dan een paar millimeter, een kachelruit die snel zwart wordt, een vuur dat moeilijk op gang komt of rook die bij het aansteken de kamer in komt, zijn allemaal signalen. Voel ook bij de veegluik hoeveel er in het opvangbakje ligt. Bij dagelijks stoken is jaarlijks vegen het uitgangspunt, ongeacht wat je ziet.
Is er een verschil tussen erkend en gecertificeerd bij vegers?
In de praktijk gaat het om aansluiting bij een brancheorganisatie die eisen stelt aan opleiding en werkwijze, en om het afgeven van een bewijs volgens een vaste opzet. Er is geen overheidsvergunning voor het beroep. Vraag daarom naar het bewijsformulier dat men gebruikt en of de verzekeraar dat accepteert. Dat laatste is de enige toets die er bij een schadegeval werkelijk toe doet.
Wat doe ik bij een schoorsteenbrand?
Bel het alarmnummer, sluit de luchttoevoer van het toestel en de deuren van de kamer, en blus niet met water. Water in een gloeiend kanaal geeft stoom die het metselwerk kan laten barsten. Laat na de brand het kanaal altijd inspecteren voordat je opnieuw stookt, want de hitte kan scheuren hebben veroorzaakt die je van buiten niet ziet. Meld het daarna bij je verzekeraar.